AKALA NILA BIRO LANG NANG PALITAN NG LALAKING LIHIM KONG MINAHAL ANG LAHAT NG COLLEGE CHOICES KO—PERO LABINLIMANG MINUTO BAGO ANG DEADLINE, ISANG DESISYON KO ANG TULUYANG NAGLAYO SA AMIN AT NAGPABAGO SA BUONG KINABUKASAN KO
Labinlimang minuto bago magsara ang college application portal, saka nila sinabi sa akin na pinalitan ng lalaking tatlong taon kong lihim na minahal ang lahat ng pinili kong unibersidad.
Hindi lang iyon.
Ipinakita pa niya sa projector sa harap ng buong klase ang password ko.
At habang nagtatawanan silang lahat, saka ko napagtanto na dalawang araw na pala nilang alam ang ginawa niya—at walang kahit isang taong nagbabala sa akin.
Ako si Mikaela Santos, labingwalong taong gulang, graduating student mula sa isang science high school sa Laguna.
Noong gabing iyon, reunion sana namin bago tuluyang magkanya-kanya pagkatapos ng graduation.
May pizza, cake, soft drinks, videoke, at projector sa function room ng isang maliit na resort sa Calamba.
Akala ko magiging masaya.
Hanggang sa biglang pinatay ni Janelle, ang pinakamatalik kong kaibigan, ang videoke at sumigaw:
“Guys! Ito na ang pinakahihintay natin!”
Lumitaw sa projector ang screenshot ng college application account ko.
Napatayo ako.
Sa ilalim ng “First Choice” nakalagay ang pangalan ng isang kursong hindi ko kailanman pinili.
Sa second choice, isang technical program na ilang oras ang layo sa amin.
Pati ang natitirang apat na choices, puro kalokohan.
Nagtawanan ang buong silid.
“Grabe, Mika!” sigaw ng kaklase ko. “Mag-aaral ka pala ng heavy equipment operation!”
“Bagay sa ’yo ang excavator!”
May pumalakpak.
May nag-video.
May halos mahulog sa upuan kakatawa.
Ako lang ang hindi makagalaw.
Sa sulok ng kuwarto, nakasandal sa upuan si Gabriel Navarro.
Si Gab.
Kaibigan ko mula Grade 10.
Ang lalaking lagi kong pinapahiram ng notes.
Ang lalaking hinihintay ko sa umaga dahil palagi siyang late.
Ang lalaking dahilan kung bakit noong nakaraang buwan ay halos kumbinsido akong sa Maynila rin mag-aral kahit mas magaganda ang ibang oportunidad para sa kursong gusto ko.
May hawak siyang lata ng Coke.
At nakangiti siya.
“Relax,” sabi niya. “Biro lang.”
Pagkatapos ay itinuro niya ang password na nakikita sa screenshot.
Isang kombinasyon ng numero.
Araw ng kapanganakan niya.
At isang simpleng code na dati naming biro tungkol sa “I love you.”
Biglang lumakas ang tawanan.
“HOY!” sigaw ng isa. “Birthday ni Gab ang password niya!”
“Confirmed!”
“Mika, crush mo talaga siya!”
Parang sinindihan ang mukha ko.
Hindi ko alam kung saan ako titingin.
Tatlong taon kong itinago ang nararamdaman ko.
At ang taong pinagkatiwalaan kong huwag itong gawing katatawanan ang mismong naglantad nito sa lahat.
Lumapit si Janelle, hawak ang tiyan sa kakatawa.
“Hoy, bilisan mo! Fifteen minutes na lang bago magsara ang portal.”
Nanigas ako.
“Ano?”
Huminto siya sandali.
“Deadline ngayon. Akala mo ba forever open ’yan?”
Tumingin ako kay Gab.
“Pinalitan mo talaga?”
Umangat ang isang sulok ng labi niya.
“Two days ago pa.”
Nagtawanan na naman sila.
May nagsabi:
“May pustahan pa nga kami kung kailan mo mapapansin.”
