ANG SIKRETO SA LUMANG BARBERYA (BAHAGI 1 & 2)
Ang bawat pag-uwi namin sa probinsya ng Laguna ay parang isang ritual na hindi pwedeng baliin. Tuwing Biyernes ng hapon, matapos ang trabaho ko sa isang call center sa Makati, sinusundo ko ang pitong taong gulang kong anak na si Letty sa school at didiretso kami sa bus terminal. Ang destinasyon namin: ang lumang bahay ng aking amang si Lolo Berting. Ako si Sarah, tatlumpung taong gulang, hiwalay sa asawa, at nagtataguyod mag-isa sa aking anak. Ang tatay ko, si Berting, ay biyudo na at mag-isang nakatira sa aming ancestral house. Dati siyang sikat na barbero sa aming bayan noong dekada 80. Ang “Berting’s Barbershop” ay dinadayo pa ng mga tao mula sa kabilang baryo dahil sa husay ng kanyang kamay. Pero matagal na iyong nagsara. Matagal nang kinain ng kalawang ang kanyang gunting at inagiw ang kanyang upuan. Mula nang mamatay ang Nanay ko limang taon na ang nakakaraan, naging mailap, masungit, at tahimik na si Tatay. Bihira na kaming mag-usap nang masinsinan. Ang tanging dahilan kung bakit kami umuuwi ay dahil mahal na mahal niya ang kanyang apo na si Letty. At si Letty naman, na parang may sariling mundo, ay gustong-gusto ang kanyang Lolo.

Ngunit nitong mga nakaraang buwan, may napapansin akong kakaiba. Tuwing uuwi kami galing sa probinsya pabalik ng Maynila pagdating ng Linggo ng gabi, laging bago ang gupit ni Letty. At hindi ito magandang gupit. Sa totoo lang, mukha itong gupit ng batang naglaro ng gunting. Tabingi ang bangs, hindi pantay ang haba sa likod, at minsan ay parang may mga parteng nakalbo nang bahagya. Bilang isang ina na gusto laging presentable ang anak, naiinis ako. “Letty, anak,” sabi ko habang sinusuklay ang buhok niya isang umaga bago pumasok sa school. “Tignan mo ‘tong buhok mo, parang dinaanan ng bagyo. Halika, dadaan tayo sa salon mamaya. Ipapaayos natin ‘to kay Tita Grace mo.” Pero biglang umiwas si Letty at tinakpan ang ulo niya. “Ayoko po, Mama! Ayoko sa salon! Masisira ang gupit ni Lolo!”

Nagulat ako sa reaksyon niya. “Anak, hindi naman sa sinisiraan ko si Lolo, pero hindi na siya marunong maggupit. Tignan mo nga, hindi pantay. At saka, nanginginig na ang kamay ni Lolo, di ba? Baka masugatan ka.” Umiling nang mabilis si Letty, halos maiyak. “Hindi po! Magaling si Lolo! Siya lang po ang pwedeng humawak sa buhok ko! Promise po ni Lolo ‘yun sa akin!” Dahil ayaw kong mag-iskandalo kami sa umaga, pinabayaan ko na lang. Inisip ko, baka phase lang ito ng bata. Baka bonding moment lang nila ng Lolo niya. Pero habang tumatagal, palala nang palala ang sitwasyon. Isang Linggo ng gabi, habang pinaliliguan ko si Letty, napansin ko ang isang pulang guhit sa likod ng tenga niya. Maliit na hiwa. At sa leeg niya, may maliliit na pasa na parang pinisil nang madiin.

Nanigas ako sa kinatatayuan ko. “Letty, anong nangyari dito?” tanong ko, pinipilit kong pakalmahin ang boses ko kahit kumakabog na nang mabilis ang dibdib ko. Hinawakan ni Letty ang sugat. “Ah, wala po ‘to Mama. Medyo… medyo napadiin lang po ang gunting ni Lolo. Pero okay lang po! Hinalikan naman niya agad ‘yan para gumaling.” Napadiin ang hawak ko sa sabon. Napadiin ang gunting? Isang dating beteranong barbero, nakakasugat ng apo? Alam kong matanda na si Tatay, pero ang mga sugat na ganito ay hindi normal. At ang mga pasa? Bakit may pasa? Pumasok sa isip ko ang mga balitang napapanood ko sa TV—mga lolo na inaabuso ang sariling apo, mga taong tumatanda na nagkakaroon ng violent tendencies. Hindi ko gustong isipin iyon tungkol sa sarili kong ama, pero bilang isang ina, tungkulin kong protektahan ang anak ko.

