NANG SUBUKAN NILANG ANGKININ ANG AKING LARO, ISANG LUMANG RECORDING ANG NAGBUKAS NG MAS MALAKING PANLOLOKO SA AMING PAMILYA
BAHAGI 3 — NANG SUBUKAN NILANG ANGKININ ANG AKING LARO, ISANG LUMANG RECORDING ANG NAGBUKAS NG MAS MALAKING PANLOLOKO SA AMING PAMILYA
– Patricia, sabihin mo sa akin kung saan mo nakuha ang authorization letter na iyan.
Mahina ngunit malinaw ang boses ko.
Nakatayo kami sa pasilyo ng ospital. Sa paligid namin, may mga nurse na nagmamadaling maglakad at mga pamilyang naghihintay ng balita tungkol sa kanilang mga mahal sa buhay.
Ngunit sa sandaling iyon, para bang kami lamang ang naroon.
Napatingin si Patricia kay Raymond.
– Ano bang sinasabi mo, Camille? Hindi ko alam ang tungkol diyan.
Inilabas ko ang cellphone ko at ipinakita ang mensaheng ipinadala niya noong nakaraang gabi.
– Ikaw mismo ang nagpadala ng dokumento. Ikaw ang nagsabing ginamit ninyo ang pangalan ko. Ngayon sasabihin mong wala kang alam?
Bigla siyang nagtaas ng boses.
– Huwag kang gumawa ng eksena rito! Nasa ospital ang anak ko!
Tumango ako.
– Tama ka. Nasa ospital ang anak mo. Kaya mas mabuting bumalik ka sa kaniya kaysa gamitin mo ang sitwasyon para takutin ako.
Namula ang mukha niya.
Ngunit bago siya makasagot, lumapit ang kinatawan ng financing company.
Si Mr. Valdez ang pangalan niya.
Maingat niyang ipinaliwanag na hindi siya maaaring magbigay ng kumpletong impormasyon nang walang wastong proseso ng pag-verify.
Ngunit dahil may pagtutol ako sa pagiging tunay ng mga dokumento, maaari akong magsumite ng pormal na dispute.
– Ma'am, kung talagang hindi kayo pumirma, mas mabuting ilagay ninyo agad sa sulat ang inyong pagtutol.
Tumango ako.
– Gagawin ko po iyon.
Pagkatapos ay tinawagan ko si Attorney Isabel.
Ipinaliwanag ko ang nangyari.
Pinayuhan niya akong huwag pumirma ng anumang dokumento, huwag magbigay ng pera, at huwag umamin sa anumang obligasyong hindi ko naman pinasok.
Nang matapos ang tawag, nakita kong nakatitig sa akin si Raymond.
– Camille, kailangan ba talagang umabot sa abogado?
Tumingin ako sa kaniya.
– Kuya, kailangan ba talagang umabot sa paggamit ng pangalan ko nang walang pahintulot?
Wala siyang naisagot.
Iyon ang unang pagkakataong nakita kong hindi niya kayang takpan ang ginawa nila sa pamamagitan ng salitang pamilya.
Pagkalipas ng dalawang araw, nakauwi na si Nathan mula sa ospital.
Gumaan ang pakiramdam ko nang malaman kong bumuti ang kaniyang kalagayan.
Ngunit hindi ibig sabihin noon ay babalik ako sa dati.
Sa halip, nagsimula akong ayusin ang sarili kong buhay.
Nag-apply ako para sa bagong bank account na ako lamang ang may access.
Pinalitan ko ang mga password ng aking email, cloud storage, at developer accounts.
Sinuri ko rin ang mga lumang login notification.
At doon ko napansin ang isang bagay.
Tatlong buwan na ang nakalipas, may nagtangkang mag-log in sa aking developer email gamit ang isang device na hindi ko kilala.
Ang lokasyon ay malapit sa bahay ni Raymond.
Noong una, inakala kong karaniwang security alert lamang iyon.
Ngunit nang makita ko ang authorization letter, biglang nagkaroon ng ibang kahulugan ang pangyayaring iyon.
Naalala ko ang isang gabing hiniram ni Patricia ang laptop ko.
Ang sabi niya, kailangan daw niyang mag-print ng invitation para sa birthday ni Sophie.