Parang biglang nawalan ng tunog ang buong silid.
Two days.
Dalawang araw nilang alam.
Dalawang araw nilang pinapanood ang oras na unti-unting nauubos.
At walang nagsabi sa akin.
Maging si Janelle.
Ang taong tinatawag kong best friend.
“May computer shop sa baba,” sabi niya. “Takbo na!”
Kinuha ko ang bag ko.
Hindi ako tumingin kahit kanino.
Bumaba ako ng hagdan nang halos madapa.
Sa computer shop sa tapat ng resort, nanginginig ang mga kamay ko habang binubuksan ang portal.
Labindalawang minuto.
Nag-login ako.
Siyam na minuto.
Binura ko ang unang choice.
Pagkatapos ang pangalawa.
At doon ako natigilan.
Dati, malinaw ang plano ko.
Gusto kong mag-apply sa isang university sa Manila dahil doon pupunta si Gab.
Sinabi kong magandang school iyon.
Sinabi kong bagay sa akin ang program.
Pero ang totoo?
Gusto ko lang manatiling malapit sa kanya.
Pitong minuto.
Huminga ako nang malalim.
Pagkatapos ay nag-type ako ng mga pangalan ng paaralang dati kong tinitingnan pero hindi ko pinipili dahil malayo kay Gab.
University of the Philippines Diliman.
Mapúa University.
Isang engineering scholarship program sa Cebu.
Isang state university sa Batangas.
Dalawang iba pang programang kilala sa engineering at technology.
Wala ni isa ang pinili ni Gab.
Dalawang minuto.
Tinignan ko ang listahan.
Sa unang pagkakataon, hindi ko tinanong ang sarili ko:
“Nasaan kaya si Gab?”
Ang tinanong ko ay:
“Saan ba talaga gustong pumunta ni Mikaela?”
Pinindot ko ang SUBMIT.
Lumabas ang confirmation.
Pagtingin ko sa oras—
12:00 midnight.
Napahawak ako sa mukha.
Tumawa ako.
Pagkatapos ay umiyak.
Hindi dahil muntik akong mawalan ng pagkakataong mag-college.
Kundi dahil sa loob ng ilang minuto, para akong nagising mula sa tatlong taong pagkahumaling.
Tumawag si Janelle.
“Ano? Naayos mo?”
“Oo.”
“Ano nilagay mo?”
“Okay na.”
“Wait. Nakita ko search history mo. UP? Mapúa? Cebu? Akala ko ba sabay kayo ni Gab sa Manila?”
Hindi ako sumagot.
“Mika,” sabi niya, “nagbibiro lang naman si Gab. Medyo sumobra, oo, pero hindi naman niya sinasadyang masaktan ka.”
“Janelle.”
“Ano?”
“Alam niyang password ko iyon.”
Tahimik siya.
“Ginamit niya para pasukin ang account ko.”
Wala pa ring sagot.
“Pinalitan niya ang anim kong college choices.”
Huminga ako.
“At pagkatapos, ipinakita niya sa buong klase ang password na alam niyang may personal na ibig sabihin sa akin.”
Tahimik.
“Kaya sabihin mo sa akin,” tanong ko, “anong parte roon ang joke?”
May narinig akong boses sa background.
Si Gab.
“Naayos na ba ni Mika? Sabihin mo umakyat na. Hindi pa namin hinihiwa ang cake.”
Casual.
Parang wala siyang ginawa.
Parang ako lang ang nag-iinarte.
“Sabi niya bumalik ka raw,” bulong ni Janelle.
“Hindi na.”
“Mika—”
“Umuwi na ako.”
Pinatay ko ang tawag.
Paglabas ko ng computer shop, mainit pa rin ang hangin kahit gabi na.
Nag-book ako ng ride pauwi.
Habang naghihintay, may isang bagay na paulit-ulit sa isip ko.
Dalawang araw.
Dalawang araw nilang alam.
Pinanood nilang maging joke ang kinabukasan ko.
Pinanood nilang lumapit ang deadline.
