APAT NA BUWANG NAGHINTAY ANG SANGGOL SA BAWAT DUMARAAN SA OSPITAL—HINDI NIYA ALAM, ANG INANG HINAHANAP NIYA AY TATLONG PALAPAG LANG ANG LAYO
Sa loob ng apat na buwan, iisa ang ginagawa ng sanggol sa tuwing may yabag na maririnig sa pasilyo.
Itataas niya ang maliit niyang ulo, tititig sa pintuan, at susundan ng mga mata ang bawat taong dumaraan.
Parang may hinihintay siya.
Parang naniniwala siyang balang araw, may isang taong titigil sa harap ng kanyang kuna at magsasabing, “Anak, nandito na ako.”
Ngunit apat na buwan na ang lumipas.
Wala pa ring dumarating.
Sa pediatric ward ng San Isidro Medical Center, isang malaking pampublikong ospital sa Quezon City, kilala ng halos lahat ang sanggol na si Baby Amihan.
Wala pa siyang limang buwan, ngunit mas marami na siyang araw na ginugol sa ospital kaysa sa isang tunay na tahanan.
Puting kisame ang unang tanaw niya paggising.
Mahihinang tunog ng monitor ang tila oyayi niya sa gabi.
At ang mga nars ang nagsisilbing mga bisig na yumayakap sa kanya kapag umiiyak siya.
Pinakamalapit sa bata si Nurse Liza Ramos, isang 38-anyos na nars na labindalawang taon nang nagtatrabaho sa pediatric ward.
“Good morning, prinsesa,” palagi niyang bati habang binubuhat si Amihan.
Ngumingiti naman ang sanggol.
Ngunit napapansin ni Liza ang kakaibang ugali nito.
Kapag sila lamang ng sanggol sa silid, masigla si Amihan.
Pero sa sandaling makarinig ito ng yabag sa labas, bigla itong tatahimik.
Lilingon.
Maghihintay.
At kapag may dumaan sa bukas na pintuan—doktor, janitor, intern, magulang ng ibang pasyente—susundan sila ng mga mata ni Amihan hanggang mawala sila sa kanyang paningin.
Minsan, may babaeng napadaan na may kargang sanggol.
Nang marinig ni Amihan ang boses nito, agad siyang napalingon.
Kumaway ang maliit niyang kamay.
Ngunit lumampas lamang ang babae.
Unti-unting bumaba ang kamay ng sanggol.
Hindi maintindihan ni Nurse Liza kung bakit, pero napaluha siya.
“May hinihintay ka ba, anak?” bulong niya.
Hindi siyempre makakasagot ang sanggol.
Ngunit para kay Liza, parang malinaw ang sinasabi ng malalaki nitong mata.
Hinahanap niya ang kanyang ina.
Ayon sa rekord, dinala si Amihan sa emergency room noong ilang araw pa lamang siyang ipinanganak.
Mataas ang lagnat niya at halos hindi na gumagalaw.
Isang babaeng basang-basa sa ulan ang naghatid sa kanya.
Sinabi nitong may isang duguang babae raw na biglang nag-abot sa kanya ng sanggol sa kalsada bago mawalan ng malay.
Takot at litong-lito ang naghatid.
Matapos maibigay ang sanggol sa emergency staff, umalis din ito upang bumalik sana sa pinangyarihan ng aksidente.
Hindi na ito nahanap ng ospital.
Wala ring maayos na impormasyon tungkol sa ina.
Kaya matapos gumaling sa lagnat, nanatili si Amihan sa ospital habang nakikipag-ugnayan ang social service department sa mga awtoridad.
Kumalat ang kuwento niya.
May negosyanteng nag-alok ng ₱300,000 para sa pangangalaga niya.
May mag-asawang OFW na gustong ampunin siya.
May mga netizen pang nagtanong kung maaari silang magbukas ng fundraising page.
Pero mahigpit ang sagot ng ospital.
“Hindi po maaaring basta ibigay ang bata. May legal na proseso. At wala rin kaming personal na account para sa kanya.”
Kaya patuloy na naghintay si Amihan.
Araw-araw.
Sa bawat mukha.
Sa bawat yabag.
Sa bawat taong posibleng huminto sa kanyang tabi.
Hanggang sa isang maulan na Martes ng hapon.
Abala si Nurse Liza sa pagpapalit ng damit ni Amihan nang makarinig siya ng pagtatalo sa dulo ng pasilyo.
“Ma’am, hindi po puwede. Wala kayong visitor pass!”
“Pakiusap… sandali lang… kailangan kong makita…”
Mahina ang boses ng isang babae.
Lumingon si Liza.
