Akala Ng Biyenan Ko Mapipilit Nila Akong Ibigay Ang Condo Ko Sa Apo Nila, Pero Limang Araw Bago Ang Hapunan Na Pinagplanuhan Nila, Tahimik Ko Nang Ibinenta Ang Tanging Susi Sa Pangarap Nila, At Doon Nagsimulang Mabiyak Ang Pamilyang Tinawag Kong Akin
PARTE2
Nakita ko ang sagot niya sa katahimikan niya.
Hindi kailangang magsalita ni Carlo para maintindihan ko. Alam niya. Marahil hindi lahat ng detalye, pero alam niya na may planong humingi sa akin. Alam niya na ang hapunang iyon ay hindi simpleng family dinner.
Ibinaba ko ang baso ko at ngumiti nang bahagya.
“Condo sa Quezon City?” tanong ko.
“Oo, Ate,” mabilis na sagot ni Liza. “Yung malapit sa Mabini Central. Hindi naman namin kukunin nang tuluyan. Pang-address lang. Para lang sa school ni Nico.”
“Pang-address lang?” ulit ko.
“Oo naman,” sabi niya, medyo nainis na. “Hindi naman kami magnanakaw.”
Naramdaman kong humigpit ang kamay ni Carlo sa ilalim ng mesa, pero hindi pa rin siya nagsasalita.
Tumingin ako kay Aling Corazon.
“Ma, kayo rin po ba ang may gusto nito?”
Napakurap siya, parang nainsulto pa sa tanong ko.
“Natural. Apo ko ang pinag-uusapan dito. Kung may paraan para gumanda ang kinabukasan ng bata, bakit natin ipagdadamot?”
“Pero bahay ko po iyon bago ako ikasal.”
“Bahay?” natawa siya nang malamig. “Condo lang iyon, Mara. At hindi mo naman ginagamit. Nakatiwangwang lang. Samantalang si Nico, kailangan ng magandang eskwelahan.”
Doon ko naramdaman ang unang tunay na sakit.
Hindi dahil hinihingi nila ang pag-aari ko.
Kundi dahil sa paningin nila, mas makatarungan pang kunin ang pinaghirapan ko kaysa gumastos sila para sa sarili nilang anak.
Huminga ako nang malalim.
“Hindi ko na iyon maibibigay.”
Biglang nagliwanag ang mukha ni Liza, akala siguro niya makikipag-negotiate ako.
“Ate, kahit hindi ilipat totally. Kahit authorization lang. Kami na bahala sa barangay clearance, utility bill, lahat ng kailangan—”
“Hindi,” putol ko. “Hindi ko na iyon maibibigay dahil nabenta ko na.”
Parang biglang namatay ang tunog sa buong bahay.
Pati si Nico, na naglalaro ng toy car sa gilid, tumigil.
Si Liza ang unang nakabawi.
“Ano?”
“Nabenta ko na ang condo.”
Namula ang mukha niya. “Hindi pwede.”
Napatingin ako sa kanya. “Bakit hindi pwede?”
“Dahil—” naputol siya.
Dahil may plano na kayo.
Dahil inasahan na ninyo.
Dahil akala ninyo tahimik lang akong papayag.
Hindi niya naituloy.
Si Aling Corazon ang sumabog.
“Paano mo nagawang ibenta nang hindi sinasabi sa amin?”
Hindi ako nakaimik agad. Sa amin? Bakit kasama sila?
“Ma, personal property ko po iyon.”
“Personal?” Hinampas niya ang mesa. “Kasal ka na sa anak ko. Bahagi ka na ng pamilyang ito. Malaking desisyon yan. Dapat kinonsulta mo kami!”
Doon nagsalita si Carlo.
“Mara,” mahina ang boses niya, pero ramdam ko ang galit, “bakit hindi mo sinabi sa akin?”
Tiningnan ko siya.
“Kung sinabi ko, papayag ka ba?”
Natahimik siya.
“Carlo, simpleng tanong. Papayag ka ba?”