Kinabukasan, tinawagan ko ang Tatay. “Tay,” bungad ko sa telepono. “Napansin ko yung sugat sa leeg ni Letty. Tay naman, kung hindi na kaya ng mata niyo, huwag niyo nang gupitan ang bata. Pwede naman kaming magpagupit sa salon.” Ang sagot ni Tatay ay malamig at maikli. “Huwag kang makialam, Sarah. Kami ng apo ko ang nagkakaintindihan. Huwag mong diktahan kung ano ang gagawin ko sa pamamahay ko.” At binabaan niya ako ng telepono. Doon na ako nagsimulang magduda. Bakit siya galit? Bakit siya defensib? May tinatago ba siya? Ang distansya namin ng tatay ko ay lalong lumawak dahil sa insidenteng iyon. Naalala ko noong bata pa ako, istrikto siya. Hindi siya namamalo, pero ang mga salita niya ay matalim. Hindi siya malambing. Kaya nagtataka ako kung bakit kay Letty ay sobrang dikit niya. O baka naman… baka naman may ibang nangyayari na hindi ko nakikita.

Biyernes ng hapon. Umuwi kami ulit sa probinsya. Pero ngayon, iba ang pakay ko. Hindi lang para bumisita, kundi para mag-imbestiga. Pagdating namin sa lumang bahay, sinalubong kami ni Tatay. Mapayat na siya, puting-puti na ang buhok, at medyo kuba na. Pero ang mga mata niya ay matatalim pa rin. “Lolo!” sigaw ni Letty at tumakbo para yumakap sa kanya. Niyakap ni Tatay ang apo niya nang mahigpit, parang ayaw nang bitawan. Tumingin siya sa akin, tumango lang, at kinuha ang bag ni Letty. “Kumain na kayo? May niluto akong sinigang,” sabi niya. Habang kumakain kami, pinapakiramdaman ko ang bawat kilos niya. Napansin ko ang panginginig ng kamay niya habang humahawak ng kutsara. Tremors. Kung nanginginig siya habang kumakain, paano pa kaya kapag may hawak na matalim na gunting?

“Lolo, magpapagupit po ako bukas ha?” sabi ni Letty habang ngumunguya. “Humaba na po kasi eh.”

Tumingin si Tatay kay Letty, tapos sumulyap sa akin nang mabilis. “Oo naman, apo. Bukas ng hapon. Doon tayo sa bodega. Sa dating pwesto.”

“Bakit sa bodega pa, Tay?” tanong ko. “Madilim doon. Dito na lang sa sala para maliwanag.”

Biglang nagbago ang timpla ng mukha ni Tatay. “Sa bodega ang barberya ko. Doon ang gamit ko. Huwag kang makulit, Sarah.”

Kinutuban ako. Ang bodega sa likod bahay ay luma na. Dati itong garahe na ginawa niyang tambakan ng mga lumang gamit. Bakit kailangang doon pa? Bakit kailangang tago? Nang gabing iyon, hindi ako makatulog. Yakap ko si Letty, pero ang isip ko ay naglalakbay sa kung anu-anong masasamang posibilidad. Nagpasya ako. Bukas, aalamin ko ang totoo. Hindi ako papayag na saktan niya ang anak ko.

Kinabukasan, Sabado ng hapon. Katatapos lang mananghalian. “Tara na po, Lolo!” yaya ni Letty. Nakita kong kinuha ni Tatay ang kanyang lumang leather bag kung nasaan ang mga gunting at suklay. Naglakad sila papunta sa bodega sa likod bahay. “Dito ka lang, Sarah. Huwag kang iistorbo. Kailangan ng focus,” bilin ni Tatay bago isinara ang pinto ng bodega. Narinig ko ang pag-lock nito mula sa loob. Click.

Nag-init ang ulo ko. Bakit kailangang i-lock? Anong ginagawa nila sa loob na hindi pwedeng makita ng iba? Hinintay kong lumipas ang limang minuto. Dahan-dahan akong lumapit sa bodega. Sinubukan kong sumilip sa mga siwang ng dingding na kahoy, pero tinakpan na ito ng mga lumang dyaryo at karton. Wala akong makita. Wala rin akong marinig na usapan, kundi ang tunog lang ng snip, snip ng gunting at minsan ay ang mahinang tawa ni Letty. Pero hindi ako mapalagay. Paano kung tinatakot siya? Paano kung kaya siya tumatawa ay dahil sa takot?