Pagbalik ng laptop, napansin kong may ilang folder na nakabukas.
Hindi ko iyon pinansin.
Ngayon, napaisip ako kung ano talaga ang hinanap niya.
Agad kong kinausap ang dati kong kaklaseng si Miguel Ramos.
Isa siyang cybersecurity analyst sa isang kumpanya sa Ortigas.
Hindi niya ginalaw ang anumang account na wala kaming pahintulot na suriin.
Tinulungan lamang niya akong basahin ang mga security log na maaari kong ma-access bilang may-ari.
– Camille, may ilang failed login attempts dito. Pero hindi natin puwedeng sabihing si Patricia iyon nang walang karagdagang ebidensiya.
– Naiintindihan ko.
– Ang mahalaga, palitan mo ang lahat ng credentials at i-save ang records.
Ginawa ko iyon.
Pagkatapos, binuksan ko ang email mula sa game publishing company.
Ang pangalan nito ay Northstar Interactive Philippines.
Ang project director ay si Adrian Villareal.
Tatlong taon na ang nakalipas, naging isa siya sa mga evaluator ng graduation project namin.
Naaalala ko pa ang sinabi niya noon.
– Camille, may talento ka sa paggawa ng larong hindi lamang nakaaaliw kundi may kuwento ring tumatagos sa damdamin.
Noong graduation, inalok niya akong mag-apply sa kanilang team.
Ngunit hindi ako tumuloy.
Ngayon, muli siyang nagpadala ng mensahe.
Interesado ang kumpanya sa aking game prototype.
At nais nila akong makausap.
Kinabukasan, pumunta ako sa opisina nila sa Makati.
Suot ko ang simpleng puting blouse at itim na pantalon na binili ko gamit ang huling bayad mula sa isang freelance client.
Habang nasa elevator, paulit-ulit kong inaayos ang buhok ko.
Tatlong taon akong hindi nakaranas ng pormal na job interview.
Natatakot akong baka hindi na sapat ang kakayahan ko.
Ngunit pagpasok ko sa meeting room, magiliw akong sinalubong ni Adrian.
– Camille Mendoza. Matagal din kitang hinintay na bumalik sa industriya.
Napangiti ako nang bahagya.
– Pasensiya na po. Maraming nangyari sa buhay ko.
– Hindi mo kailangang magpaliwanag ngayon. Mas interesado akong makita kung ano ang ginawa mo sa nakalipas na tatlong taon.
Binuksan ko ang laptop.
Ipinakita ko ang Huling Istasyon.
Isang puzzle adventure game tungkol sa isang batang babaeng naglalakbay sa mga istasyong puno ng alaala.
Sa bawat istasyon, kailangan niyang pumili kung tutulungan niya ang ibang tao o ipagpapatuloy ang sarili niyang paglalakbay.
Habang tumatagal, nauubos ang kaniyang lakas kapag palagi niyang inuuna ang lahat.
Ang pinakamahalagang bahagi ng laro ay ang huling level.
Doon matututuhan ng pangunahing tauhan na ang pagtanggi ay hindi nangangahulugang wala siyang pagmamahal.
Tahimik na naglaro si Adrian.
Kasama niya ang dalawang game designers at isang producer.
Halos isang oras silang sumubok ng iba't ibang levels.
Pagkatapos, ibinaba ni Adrian ang controller.
– Camille, ikaw lang ba ang gumawa nito?
– Opo. May ilang music assets akong lisensiyadong gamitin, pero ako ang gumawa ng pangunahing code, mechanics, story, at original artwork.
– May development records ka?
– Meron po. Version history, source files, design documents, at mga lumang prototype.
Ngumiti siya.
– Maganda. Kailangan natin ang mga iyan para sa due diligence.
Pagkatapos, sinabi niya ang mga salitang matagal ko nang gustong marinig.
– Interesado kaming pondohan ang susunod na development stage ng laro mo.
Hindi ako agad nakapagsalita.
Ipinaliwanag niyang hindi pa iyon pinal na kontrata.
Kailangan munang suriin ang technical quality, ownership records, market potential, at budget.
Ngunit maaari nila akong alukin ng paid development arrangement habang pinag-uusapan ang publishing rights.