At saka lamang nila sinabi noong puwede nang maging pinakanakakahiya ang eksena.
Pagdating ko sa bahay, gising pa sina Mama at Papa.
“Nag-enjoy ka?” tanong ni Mama.
“Opo.”
“Final na college choices mo?”
“Opo.”
Binanggit ko ang mga bagong paaralan.
Napakunot-noo si Papa.
“Hindi ba sabi mo dati gusto mong sundan ang school na pinili ni Gabriel?”
“Hindi na po.”
Tahimik silang dalawa.
Pagkatapos ay ngumiti si Mama.
“Kung pinag-isipan mo, susuportahan ka namin.”
Pagpasok ko sa kuwarto, doon ko lang tuluyang hinayaang tumulo ang luha ko.
Binuksan ko ang cellphone.
Seventeen messages mula kay Janelle.
Dose-dosenang notifications sa class group.
At dalawang mensahe mula kay Gab.
“Iniwan namin ang malaking slice ng cake para sa ’yo.”
Pagkaraan ng kalahating oras:
“May farewell lunch bukas. Pupunta ka. Huwag ka nang magtampo.”
Tinitigan ko ang huling mensahe.
Hindi siya nagtatanong.
Parang sigurado siyang pupunta ako.
Parang sigurado siyang kahit anong gawin niya, babalik pa rin ako.
Binuksan ko ang settings.
Pinalitan ko lahat ng password ko.
Email.
Banking app.
Social media.
College portal.
Pagkatapos ay binuksan ko ang gallery.
May dalawampu’t siyam na litrato roon ni Gab.
Mga litrato sa basketball court.
Class picture na kinrop ko para kaming dalawa lang.
Birthday niya.
Field trip.
Graduation rehearsal.
Isa-isa kong binura.
Twenty-nine photos.
Gone.
Pagkatapos ay dumating ang bagong message.
Hindi na mula kay Janelle.
Mula mismo kay Gab.
Gabriel:
“Mika, anong mga school ang nilagay mo?”
Hindi ako sumagot.
Makalipas ang isang minuto:
“Huwag mong sabihing binago mo talaga ang plano natin.”
Napatingin ako sa screen.
Plano natin?
Tatlong taon akong umaayon sa kanya.
Pero ni minsan, hindi naman niya ako tinanong kung ano ang plano ko.
At bago ko pa maibaba ang cellphone, may sumunod na mensahe.
“Mika. Sagutin mo ako.”
Pagkatapos—
“Hindi ka naman talaga aalis nang malayo, ’di ba?”
At sa unang pagkakataon mula nang makilala ko siya, napagtanto kong hindi ako ang takot mawalan sa gabing iyon.
Si Gabriel pala.
PARTE2
Hindi ko sinagot si Gabriel.
Kinabukasan, alas-diyes pa lang ng umaga, may labing-isang missed calls na ako mula sa kanya.
Tatlo mula kay Janelle.
At halos hindi na gumagalaw ang class group dahil pinag-uusapan nila kung bakit hindi ako sumipot sa farewell lunch.
Pinatay ko ang notifications.
Tinulungan ko si Mama sa kusina.
Pagkatapos ay inilabas ko ang lumang notebook kung saan ko isinulat noong Grade 9 ang isang pangarap:
“Someday, I want to design aircraft.”
Matagal ko na iyong hindi binubuksan.
Noong una akong naging malapit kay Gab, unti-unti kong binago ang mga plano ko.
Hindi dahil pinilit niya ako.
Mas masahol pa roon.
Ako mismo ang gumawa.
Kapag sinabi niyang gusto niyang mag-aral sa Manila, naghahanap ako ng university sa Manila.
Kapag sinabi niyang ayaw niyang lumayo sa Laguna, iniisip kong baka dapat ganoon din ako.
Akala ko iyon ang pagmamahal.
Ang pag-adjust.
Ang laging pag-intindi.
Ang pagiging available.
Pero noong gabing ginawa niyang punchline ang kinabukasan ko, may nasira.