Umikot ako sa likod ng bodega. Alam kong may isang maliit na bintana doon na mataas, malapit sa bubong. Kumuha ako ng lumang drum at tuntungan. Dahan-dahan akong umakyat. Sumilip ako. Madilim sa loob, tanging isang lampara lang ang nakabukas na nakatutok sa isang lumang barber chair. Nakita ko si Letty na nakaupo, nakabalot ng puting kapa. Si Tatay ay nasa likod niya, nanginginig ang kamay habang naggugupit.

Pero may napansin akong kakaiba. Sa isang estante na puno ng mga lumang pintura at tools, may isang maliit na ilaw na kumukurap-kurap. Pula. Blink. Blink. Tinitigan ko itong mabuti. Isa itong video camera! Isang lumang digital camcorder na nakapatong sa ibabaw ng mga libro at nakatutok mismo sa upuan kung nasaan si Letty.

Nanlumo ako. Bakit vine-video ni Tatay ang paggugupit niya? Para saan? Saan niya dadalhin ang video? Ibe-benta ba niya? O para sa sarili niyang aliw? Ang daming nakakadiring isipin ang pumasok sa utak ko. Gusto kong wasakin ang pinto at ilabas ang anak ko. Pero pinigilan ko ang sarili ko. Kailangan ko ng ebidensya. Kailangan kong makuha ang camera na iyon.

Hinintay kong matapos sila. Halos isang oras din iyon. Nang lumabas sila, nakangiti si Letty kahit na naman tabingi ang gupit niya. Si Tatay ay mukhang pagod na pagod, pawisan, at namumutla. “Matutulog muna ako,” sabi ni Tatay at pumasok sa kwarto niya. Si Letty naman ay naglaro sa sala.

Ito na ang pagkakataon ko. Habang tulog si Tatay at abala si Letty, kinuha ko ang susi ng bodega na nakasabit sa likod ng pinto ng kusina. Pumasok ako sa bodega. Ang amoy ng luma, alikabok, at alcohol ay sumalubong sa akin. Agad kong pinuntahan ang estante. Nandoon pa rin ang camera. Naka-off na ito.

Nanginginig ang mga kamay ko nang kunin ko ito. Sony Handycam. Luma na. Binuksan ko ang screen. Puno ang memory card. Ang daming files. Lahat may petsa. Ang pinakahuli ay ngayong araw.

“Diyos ko, Tatay. Huwag mo sanang sirain ang tingin ko sa’yo,” bulong ko sa sarili ko habang pinipindot ang Play.

Ang unang lumabas sa video ay ang pag-aayos ni Tatay sa camera. Ang mukha niya ay malapit sa lente. Kitang-kita ang mga kulubot sa noo niya, ang labo ng mata niya. “Umaandar na ba ‘to?” bulong niya sa sarili. Pagkatapos, umupo siya sa barber chair. Wala pa si Letty sa video. Nagsasalita siya sa camera.

“Hulyo a-bente syete. Sabado. Sarah… Letty… kung napapanood niyo ito…”

Natigilan ako. Kausap niya kami sa video?

Pinagpatuloy ko ang panonood. Sa video, nakita kong pumasok si Letty. Masigla. “Lolo! Game na po!”

Umupo si Letty. Sinimulan ni Tatay ang paggugupit. Pero dito ko nakita ang hindi ko nakikita sa labas. Sa video, kitang-kita ko ang mukha ni Tatay habang nasa likod siya ni Letty. Umiiyak siya. Tahimik na tumutulo ang luha niya habang nanginginig ang kamay na hawak ang gunting.

Tapos, bigla siyang tumigil. Ibinaba niya ang gunting. Tumingin siya kay Letty sa salamin. Ang mukha ni Tatay ay blangko. Parang nawawala.

“Sino ka?” tanong ni Tatay sa video.

Nanlaki ang mata ko. Hindi niya kilala ang apo niya?

Sa video, hindi nagulat si Letty. Sa halip, ngumiti ang anak ko at hinawakan ang kamay ni Tatay. “Lolo, ako po si Letty. Apo niyo po. Anak ni Mama Sarah. Nandito tayo sa barberya mo. Ginugupitan mo ako para gumanda ako.”