Ang paunang budget para sa anim na buwang development milestone ay maaaring umabot sa ₱1.8 milyon, depende sa napagkasunduang deliverables.
Hindi lahat ng halagang iyon ay magiging personal kong kita.
Kailangan nitong pondohan ang production, testing, sound design, at iba pang gastusin.
Gayunman, napakalaking oportunidad iyon.
At may isa pa silang mungkahi.
Maaari akong sumali sa kanilang studio bilang game designer habang binubuo ang proyekto.
Ang inisyal na compensation package ay mas mataas kaysa sa sahod na inalok sa akin noong bagong graduate pa lamang ako.
Habang nakikinig, hindi ko mapigilang mapaluha.
– Okay ka lang? tanong ni Adrian.
Tumango ako.
– Opo. Hindi ko lang po inakalang may halaga pa rin ang ginawa ko.
Seryoso siyang tumingin sa akin.
– Camille, hindi nawawala ang halaga ng trabaho dahil hindi ito nakikita ng ibang tao.
Dinala ko ang mga dokumento pauwi upang pag-aralan kasama ng abogado.
Sa unang pagkakataon matapos ang tatlong taon, naramdaman kong may naghihintay na magandang kinabukasan.
Ngunit hindi pa tapos ang problema.
Kinagabihan, tumawag si Miguel.
– Camille, may nakita akong kakaiba sa public business page na ipinadala mo.
Napakunot ang noo ko.
– Anong business page?
– Iyong online shop ng hipag mo. May bagong post sila tungkol sa isang upcoming mobile game.
Binuksan ko ang link.
At halos mabitawan ko ang cellphone.
Sa screen ay may promotional image ng isang babaeng nakatayo sa lumang istasyon ng tren.
Sa likuran niya, may malalaking orasan at mga piraso ng papel na lumilipad.
Pamilyar na pamilyar ang larawan.
Dahil ako ang gumawa nito.
Ito ang pangunahing artwork ng Huling Istasyon.
Ngunit may nakalagay na ibang pangalan sa ilalim.
PATRICIA MENDOZA DIGITAL CREATIVE STUDIO.
At ang caption:
"Coming soon! Our first original Filipino mobile adventure game."
Nanginginig ang mga daliri kong kumuha ng screenshots.
Binuksan ko ang iba pang post.
May concept art.
May screenshots ng dalawang levels.
May maikling gameplay video.
Lahat ay mula sa isang lumang build ng laro ko.
At ang pinakamasakit, may litrato si Patricia na nakaupo sa harap ng laptop habang nagpapanggap na siya ang creative director.
Sa caption, sinabi niyang dalawang taon niyang pinaghirapan ang proyekto.
Dalawang taon.
Ang mismong panahong puyat akong nagtatrabaho habang pinatutulog ko ang kaniyang mga anak.
Tinawagan ko siya.
Sinagot niya pagkatapos ng ikatlong ring.
– Ano na naman, Camille?
– Bakit mo ginagamit ang artwork at gameplay ng laro ko?
Sandali siyang natahimik.
Pagkatapos ay tumawa.
– Laro mo? Naku, Camille. Huwag kang masyadong mayabang.
– Ako ang gumawa niyan.
– Sa bahay namin mo ginawa, hindi ba? Gamit ang kuryente namin. Gamit ang internet namin. Habang pinapakain ka namin.
Hindi ako makapaniwala sa narinig ko.
– Patricia, hindi ibig sabihin na nakatira ako sa bahay ninyo ay pag-aari ninyo ang trabaho ko.
– Sabi mo iyan. Pero may investors na kami. At may kontrata na rin kaming pinirmahan.
Nanlamig ang buong katawan ko.
– Anong kontrata?
– Hindi mo kailangang malaman. Ang mahalaga, kapag may kumita sa larong iyan, may karapatan kaming makinabang.
Pagkatapos ay ibinaba niya ang tawag.
Agad kong ipinadala ang mga screenshot kay Attorney Isabel.
Kinabukasan, nagkita kami sa opisina niya.
Matapos niyang suriin ang mga ebidensiya, seryoso siyang nagsalita.
– Camille, hindi sapat ang paggamit nila sa bahay at internet para maging may-ari sila ng intellectual property mo. Pero kailangan nating makita kung ano ang ipinangako nila sa investors.