At habang iniisip ko iyon, nag-doorbell.
Si Gab.
Nasa gate namin siya.
White shirt, shorts, slippers.
Parang dumaan lang para bumili ng soft drinks.
Lumabas ako.
“Bakit ka nandito?”
“Hindi ka sumasagot.”
“Ano naman?”
Napakurap siya.
Hindi yata siya sanay na ganoon ako magsalita.
“Mika, sobra ka naman. Biro lang talaga iyon.”
“Pumasok ka sa account ko.”
“Alam ko password mo.”
“Hindi ibig sabihin noon may permiso ka.”
“Naayos mo naman!”
Napatawa ako.
Hindi dahil nakakatawa.
Kundi dahil iyon pala ang tingin niya.
Walang mali dahil naayos ko.
“Paano kung hindi ko naabutan ang deadline?”
“Pero naabutan mo.”
“Paano kung nag-crash ang system?”
“Mika—”
“Paano kung walang computer shop?”
Tumahimik siya.
“Paano kung isang taon ng buhay ko ang nawala dahil gusto mong pagtawanan ako ng buong klase?”
Nawala ang ngiti niya.
“Hindi ko naisip na ganoon kaseryoso sa ’yo.”
“College application iyon, Gab.”
“Hindi. I mean…” Huminga siya nang malalim. “Hindi ko naisip na ganoon ka masasaktan sa password.”
At doon ko siya tinitigan nang matagal.
“Alam mong gusto kita.”
Hindi siya sumagot.
“Matagal mo nang alam.”
“Siguro.”
“At alam mong mahihiya ako kapag nalaman ng lahat.”
“Mika…”
“Pero ginawa mo pa rin.”
Lumapit siya sa gate.
“Okay. Sorry. Happy?”
Napailing ako.
Iyon na pala ang hinihintay kong marinig sa loob ng tatlong taon.
Isang apology.
Pero nang dumating, wala akong naramdaman.
“Hindi.”
“Anong gusto mo?”
“Wala.”
Nakunot ang noo niya.
“Wala?”
“Oo. Wala na akong gusto sa ’yo.”
Parang may sumampal sa kanya.
“Dahil lang dito?”
“Hindi.”
Tumingin ako sa kanya.
“Dahil ngayon ko lang naintindihan kung paano mo ako tinitingnan.”
“Anong ibig mong sabihin?”
“Sigurado ka kasi.”
“Sa ano?”
“Na kahit anong gawin mo, nandito lang ako.”
Hindi siya nakaimik.
“Sigurado kang tutulungan kita kapag late ka. Sigurado kang papahiram kita ng notes. Sigurado kang sasama ako kung saan ka pupunta. Sigurado kang kahit ipahiya mo ako, babalik ako dahil gusto kita.”
Huminga ako.
“Hindi mo ako gusto, Gab. Gusto mo lang ang pakiramdam na may isang taong laging pipili sa ’yo.”
Namula ang mukha niya.
“Hindi totoo ’yan.”
“Okay.”
“May pakialam ako sa ’yo.”
“Pero hindi sapat para respetuhin ako.”
Tumahimik siya.
Sa loob ng bahay, narinig kong may nilalapag na plato si Mama.
Tumingin ako kay Gab.
“Umuwi ka na.”
“Mika.”
“Goodbye.”
Isinara ko ang gate.
Akala ko doon matatapos.
Hindi pala.
Sa sumunod na mga linggo, parang nagbago ang buong klase.
May nag-PM sa akin para sabihing sumobra raw si Gab.
May nag-sorry dahil natawa sila.
May ilan namang nagsabing masyado raw akong sensitive.
Si Janelle, paulit-ulit na humihingi ng tawad.
“Akala ko kasi harmless,” sabi niya nang magkita kami bago mag-college clearance.
“Alam mong dalawang araw nang binago ang application ko.”
Napayuko siya.
“Oo.”
“Bakit hindi mo sinabi?”
“Dahil sabi ni Gab, gusto niyang makita reaction mo.”