Tinitigan ni Tatay si Letty nang matagal. Unti-unting bumalik ang ulirat sa mata niya. “Letty… Apo…” Tapos niyakap niya si Letty nang mahigpit. “Pasensya ka na, apo. Nakalimutan na naman ni Lolo. Pasensya ka na.”

“Okay lang po, Lolo,” sabi ni Letty habang hinahaplos ang likod ng matanda. “Kaya nga po may camera eh. Para pag nakalimutan niyo, papanoorin natin. Para maalala niyo ako. Para maalala niyo kung paano humawak ng gunting.”

Napahawak ako sa bibig ko para pigilan ang hagulgol. Kaya pala. Kaya pala may camera. Hindi para sa masamang bagay. Kundi dahil… may Alzheimer’s si Tatay. Nakakalimutan na niya ang lahat. Nakakalimutan na niya kung paano maging barbero. Nakakalimutan na niya kung sino kami.

Pero sa video, nakita ko ang sumunod na pangyayari na lalong nagpadurog sa akin. Habang naggugupit si Tatay, dahil sa panginginig ng kamay niya at paglabo ng mata, aksidente niyang nasundot ng gunting ang leeg ni Letty.

“Aray!” napahawak si Letty sa leeg niya sa video.

Natakot si Tatay. Nabitawan niya ang gunting. “Diyos ko! Apo! Nasugatan kita! Tanga ko! Tanga ko!” Sinimulan niyang saktan ang sarili niya, pinapalo ang ulo niya.

“Lolo! Stop po!” Tumayo si Letty at niyakap ang nagwawalang si Tatay. “Maliit lang po! Hindi masakit! Lolo, tignan niyo ako. Mahal kita. Hindi ako galit. Ituloy niyo na po. Gusto ko kayo ang maggupit sa akin.”

Doon ko naintindihan ang lahat. Ang pangit na gupit, ang mga sugat, ang pasa… lahat iyon ay dahil sa sakit ni Tatay na pilit niyang nilalabanan para lang mapagsilbihan ang apo niya. At si Letty… ang munti kong anak… siya ang nag-aalaga sa Lolo niya. Siya ang nagtatakip sa sakit ni Tatay dahil ayaw niyang malaman ko at ipadala ko si Tatay sa home for the aged.

Pinanood ko pa ang ibang video. May mga video pala doon na si Tatay lang mag-isa. Mga “Video Diary” na ginagawa niya tuwing gabi.

Pinitik ko ang next file. Nakita ko si Tatay, nakaupo sa dilim, umiiyak sa harap ng camera.

“Sarah, anak…” sabi ni Tatay sa video, ang boses ay basag. “Patawarin mo ako kung naging masungit ako. Patawarin mo ako kung naging masama akong ama. Natatakot ako, anak. Unti-unti nang nabubura ang alaala ko. Natatakot ako na isang araw, gigising ako at hindi ko na kilala ang mukha mo. Hindi ko na kilala si Letty. Kaya ginagawa ko ito. Kaya pinipilit kong maggupit kahit delikado. Dahil sa bawat hibla ng buhok na ginugupit ko, pilit kong inaalala ang nakaraan. Noong bata ka pa, noong ginugupitan din kita. Sarah… huwag mong ilalayo si Letty sa akin. Siya na lang ang natitirang liwanag sa isip ko na padilim nang padilim. Kapag nakalimutan ko na ang lahat… sana ipaalala niyo sa akin na minahal ko kayo.”

Napaluhod ako sa sahig ng bodega, yakap ang camera. Ang luhang kanina ko pa pinipigilan ay bumuhos na parang ulan. Ang akala kong “monster” sa loob ng bodega ay isa palang amang lumalaban sa sarili niyang isipan para lang manatiling konektado sa amin.

ANG HULING GUPIT AT ANG PAMANA NG PAGMAMAHAL (BAHAGI 3 & FINALE)
Pinunasan ko ang aking mga luha at pilit na pinakalma ang aking sarili bago lumabas ng bodega. Bitbit ang video camera, bumalik ako sa loob ng bahay. Naabutan ko si Letty na naglalaro sa sala habang si Tatay ay nakaupo sa kanyang tumba-tumba, nakatulala sa kawalan, tila malalim ang iniisip. Nang makita ako ni Letty, agad siyang tumakbo palapit. “Mama, bakit po maga ang mata niyo? Umiyak po ba kayo?” tanong ng inosente kong anak. Lumuhod ako para magpantay ang aming mga mukha. Hinawakan ko ang kanyang pisngi at tiningnan ang maliit na sugat sa kanyang leeg. “Letty… alam ko na ang lahat. Napanood ko ang video.” Nanlaki ang mga mata ni Letty. Yumuko siya, takot na mapagalitan. “Sorry po, Mama. Huwag ka pong magalit kay Lolo. Huwag niyo po siyang ipapadala sa ‘Home for the Aged’ gaya ng napanood ko sa TV. Ako na lang po ang bahala sa kanya. Kaya ko naman po eh.”