– Paano kung naibenta na nila ang laro?
– Hindi nila basta maipapasa ang karapatang hindi naman sa kanila. Gayunman, maaaring magkaroon ng komplikasyon kung may mga third party na naniwala sa maling representasyon.
Nagpadala kami ng pormal na demand letter.
Hiniling naming itigil ang paggamit ng aking artwork, code, at gameplay materials nang walang pahintulot.
Hiniling din naming panatilihin ang mga dokumento at digital records na may kaugnayan sa proyekto.
Hindi nagtagal, may dumating na sagot mula sa isang law firm na kumakatawan sa isang investor.
Doon ko nalaman ang mas malaking problema.
Si Patricia ay nakatanggap na ng ₱450,000 bilang paunang investment mula sa isang negosyanteng nagngangalang Lorenzo Bautista.
Ipinakilala niya ang sarili bilang founder at creative director ng isang game development studio.
Ipinakita niya ang aking laro bilang pangunahing produkto ng negosyo.
At nangako siyang magbibigay ng playable beta sa loob ng apat na buwan.
Ngunit hindi niya hawak ang kumpletong source code.
Ang mayroon lamang siya ay lumang prototype na kinopya mula sa laptop ko.
Dahil dito, hindi niya kayang tapusin ang ipinangako.
Mas lumala pa ang sitwasyon nang matuklasan naming ginamit niya ang isang bahagi ng investment upang bayaran ang mga overdue na utang nila ni Raymond.
Doon nagsimulang mabuo ang buong larawan.
Ang ₱620,000 na financing application.
Ang pekeng authorization letter.
Ang paggamit sa aking personal na impormasyon.
At ang pagtatangkang angkinin ang larong ako ang gumawa.
Hindi magkakahiwalay na pangyayari ang mga iyon.
Magkakaugnay ang lahat.
Sa loob ng tatlong taon, hindi lamang nila ginamit ang oras at lakas ko.
Sinubukan din nilang gawing puhunan ang talento ko.
Ngunit may isang bagay na hindi nila alam.
Sa lumang external hard drive ko, may kumpletong development history ng Huling Istasyon.
Kasama rito ang unang sketches, original project files, source code commits, dated design notes, at mga recording ng gameplay mula pa noong unang taon.
May mga email din akong ipinadala sa mga freelance sound designers upang humingi ng quotation.
Lahat ng iyon ay nauna sa pagkakatatag ng sinasabi nilang studio.
Tinulungan ako ni Miguel na gumawa ng maayos na inventory ng mga file.
Hindi niya binago ang original metadata.
Nagtabi rin kami ng hiwalay na kopya upang mapanatili ang mga ebidensiya.
Pagkatapos ay may naalala ako.
Isang lumang voice recording.
Dalawang taon na ang nakalipas, nag-record ako ng development diary habang gumagawa ng laro.
Noong gabing iyon, biglang pumasok si Patricia sa kuwarto.
Hindi ko agad nahinto ang recording.
Sa audio, malinaw na maririnig ang boses niya.
– Camille, ano na naman iyang ginagawa mo? Walang silbi iyang laro-laro mo. Mas mabuti pang maghugas ka ng bote ni Sophie!
Sumagot ang mas bata kong sarili.
– Ate, ginagawa ko lang po ito kapag tulog na ang mga bata. Pangarap ko po kasing maging game developer.
At ang sagot niya:
– Pangarap? Huwag ka nang umasa. Kung wala kami, wala kang kakainin. Dito ka na lang, mas may pakinabang ka pa.
Napahawak ako sa bibig habang pinakikinggan iyon.
Hindi ko maalala kung gaano ako nasaktan noon.
Ngunit ngayong naririnig ko muli, para bang may isang pinto sa nakaraan na biglang bumukas.
Hindi ko ipinagpalagay na sapat ang recording upang patunayan ang lahat.
Ngunit malinaw nitong ipinapakita na alam ni Patricia na ako ang gumagawa ng laro bago pa niya ito ipinakilala bilang sarili niyang proyekto.
Ipinasa ko rin iyon sa abogado.
Ilang araw pagkatapos, tumawag si Lorenzo Bautista.
Gusto niya akong makausap.
Pumayag ako sa isang meeting kasama si Attorney Isabel.