Iyon ang pinakamasakit.
Hindi dahil kaibigan ko siya at nagtawanan sila.
Kundi dahil pinili niyang maging audience kaysa maging kaibigan.
“Sorry,” bulong niya.
“Pinapatawad kita.”
Umangat ang mukha niya.
“Pero hindi ibig sabihin babalik tayo sa dati.”
Naluha siya.
“Mika…”
“May mga bagay na kapag nabasag, puwedeng patawarin. Pero hindi ibig sabihin kailangang buuin ulit sa parehong hugis.”
Hindi na kami nag-away.
Hindi rin kami naging close ulit.
Minsan, iyon pala ang tunay na closure.
Hindi sigawan.
Hindi paghihiganti.
Kundi pag-amin na tapos na.
Lumipas ang halos dalawang buwan.
Dumating ang college results.
Umaga iyon nang marinig ko ang sigaw ni Papa mula sa sala.
“Mika!”
Akala ko may nangyari.
Paglabas ko, hawak niya ang laptop.
Nakabukas ang email.
Congratulations.
Natanggap ako sa isang engineering program sa Metro Manila.
Hindi lang iyon.
May academic scholarship.
Napaupo ako.
Si Mama ang unang umiyak.
Si Papa ang pangalawa.
Ako ang huli.
Makalipas ang ilang minuto, tumunog ang cellphone ko.
Class group.
Sunod-sunod ang announcements.
May pumasa sa UST.
May nakapasok sa state university.
May natanggap sa Ateneo.
Pagkatapos—
Gabriel Navarro.
Natanggap siya sa university na matagal niyang pinaplano.
Dati, kapag iniisip ko ang araw na iyon, dapat sabay kaming masaya.
Dapat ako ang unang magko-congratulate.
Dapat may joke kami tungkol sa pagiging college students.
Pero ngayon, simpleng reaction lang ang nilagay ko sa group.
Isang thumbs-up.
Wala nang iba.
Makalipas ang limang minuto, nag-message siya.
“Congrats.”
Sumagot ako.
“Congrats din.”
Nag-type siya.
Nawala.
Nag-type ulit.
“So final na talaga?”
“Ano?”
“Hindi tayo same school.”
Tinitigan ko ang tanong.
Pagkatapos ay sumagot ako.
“Hindi naman dapat school mo ang basehan ng future ko.”
Matagal bago siya nag-reply.
“Alam ko.”
Pagkatapos:
“Hindi ko lang inexpect na kaya mo talaga akong iwan.”
Napangiti ako.
Hindi masaya.
Hindi malungkot.
Payapa lang.
“Hindi naman kita iniiwan, Gab. Pumupunta lang ako sa direksiyong dapat kong puntahan.”
Hindi na siya sumagot.
Dumating ang enrollment month.
Lumipat ako sa dormitory malapit sa campus.
Unang gabi ko roon, natakot ako.
Wala si Mama.
Wala si Papa.
Wala ang mga dati kong kaklase.
Wala si Gab.
Pero paggising ko kinabukasan, may kakaibang saya.
Walang nakakaalam kung sino ang crush ko noong high school.
Walang nakakaalam sa password ko.
Walang nakakakilala sa bersiyon kong laging nakasunod sa isang lalaki.
Dito, ako lang si Mikaela.
Engineering freshman.
Scholar.
Mahilig sa aircraft design.
At sa unang pagkakataon, sapat na iyon.
Isang semestre ang lumipas bago ko ulit nakita si Gab.
Christmas break.
Nagkita kami sa isang café malapit sa dati naming school dahil may mini reunion ang klase.
Halos hindi ko siya nakilala.
Hindi naman nagbago ang mukha niya.
Pero nawala iyong dating kumpiyansang parang siguradong umiikot ang lahat sa kanya.
Umupo siya sa tapat ko.
“Kumusta?”
“Okay.”
“Engineering?”
“Oo.”
“Mahirap?”
“Sobra.”
Ngumiti ako.
“Pero gusto ko.”