May isang babaeng nakatayo sa entrada ng ward.
Payat na payat.
Maputla.
Maikli at gusot ang buhok.
May malaking peklat sa kaliwang bahagi ng noo at umaasa sa tungkod upang makalakad.
Katabi niya ang isang social worker.
Sa isang kamay, mahigpit niyang hawak ang isang lumang dokumentong gusot at may bahid ng tuyong dugo.
“Ma’am,” sabi ng guwardiya, “hindi sapat ang dokumentong iyan para makapasok kayo.”
“Birth certificate ng anak ko ’to,” nanginginig na sagot ng babae. “Apat na buwan ko na siyang hinahanap.”
Nanigas si Nurse Liza.
Dahan-dahang lumingon ang babae sa hanay ng mga kuna.
Isa.
Dalawa.
Tatlo.
Hanggang sa tumigil ang tingin niya kay Amihan.
At tila may kung anong nagbago sa buong silid.
Si Amihan, na kanina lamang ay naglalaro sa kanyang kumot, ay biglang natahimik.
Tinitigan niya ang estrangherang babae.
Hindi siya kumurap.
Hindi rin siya ngumiti.
Nakatingin lamang siya.
Pagkatapos ay bigla niyang itinaas ang dalawang maliit na kamay.
Nalaglag ang tungkod ng babae.
“Amihan…”
Napahawak si Nurse Liza sa gilid ng kuna.
Hindi pa kailanman sinabi sa harap ng babaeng iyon ang pangalan ng sanggol.
“Amihan…” ulit ng babae, ngayon ay humahagulgol na. “Anak…”
Bumagsak siya sa tuhod.
“Anak ko!”
Nagkagulo ang ward.
Lumapit ang guwardiya, pero hinarang siya ng social worker.
“Sandali,” sabi nito. “May dahilan kung bakit siya narito.”
Parang hindi na naririnig ng babae ang paligid.
Gumapang siya palapit sa kuna habang nanginginig ang buong katawan.
“Apat na buwan…” hikbi niya. “Diyos ko… apat na buwan kitang hinanap…”
Kumapit si Amihan sa bakal na gilid ng kanyang kuna.
At sa unang pagkakataon sa loob ng maraming buwan, hindi lamang niya sinundan ng tingin ang taong papalapit sa kanya.
Pinilit niyang iunat ang buong katawan patungo rito.
Lumapit si Nurse Liza.
“Ma’am… sino po kayo?”
Tumingala ang babae.
Basang-basa ng luha ang kanyang mukha.
“Ako si Maribel Santos,” sabi niya.
Pagkatapos ay inilapag niya sa kamay ni Nurse Liza ang duguang birth certificate.
“Nurse… ako ang nanay ng batang ’yan.”
Napakurap si Liza.
“Pero ayon sa report, iniwan siya—”
“HINDI!”
Halos mapasigaw si Maribel.
“Hindi ko siya iniwan!”
At ang sumunod niyang sinabi ang nagpatahimik sa buong pediatric ward.
“Naaksidente ako noong gabing dinala rito ang anak ko.”
Huminga siya nang malalim.
“Na-coma ako.”
Tumulo ang luha niya.
“At ayon sa doktor… dito rin pala ako naka-confine sa ospital na ito sa loob ng apat na buwan.”
Nanlamig si Nurse Liza.
“Dito?”
Tumango ang social worker.
“Tama siya.”
“Saang ward?”
Tumingin ang social worker kay Baby Amihan.
Pagkatapos ay sinabi niya ang mga salitang walang sinuman sa kanila ang handang marinig.
“Tatlong palapag lang sa itaas.”
PARTE2
Hindi agad nakapagsalita si Nurse Liza.
Parang biglang nawala ang ingay ng buong ospital.
Apat na buwan.
Mahigit isang daang araw.
Habang araw-araw na hinihintay ni Baby Amihan ang bawat taong dumaraan sa kanyang pintuan, ang babaeng hinahanap niya pala ay naroon lamang sa parehong gusali.
Tatlong palapag sa itaas.
“Paano nangyari ’yon?” mahinang tanong ni Liza.
Umupo si Maribel sa upuang inilapit ng isang nars.
Nanginginig pa rin ang kanyang mga kamay.
Ang social worker na kasama niya, si Ms. Dianne Cruz, ang nagsimulang magpaliwanag.
Noong gabing dinala si Baby Amihan sa ospital, malakas ang ulan sa Quezon City.
Wala pang dalawang linggo ang sanggol noon.
Bigla itong nilagnat nang napakataas.
Nag-iisa lamang si Maribel sa inuupahang maliit na kuwarto sa Barangay Tatalon.