Niyakap ko nang mahigpit ang anak ko. Sa murang edad na pito, mas matapang pa siya kaysa sa akin. Mas naiintindihan niya ang lengguwahe ng pagmamahal kaysa sa akin. “Hindi, anak. Hindi tayo magagalit kay Lolo. At hinding-hindi natin siya iiwan.” Tumayo ako at lumapit kay Tatay. Naramdaman niya ang presensya ko. Tumingala siya, ang mga mata niya ay may halong takot at kalituhan. “Sarah… aalis na ba kayo? Linggo na ba?” tanong niya. Umiling ako. Ipinakita ko sa kanya ang camera. “Tay, napanood ko. Alam ko na ang tungkol sa sakit niyo.”

Namutla si Tatay. Yumuko siya, hiyang-hiya. Ang dating matapang at istriktong barbero ay naging isang maliit na bata sa harap ko. “Patawarin mo ako, Sarah. Ayoko lang maging pabigat. Alam kong busy ka sa trabaho. Alam kong may sarili ka nang buhay. Kung malalaman mo na ulyanin na ako, baka… baka iwan mo ako dito mag-isa hanggang sa mamatay ako.”

Lumapit ako at niyakap ang aking ama—isang bagay na hindi ko nagawa sa loob ng maraming taon. “Tay, pamilya tayo. Ang pamilya, hindi nag-iiwanan lalo na sa oras na nagdidilim ang mundo. Mula ngayon, dito na kami titira. Uuwi na kami ni Letty dito sa probinsya. Aalagaan ka namin.” Umiyak si Tatay sa balikat ko. Ang mga pader na itinayo niya sa pagitan namin ay gumuho na. Sa araw na iyon, nag-resign ako sa trabaho ko sa Maynila. Ginamit ko ang ipon ko para magtayo ng maliit na online business habang nasa probinsya para mabantayan ko si Tatay.

Naging routine namin ang pag-aalaga kay Tatay. May mga araw na maganda ang gising niya—naaalala niya kami, nagkukuwento siya tungkol sa Nanay, at tinuturuan niya si Letty mag-chess. Pero may mga araw na madilim—hindi niya kami kilala, nagwawala siya, at hinahanap niya ang kanyang gunting. “Saan niyo tinago ang gunting ko?! May customer ako! Magugupitan ako!” sigaw niya minsan habang kinakalampag ang pinto ng bodega na pinalagyan ko na ng bagong kandado para sa safety niya. Masakit makita ang bayani mo na unti-unting kinakain ng sakit, pero nandoon si Letty. Siya ang taga-pakalma. “Lolo, day off niyo po ngayon. Pahinga muna tayo,” malambing na sabi ni Letty, at agad namang kakalma si Tatay.

Dumating ang araw na pinakakinatatakutan ko. Isang hapon, nakapasok si Tatay sa bodega dahil naiwan kong bukas ang pinto habang naglilinis. Pagpasok ko, nakita kong hawak niya ang gunting at akmang gugupitan ang sarili niyang buhok sa harap ng salamin. Pero nanginginig siya. Sinusugatan na niya ang sarili niyang tenga. Duguan na ang kwelyo niya. “Tay! Tama na!” sigaw ko at tumakbo para agawin ang gunting. Nagpupumiglas siya. “Bitawan mo ako! Sino ka?! Magnanakaw ka!” sigaw niya, hindi ako kilala. Ang lakas niya ay parang hindi sa matanda. Natulak niya ako at tumama ako sa estante.

Biglang pumasok si Letty. “Lolo!”

Tumigil si Tatay nang marinig ang boses ni Letty. Tumingin siya sa apo niya. Ang galit sa mukha niya ay napalitan ng pagkalito, tapos lungkot. Binitawan niya ang gunting. Bumagsak ito sa sahig. Klang. Napaupo si Tatay sa barber chair at humagulgol. “Hindi ko na alam… hindi ko na alam ang ginagawa ko… Tulungan niyo ako… pagod na ako…”

Lumapit ako at pinulot ang gunting. Kumuha ako ng upuan at tumabi sa kanya. Kumuha ako ng suklay at bimpo. Pinunasan ko ang dugo sa tenga niya. “Tay, pagod na ang mga kamay niyo. Kayo naman ang magpahinga. Ako naman ang magsisilbi sa inyo.”