Umiwas siya ng tingin.
“Ano ba naman ang masama kung pinagamit lang natin kay Nico? Bata yung pinag-uusapan dito.”
“Pinagamit?” Tumawa ako, pero masakit ang tunog. “Bakit ang sabi ni Liza, ilipat sa pangalan niya?”
“Ate, huwag mo akong palabasing masama,” singit ni Liza, nanginginig na ang boses. “Gusto ko lang ng magandang school para sa anak ko. Ikaw, wala ka pang anak, kaya hindi mo naiintindihan.”
Parang sinampal ako.
Dalawang taon na naming sinusubukan ni Carlo magkaanak. Dalawang beses akong umiyak sa CR habang hawak ang negative pregnancy test. Si Liza mismo ang minsang yumakap sa akin at nagsabing, “Darating din yan, Ate.”
Ngayon, ginamit niya ang sugat kong iyon para manalo sa argumento.
Tumayo ako.
“Salamat sa hapunan. Uuwi na kami.”
“Hindi pa tayo tapos,” sabi ni Aling Corazon.
“Tapos na po para sa akin.”
Hinawakan ni Carlo ang braso ko.
“Mara, umupo ka. Ayusin natin.”
Hinila ko ang braso ko palayo.
“Ngayon mo gustong ayusin? Noong pinaplano nila ito, nasaan ka?”
Namula ang mukha niya.
“Hindi ko alam na hihingin nila ilipat ang title. Ang alam ko, manghihiram lang ng address.”
“Ah,” sabi ko. “Kaya pala hindi ka nagulat.”
Walang nakasagot.
Umiling ako. “Carlo, ang problema hindi lang sila. Ikaw rin.”
Tumulo ang luha ni Liza, pero halatang galit iyon, hindi lungkot.
“Napakasama ng ugali mo, Ate. Nine million pesos ang binulsa mo habang kami nahihirapan para sa anak namin.”
“May kotse kang bago,” sabi ko nang tahimik. “May dalawang fruit stalls ang asawa mo. Kakabili n’yo lang ng lupa sa Bulacan. Hindi kayo mahirap, Liza. Ayaw n’yo lang gumastos.”
Para siyang nabuhusan ng malamig na tubig.
Si Aling Corazon naman ay nanginginig sa galit.
“Carlo, naririnig mo ba ang asawa mo? Ganyan siya magsalita sa pamilya mo?”
Tumayo rin si Carlo. “Mara, sobra na.”
“Sobra?” tanong ko. “Sobra ang alin? Ang hindi ko pagpayag? O ang pagkabisto n’yo?”
Sandaling walang nagsalita.
Pagkatapos, ngumiti si Aling Corazon. Hindi iyon ngiti ng talo. Iyon ang ngiti ng taong may nakatagong baraha.
“Akala mo ba dahil nabenta mo na, tapos na?”
Kinabahan ako, pero hindi ko ipinakita.
Pumasok siya sa kuwarto at bumalik na may dalang brown envelope.
Inilapag niya iyon sa mesa.
“Kung totoong wala ka nang pakialam sa condo, bakit pumirma ka dito?”
Kinuha ni Carlo ang envelope, binuksan, at biglang namutla.
Iniabot niya sa akin ang papel.
Isa iyong authorization letter. Nakasaad doon na pinapayagan ko raw si Liza Reyes na gamitin ang address ng unit ko, kumuha ng barangay certificate, at magproseso ng school documents para kay Nico.
Sa ibaba, may pirma.
Pirma ko.
Eksaktong pirma ko.
Nanlamig ang kamay ko habang nakatitig sa papel.
Dahan-dahan akong tumingin kay Liza.
Namumutla siya, pero pilit na matapang.
“Hindi ako pumirma nito,” sabi ko.
Walang nagsalita.
Hinawakan ko nang mahigpit ang papel at tumingin kay Carlo.
“Pirma ko ito,” bulong ko, “pero hindi ako ang pumirma.”