Ang ama ng bata ay namatay ilang buwan bago ipanganak si Amihan dahil sa isang aksidente sa construction site.
Wala nang ibang malapit na kamag-anak si Maribel sa Maynila.
Kaya nang mapansin niyang halos hindi na dumedede ang anak, ibinalot niya ito sa kumot at nagmadaling lumabas upang dalhin sa pinakamalapit na health center.
Wala siyang perang pang-taxi.
Kaya naglakad siya patungo sa sakayan.
Ngunit habang tumatawid siya sa isang madilim na bahagi ng kalsada, isang sasakyan ang dumulas sa basang semento.
Tinamaan si Maribel.
Tumilapon siya sa gilid ng kalsada.
Sa kabila ng matinding sakit, ang unang ginawa niya ay yakapin ang anak.
May isang babaeng napadaan at tumakbo upang tumulong.
“Dalhin mo siya…” iyon ang huling malinaw na sinabi ni Maribel.
“May lagnat ang anak ko… pakiusap… ospital…”
Iniabot niya si Amihan.
Pagkatapos ay nawalan siya ng malay.
Dinala ng babaeng tumulong ang sanggol sa San Isidro Medical Center.
Samantala, dumating ang hiwalay na ambulansya para kay Maribel.
Ngunit sa kaguluhan ng aksidente, nawala ang bag niya na kinalalagyan ng ID, cellphone, at mga dokumento.
Ang birth certificate ni Amihan, na nakatupi sa loob ng kanyang damit, ang tanging dokumentong hindi nawala—pero hindi ito agad nakita dahil isinugod siya sa operasyon.
Tinanggap siya ng adult trauma ward bilang unidentified female patient.
Malubha ang pinsala sa kanyang ulo.
Kinailangan siyang operahan.
Pagkatapos noon, hindi siya nagising.
Lumipas ang mga araw.
Naging mga linggo.
Naging buwan.
Samantala, nasa pediatric ward naman si Baby Amihan.
Magkaibang departamento.
Magkaibang records.
Magkaibang kaso.
At dahil walang kumpletong pangalan si Maribel sa trauma system, walang paraan ang ordinaryong computer search para pagdugtungin silang dalawa.
“Pero bakit walang nakapansin?” tanong ng isang doktor.
Napapikit si Dianne.
“May pagkukulang sa coordination,” sagot niya. “May police report sa aksidente, may social service report sa sanggol, pero hindi agad nagtugma ang detalye. Iba ang oras na naitala sa dalawang admission. At walang pangalan ang ina.”
Masakit marinig.
Isang simpleng pagkakahiwalay ng impormasyon ang naglayo sa mag-ina nang apat na buwan.
Ngunit hindi pa roon natapos ang kuwento.
Labing-isang araw bago ang muling pagkikita, nagising si Maribel.
Hindi niya alam kung nasaan siya.
Hindi niya alam kung gaano katagal siyang walang malay.
Mahina ang kaliwang bahagi ng katawan niya.
Nahihirapan siyang magsalita.
Ngunit ayon sa nurse sa trauma ward, iisa ang unang salitang pilit niyang binigkas.
“Anak.”
Noong una, hindi maintindihan ng mga nars.
Hanggang sa itinuro niya ang tiyan niya, pagkatapos ay ginaya ang pagkarga sa sanggol.
“May anak po kayo?” tanong ng nurse.
Tumango siya habang umiiyak.
Doon lamang muling hinalughog ang mga lumang gamit na nakuha mula sa kanya noong aksidente.
Sa pagitan ng tela ng damit niya, natagpuan ang gusot na birth certificate.
Amihan Mae Santos.
Mula roon, humingi ng tulong si Dianne sa social service office.
At nang marinig niya ang pangalan, bigla niyang naalala ang sanggol sa pediatrics ward.
Hindi agad sila naniwala.
Kaya bago payagang magkita, sinuri nila ang admission dates.
Magkapareho.
Lugar ng insidente.
Tugma.
Edad ng sanggol.
Tugma.
At ang pangalan ng ina sa birth certificate—
Maribel Santos.
Eksaktong pangalan ng babaeng unti-unting naaalala ang kanyang pagkakakilanlan.
Nang araw ding iyon, kahit pinagbawalan siyang maglakad nang malayo, nagpumilit si Maribel.
“Hindi ako makapaghihintay,” sabi niya.
Kaya sinamahan siya ni Dianne pababa.
Tatlong palapag.
Ilang minutong biyahe sa elevator.
Ngunit para kay Maribel, iyon ang pinakamahabang paglalakbay ng kanyang buhay.
Ngayon, nasa harap na niya ang anak.