Sinimulan kong suklayin ang buhok niya. Puti na ito at manipis. Ginamit ko ang gunting para ayusin ang gupit niya—dahan-dahan, maingat, puno ng pagmamahal. Ito ang kauna-unahang pagkakataon na ako ang naggupit sa kanya. Habang ginagawa ko iyon, kumalma siya. Pumikit siya at ngumiti.

“Ang gaan ng kamay mo…” bulong niya. “Parang kamay ng asawa ko… parang kamay ng nanay mo.”

“Ako ‘to, Tay. Si Sarah,” bulong ko.

Dumilat siya sandali at tumingin sa akin sa salamin. Sa isang iglap na sandali, nakita ko ang kislap ng pagkilala sa mga mata niya—ang lucidity. “Sarah… anak ko. Ang ganda mo. Ipinagmamalaki kita.”

Iyon ang huling beses na narinig ko siyang nagsalita nang maayos. Matapos ang araw na iyon, tuluyan nang lumubog ang isip ni Tatay sa dilim ng Alzheimer’s. Naging bedridden siya makalipas ang ilang buwan. Pero hindi kami bumitaw. Hanggang sa kanyang huling hininga, hawak ni Letty ang kanyang kanan kamay at ako naman sa kaliwa. Namatay si Lolo Berting nang payapa sa loob ng kanyang kwarto, pinaliligiran ng mga taong nagmamahal sa kanya.

Habang nagliligpit kami ng gamit pagkatapos ng libing, nahanap ko ang video camera sa bodega. May isang tape na naiwan sa loob na may label na: “Para kay Sarah at Letty – Panoorin kapag wala na ako.”

Umupo kami ni Letty sa sala at pinanood ito.

Sa video, nakaupo si Tatay sa barber chair. Maayos ang suot niya, naka-barong pa. Mukhang kinuha niya ito noong mga panahong malinaw pa ang isip niya. Ngumiti siya sa camera.

“Sarah, Letty… kung napapanood niyo ito, ibig sabihin tapos na ang laban ko. Huwag kayong iiyak. Masaya ako. Masaya ako dahil sa huling yugto ng buhay ko, hindi ako nag-isa. Sarah, anak, salamat sa pag-uwi. Salamat sa pagpapatawad sa matandang masungit na ito. At Letty, apo… ikaw ang pinakamagaling na customer ko. Ang gupit natin ang pinakamagandang alaala ko. Iwan ko sa inyo ang bahay na ito at ang lupa. Pero ang pinakamahalagang pamana ko ay hindi materyal. Ang pamana ko ay ito…”

Itinuro ni Tatay ang kanyang puso sa video.

“Ang alaala ay pwedeng mawala. Ang utak ay pwedeng makalimot. Pero ang puso… ang puso ay hindi nakakalimot magmahal. Kahit hindi ko na mabanggit ang pangalan niyo sa huli, tandaan niyo na ang puso ko ay kilala kayo. Mahal na mahal ko kayo. Paalam.”

Nag-black screen ang video. Yakap-yakap namin ni Letty ang isa’t isa habang umiiyak.

Lumipas ang sampung taon.

Ang lumang bodega ay naging isang maaliwalas na salon. “Berting & Letty’s Salon” ang nakalagay sa sign board. Si Letty, na ngayon ay dise-siyete anyos na, ang nagma-manage nito tuwing weekend habang nag-aaral siya ng Cosmetology. Magaling siya, mana sa Lolo niya.

Tuwing may batang customer na natatakot magpagupit, ngumingiti si Letty at kinukuwento niya ang Lolo niya. “Huwag kang matakot,” sasabihin niya. “Ang bawat gupit ay may kwento ng pagmamahal.”

Sa isang estante sa loob ng salon, nandoon pa rin ang lumang video camera at ang gunting ni Tatay—naka-display sa loob ng glass case. Hindi lang sila mga gamit. Sila ay simbolo ng isang pagmamahal na lumampas sa hangganan ng memorya at panahon. Napatunayan namin na kahit anong sakit ang dumapo sa utak, hinding-hindi nito kayang burahin ang pagmamahal na nakaukit sa kaluluwa.

WAKAS.