Nagkita kami sa isang conference room sa Ortigas.
Maayos ang pananamit ni Lorenzo, ngunit halatang pagod.
– Ms. Mendoza, gusto kong malaman ang totoong nangyari. Nag-invest ako dahil naniwala akong may totoong development team si Patricia.
Ipinakita ko ang mga source files at development records.
Pagkatapos ay pinatakbo ko ang pinakabagong build.
Tahimik siyang nanood.
Sa pagtatapos ng demonstration, napasandal siya sa upuan.
– Ibang-iba ito sa prototype na ipinakita sa akin.
– Dahil lumang build ang kinuha nila, sagot ko.
Napailing siya.
– Sinabi ni Patricia na ikaw raw ang kaniyang assistant. Na siya ang nagdisenyo ng laro at ikaw lang ang nag-encode.
Napatitig ako sa kaniya.
Assistant.
Pagkatapos ng tatlong taong pagtatrabaho sa sarili kong proyekto, iyon ang ipinakilala niya sa akin.
Kinuha ni Lorenzo ang kaniyang cellphone.
Ipinakita niya ang isang mensaheng ipinadala ni Patricia.
"Camille is my younger sister-in-law. She helps with technical tasks, but the project belongs to my studio. We have full rights."
Tahimik akong napaluha.
Hindi dahil nanghihinayang ako sa pera.
Kundi dahil napagtanto kong kahit matapos akong umalis, patuloy pa rin nilang ginagamit ang pangalan ko upang kumita.
Tumingin sa akin si Lorenzo.
– Ms. Mendoza, kung totoo ang lahat ng ipinakita ninyo, kailangan kong kausapin ang abogado ko. Hindi ko hahayaang gamitin ang investment ko para sa isang proyektong may maling ownership claims.
Nagpasalamat ako.
Pagkatapos ay umalis kami.
Akala ko unti-unti nang magiging maayos ang lahat.
Ngunit kinagabihan, may dumating na tawag mula sa aming ina.
Umiiyak siya.
– Camille, anak, kailangan mo kaming tulungan.
– Ano pong nangyari?
– May mga taong pumunta sa bahay. Hinahanap ang kuya mo. May demand letter na rin mula sa investor.
Napapikit ako.
– Ma, kailangan nilang harapin ang ginawa nila.
– Alam ko, anak. Pero may sinabi si Patricia na hindi ko matanggap.
Nanlamig ako.
– Ano po iyon?
Huminga nang malalim si Mama.
– Sinabi niyang kapag hindi ka pumayag na ilipat sa pangalan niya ang laro, ibebenta nila ang bahay.
– Bahay nila iyon, Ma. Hindi ko sila mapipigilan kung iyon ang desisyon nila.
Biglang humagulgol ang aking ina.
– Hindi mo naiintindihan, anak.
Tumigil siya sandali.
Pagkatapos ay sinabi ang mga salitang nagpamanhid sa buong katawan ko.
– Hindi bahay nila ang nakataya.
– Ano pong ibig ninyong sabihin?
– Ang bahay na iniwan ng tatay mo sa akin sa Antipolo. Ang bahay na dapat sana ay mapupunta sa inyong magkapatid balang araw.
Napahawak ako sa gilid ng mesa.
– Ma, bakit madadamay ang bahay ninyo?
Narinig kong nanginginig ang kaniyang boses.
– Dahil noong nakaraang taon, pinapirma ako ni Raymond sa mga papeles. Ang sabi niya, para lang daw sa business permit.
Huminto ang paghinga ko.
– Ma, anong papeles?
– Anak… ngayon ko lang nalaman na may mortgage pala.
At bago ko pa maitanong kung magkano, may narinig akong boses ni Patricia sa kabilang linya.
Malakas.
Galit.
At walang anumang pagsisisi.
– SABIHIN MO KAY CAMILLE, KAPAG HINDI NIYA IBINIGAY ANG SOURCE CODE BUKAS, HAHAYAAN KONG MAWALA ANG BAHAY NG NANAY NIYA!
Doon ko napagtanto na hindi pa pala tapos ang laban.
Dahil ang babaeng minsang tumawag sa akin na palamunin ay handang isugal pati ang tahanan ng aming ina para lamang maagaw ang huling bagay na tunay na pag-aari ko.