Lumapit si Nurse Liza sa kuna.
“Ma’am Maribel,” mahinahon niyang sabi, “kailangan pa rin nating sundin ang verification process.”
Tumango agad si Maribel.
“Kahit ano. DNA test. Police report. Kahit ano.”
Ngunit bago pa sila makapagpatuloy, may nangyaring nagpaluha sa lahat.
Iniunat ni Amihan ang kanyang mga kamay.
Napatingin si Liza kay Maribel.
“Gusto n’yo po siyang kargahin?”
Napatakip sa bibig ang ina.
“Ako?”
Ngumiti si Liza sa kabila ng luha.
“Kayo po ang hinihintay niya.”
Maingat na iniangat ni Liza si Amihan.
Pagkatapos ay inilagay niya ang sanggol sa mga bisig ni Maribel.
Sa unang segundo, tahimik ang bata.
Tinitigan niya ang mukha ng ina.
Hinawakan ang pisngi nito.
Dumaan ang maliit niyang mga daliri sa peklat sa noo ni Maribel.
At pagkatapos—
Ngumiti si Amihan.
Hindi simpleng ngiti.
Napakalawak na para bang matagal niya iyong inipon.
Pagkatapos ay isinubsob niya ang mukha sa dibdib ng ina.
Napahagulgol si Maribel.
“Anak… anak… patawad…”
Paulit-ulit niyang hinahalikan ang buhok ng sanggol.
“Hindi kita iniwan. Hindi kita iniwan, anak. Hindi kita iniwan.”
Napatalikod ang isang guwardiya upang punasan ang kanyang mata.
Umiiyak ang mga nars.
Maging ang ilang magulang ng ibang pasyente ay napahinto sa pasilyo.
Si Nurse Liza ay hindi na nagtangkang pigilan ang sarili.
Apat na buwan niyang nakitang tumingin si Amihan sa bawat estranghero.
Ngayon niya naunawaan.
Hindi pala bagong pamilya ang hinihintay nito.
Ang hinihintay nito ay ang pamilyang matagal nang pauwi sa kanya.
Kinailangan pa ring isagawa ang pormal na proseso.
Kinumpirma ng mga dokumento, police investigation, medical records, at kalaunan ay DNA test na si Maribel nga ang ina ni Amihan.
Labis ang kahihiyan ng ilang opisyal ng ospital sa naging kakulangan sa koordinasyon.
Nagkaroon ng internal review at nagpatupad ng bagong protocol upang awtomatikong maikumpara ang mga kaso ng unidentified adults at unaccompanied children na dumarating mula sa parehong lugar at oras.
Ngunit para kay Maribel, wala siyang lakas para magalit.
“Ang mahalaga,” sabi niya kay Nurse Liza, “buhay siya.”
“Buhay din po kayo,” sagot ni Liza.
Mahigpit na niyakap ni Maribel ang anak.
“Siguro iyon ang pangalawang himala.”
Dahil kailangan pa ni Maribel ng physical rehabilitation, pinayagan silang magkasama sa isang charity room habang inaayos ang kanilang discharge at social assistance.
At doon napansin ng lahat ang pinakamalaking pagbabago kay Amihan.
Hindi na siya tumitingin sa bawat yabag.
Hindi na siya biglang bumabangon kapag may dadaan sa pintuan.
Hindi na niya sinusundan ng mata ang bawat babae sa pasilyo.
Sa halip, kapag may bagong pumapasok sa silid, mabilis siyang lilingon sa ina.
Kapag nakita niyang naroon pa rin si Maribel, ngingiti siya.
Parang sapat nang malaman niyang hindi na mawawala ang isang mukhang pinakamatagal niyang hinintay.
Akala ng lahat, iyon na ang katapusan ng kuwento.
Ngunit isang umaga, makalipas ang halos tatlong linggo, bumalik si Nurse Liza sa trauma ward upang kunin ang ilang lumang gamit ni Maribel.
Ililipat na kasi siya sa rehabilitation unit.
Habang inaayos ni Liza ang dating kama, napansin niyang may maliit na piraso ng papel sa pagitan ng kutson at ng dingding.
Inakala niyang lumang resibo.
Ngunit nang buksan niya iyon, nakakita siya ng sulat-kamay.
Mahina.
Magulo.
May mga bahid ng tuyong dugo.
Sa itaas ay nakasulat:
“Para sa sinumang makakakita nito.”
Nanikip ang dibdib ni Liza.
Binasa niya ang sumunod.
“Kung hindi na ako magising, pakiusap, hanapin ninyo ang anak kong si Amihan Mae Santos.
May mataas siyang lagnat.