Tumango siya.
Sandaling katahimikan.
Pagkatapos ay sinabi niya:
“May sasabihin ako.”
“Ano?”
“Noong una, galit ako sa ’yo.”
Napataas ang kilay ko.
“Sa akin?”
“Oo. Naisip ko, grabe naman. Joke lang, tapos biglang tinapon mo lahat.”
Hindi ako nagsalita.
“Pero noong nag-college ako, may nakilala akong taong parang ako.”
Napangiti siya nang mapait.
“Mahilig gumawa ng joke sa gastos ng iba. Mahilig gamitin ang secrets ng mga tao para magpatawa.”
“Then?”
“Hindi ko siya nagustuhan.”
Napatingin siya sa kape.
“Doon ko naisip na baka ganoon mo rin ako nakita.”
Tahimik ako.
“Mika, sorry.”
Sa pagkakataong iyon, iba ang tunog.
Walang “pero.”
Walang “joke lang.”
Walang “naayos mo naman.”
“I crossed a line,” sabi niya. “Ginamit ko ang tiwala mo dahil alam kong hindi ka lalaban. At mas masama, ipinakita ko sa lahat ang bagay na alam kong importante sa ’yo.”
Napabuntong-hininga ako.
“Salamat.”
“Pinapatawad mo ba ako?”
“Matagal na.”
Tumingin siya sa akin.
“May chance pa ba?”
Natawa ako nang mahina.
Hindi ko siya nilait.
Hindi ko rin ginawang dramatic.
“Gab, minsan ang forgiveness hindi invitation para bumalik.”
Napatango siya.
Masakit yata.
Pero tinanggap niya.
At sa unang pagkakataon, naisip kong baka natuto rin siya.
Nang pauwi na kami, sabay kaming lumabas ng café.
Sa kanto, magkaiba ang direksiyon ng sasakyan namin.
Dati, malamang sumama ako sa kanya kahit mapalayo ako.
Pero ngayon, ngumiti lang ako.
“Ingat.”
“Ikaw rin.”
Tumalikod ako.
Hindi ako lumingon.
Makalipas ang apat na taon, nagtapos ako bilang isa sa pinakamahusay na estudyante sa aming engineering program.
Nandoon sina Mama at Papa.
May medalya akong suot.
May job offer mula sa isang local aerospace technology company.
At habang nakatayo ako sa graduation grounds, bigla kong naalala ang gabing iyon sa computer shop.
Labinlimang minuto bago ang deadline.
Nanginginig ang kamay ko.
Namumugto ang mata ko.
At akala ko ang pinakamalaking problema ko ay ang pagkawala ng lalaking gusto ko.
Hindi ko alam na ang gabing iyon pala ang unang pagkakataong pinili ko ang sarili ko.
Kung hindi nangyari iyon, baka sinundan ko siya sa isang buhay na hindi naman talaga akin.
Hindi ko ipinagpapasalamat ang ginawa niya.
Mali iyon.
Pero ipinagpapasalamat ko ang desisyong ginawa ko pagkatapos.
Dahil minsan, ang pinakamahalagang pagbabago sa buhay ay nagsisimula sa sandaling mapagtanto mong hindi pagmamahal ang manatili sa isang lugar kung saan hindi ka nirerespeto.
At hindi kabiguan ang lumayo sa taong matagal mong minahal.
Minsan, iyon ang unang hakbang para makabalik ka sa sarili mo.
MENSAHE SA MGA MAMBABASA:
Huwag mong hayaang ang pagmamahal, pagkakaibigan, o takot na mawalan ng isang tao ang magdesisyon para sa kinabukasan mo. Ang taong tunay na nagmamalasakit sa iyo ay hindi gagawing biro ang iyong pangarap, tiwala, o kahinaan. Puwede kang magpatawad nang hindi bumabalik. Puwede kang magmahal at piliing lumayo. At higit sa lahat, walang maling direksiyon kapag ang pinipili mo na sa wakas ay ang buhay na tunay na para sa iyo.