Ibinigay ko siya sa isang babaeng tumulong sa amin.
Hindi ko alam kung saan siya dinala.
Wala na siyang tatay at ako lang ang mayroon siya.
Pakiusap, sabihin ninyo sa kanya balang araw na hindi siya iniwan ng kanyang nanay.
Kung hindi man ako makabalik, sabihin ninyo na hanggang sa huling sandali, siya ang iniisip ko.”
Hindi natapos ang huling pangungusap.
Huminto ang sulat sa isang mahabang guhit ng tinta.
Marahil doon tuluyang nawalan ng malay si Maribel bago ang operasyon.
Dala-dala ni Liza ang papel nang bumalik siya sa kanilang silid.
Nasa kama si Maribel habang pinapakain si Amihan.
“Ano ’yan?” tanong niya.
Tahimik na iniabot ni Liza ang papel.
Nang makita ni Maribel ang sulat-kamay, nanlaki ang kanyang mga mata.
“Ako ang sumulat nito…”
Unti-unti niyang naalala.
Bago siya dalhin sa operating room, ilang sandali siyang nagkamalay.
Hindi siya makapagsalita nang maayos.
Kaya humingi siya ng papel sa isang attendant.
Iyon pala ang sinubukan niyang iwan.
Akala niya hindi na niya makikita ang anak.
Binasa niya ang sulat.
Sa kalagitnaan, huminto siya.
Hindi na niya kayang ipagpatuloy.
Idinikit niya ang papel sa dibdib at umiyak.
“Apat na buwan…” sabi niya. “Apat na buwan akong natutulog habang baka iniisip ng anak ko na wala nang babalik para sa kanya.”
Umupo si Nurse Liza sa tabi niya.
“Hindi natin alam kung ano ang naiisip ng isang sanggol,” sabi niya. “Pero may isang bagay akong sigurado.”
Tumingin siya kay Amihan.
“Hindi siya tumigil sa paghihintay.”
Parang narinig ng sanggol ang kanyang pangalan.
Iniabot nito ang kamay kay Maribel.
Humawak ang maliliit na daliri nito sa hintuturo ng ina.
Napangiti si Maribel sa gitna ng luha.
“Hindi na kita paghihintayin ulit,” bulong niya.
Makalipas ang dalawang buwan, tuluyan silang nakalabas ng ospital.
Tinulungan sila ng social welfare office na makakuha ng pansamantalang tirahan at kabuhayan assistance.
May mga nagmagandang-loob na nagbigay ng damit, gatas, lampin, at mga gamit ng sanggol sa pamamagitan ng mga lehitimong programa.
Si Nurse Liza naman ay dumalaw sa kanila minsan.
Pagdating niya, nakita niya si Amihan sa bisig ng ina sa maliit ngunit malinis nilang inuupahang silid.
May kulay dilaw na kurtina.
May ilang laruan sa sahig.
At sa dingding ay nakadikit ang isang litrato nilang mag-ina noong araw ng discharge.
“Uy, prinsesa!” bati ni Liza.
Napangiti si Amihan.
Ngunit bago siya tumawa, lumingon muna siya kay Maribel.
Nang makita niyang nasa tabi niya ang ina, saka siya humagikgik.
Napansin iyon ni Liza.
At sa simpleng sandaling iyon, naunawaan niyang may mga sugat na hindi kailangang maintindihan ng isang bata upang gumaling.
Minsan, sapat nang bumalik ang taong hinihintay niya.
Bago umalis, niyakap siya ni Maribel.
“Salamat sa pag-aalaga sa anak ko noong hindi ko kaya.”
Umiling si Liza.
“Kayo pa rin ang hinintay niya.”
Tumingin silang dalawa kay Amihan.
Noong una, inakala ng buong ospital na isang inabandunang sanggol siya.
Ngunit ang totoo, wala siyang inang tumalikod sa kanya.
May ina lamang siyang lumalaban para mabuhay tatlong palapag sa itaas.
At may isang pag-ibig na kahit coma, aksidente, maling records, at apat na buwang pagkakahiwalay ay hindi nagawang burahin.
Mensahe sa mga mambabasa: Hindi lahat ng pagkawala ay pag-iwan, at hindi lahat ng katahimikan ay kawalan ng pagmamahal. May mga taong hindi nakababalik agad dahil may laban silang kailangang lampasan. Kaya bago tayo humusga sa kuwento ng iba, alalahanin nating maaaring may katotohanang hindi pa natin nakikita. Ang tunay na pagmamahal ay maaaring maligaw ng landas, maantala, at subukin—ngunit kapag totoo, patuloy itong naghahanap ng daan pauwi.
