Tinawag Nila Akong Walang Puso Dahil Palagi Akong Rank One, Hanggang Sa Babaeng Lumipat Para Talunin Ako Ay Umiiyak Sa Harap Ng Buong Klase, At Natuklasan Kong Hindi Marka Ang Gusto Niyang Agawin Kundi Buong Buhay Ko
Noong unang araw ng klase, sa gitna ng flag ceremony ng Lakandula Science High sa Quezon City, may isang transfer student na biglang tumuro sa akin.
Malakas ang boses niya, sapat para marinig ng buong Grade 12.
“Lumipat ako sa school na ’to dahil sa iisang dahilan—agawin ang rank one mo.”
Ako si Kara Villanueva.
At sa school namin, alam ng lahat na hindi madaling agawin ang puwestong iyon.
Mula Grade 7 hanggang Grade 12, ako ang palaging nasa tuktok. Periodical exam, quiz bee, science fair, speech contest—kung may ranking, nandoon ang pangalan ko sa pinakauna.
Kaya nang sabihin iyon ni Bianca Mercado, hindi ako nainis.
Sa totoo lang, natuwa pa ako.
Sa wakas, may taong hindi takot magsabing gusto niya akong talunin.
Maganda si Bianca. Maputi, mahaba ang buhok, laging nakangiti, at may boses na parang sanay pakinggan. Sa loob lang ng isang linggo, kabisado na niya ang pangalan ng halos lahat sa STEM-12 Newton.
Ako?
Tahimik lang ako sa sulok, laging may hawak na reviewer.
Hindi dahil suplada ako.
Ayoko lang sayangin ang oras ko sa usapan na wala namang patutunguhan.
Pero iyon ang dahilan kung bakit ayaw sa akin ng marami.
Sabi nila malamig ako. Mayabang. Robot. Walang puso.
Wala akong pakialam.
Lumaki ako sa bahay na puno ng medals, plaques, at certificates. Parehong graduate ng UP Diliman ang mga magulang ko. Bata pa lang ako, ang lagi nilang sinasabi:
“Kaya mo ’yan, Kara. Basta huwag kang susuko.”
Kaya hindi ako natutong yumuko para lang maging katanggap-tanggap.
Kung may isang taong kailangang nasa taas, bakit hindi ako?
Dumating ang unang monthly exam.
Nang ilabas ang resulta, tahimik ang buong klase.
Ako ang rank one.
Si Bianca ang rank two.
Dalawang puntos lang ang lamang ko.
Napatingin ako sa score sheet. Sa unang pagkakataon sa loob ng maraming taon, naramdaman kong may humahabol talaga sa akin.
Pero bago pa ako makapagsalita, yumuko si Bianca sa mesa niya at umiyak.
Agad siyang nilapitan ng mga kaklase ko.
“Bianca, okay lang ’yan. Two points lang.”
“Next time, kaya mo siyang talunin.”
“Mas mabait ka naman kaysa sa kanya.”
Tahimik akong nag-ayos ng papel ko.
Pero biglang lumapit sa akin si Nico Alvarez.
Kapitbahay namin siya mula pagkabata. Siya rin ang taong pilit na nagpapakilala sa lahat bilang “childhood best friend” ko kahit ilang beses ko nang sinabing magkapitbahay lang kami.
Hinablot niya ang test paper sa kamay ko.
“Kara, sobra ka na,” sabi niya. “Umiiyak na nga yung tao, hindi mo man lang ma-comfort?”
Kinuha ko ulit ang papel ko.
“Bakit ko siya iko-comfort?” malamig kong tanong. “Kung gusto niya akong talunin, mag-aral siya. Hindi umiiyak.”
Namula ang mukha ni Nico.
“Grades lang ang meron ka. Kaya walang may gusto sa’yo.”
Tumayo si Bianca, namumula ang mata.
“Kara,” sabi niya, nanginginig ang boses, “ano naman kung panalo ka sa exam? Wala ka namang kaibigan. Ako, kahit natalo, may mga taong naniniwala sa akin.”
Tumingin ako sa kanya.
“Okay,” sagot ko. “Next time, tatalunin kita ng twenty points.”
Natahimik ang buong klase.
Pagkatapos, mas malakas na umiyak si Bianca.
Mula noon, mas lalong lumayo sa akin ang lahat.
Sa group chat ng klase, hindi na nila ako minemention kapag may announcement. Sa canteen, kapag umupo ako sa isang mesa, unti-unti silang aalis. Sa hallway, naririnig ko silang bumubulong:
“Grabe, ang yabang niya.”
“Hindi naman forever ang pagiging matalino.”
“Kawawa si Bianca.”
Si Nico naman, hindi na sumasabay sa kotse namin tuwing umaga.
Dati, palagi siyang biglang sasakay sa backseat, kunwari nagtitipid sa pamasahe at “eco-friendly” daw. Sa totoo lang, natutuwa ako nang tumigil siya. Sa wakas, nakakapag-review na ako ng vocabulary nang tahimik.
Pero napansin kong lagi na niyang kasama si Bianca.
Magkasama sa library.
Magkasama bumili ng milk tea.
Magkasama umuwi.
May kaklase pang lumapit sa akin at bumulong, “Hindi ka ba nagseselos? Childhood friend mo si Nico, di ba?”
Halos matawa ako.
Hindi ko nga alam kung kailan naging sa akin si Nico.
Isang hapon, nakita ko si Bianca na yayayain ni Nico sa mall. May dala siyang reviewer, pero halatang hindi niya babasahin.
Nilapitan ko siya.
“Kung ganito ka maghahanda,” sabi ko, “hindi mo ako matatalo.”
Napataas ang kilay niya.
“Takot ka bang agawin ko si Nico?” tanong niya, nakangisi. “Kasalanan mo kung hindi mo siya pinahalagahan.”
Noon ko napagtanto na nagkamali ako.
Akala ko kalaban ko siya sa ranking.
Mukhang ibang laro pala ang gusto niyang laruin.
Tumalikod na ako, pero nandoon si Nico sa likod ko. Narinig niya ang lahat o baka parte lang. Hindi ko na inalam.
“Mula bukas,” sabi niya, “hindi na ako sasabay sa’yo.”
Hindi ako lumingon.
“Salamat.”
Narinig kong napahinto siya.
Kinabukasan, mas lumakas ang bulong-bulungan. Selosa raw ako. Bitter raw ako. Takot raw akong mawalan ng spotlight.
Hindi ko sila pinansin.
Dumating ang second quarterly exam. Mas mahirap iyon dahil kasabay ng selection para sa inter-school science quiz bee at DOST mock scholarship ranking. Kung sino ang pinakamataas, siya ang magiging representative ng school.
Gabi bago ang exam, nag-message si Nico.
Mag-sorry ka kay Bianca. Hindi ka naman mawawalan kung minsan magpapakumbaba ka.
Hindi ako sumagot.
Sumunod na message niya:
Kung may konti ka pang hiya, mag-withdraw ka sa quiz bee. Bigyan mo naman ng chance ang ibang tao.
Doon ako napangiti.
Binlock ko siya.
Kinabukasan, pumasok ako nang maaga. May nakasulat sa desk ko gamit correction pen:
ROBOT.
Binura ko iyon, naupo, at sinagutan ang exam.
Madali ang Math.
Mas mahirap ang Chemistry, pero kaya.
Sa Physics, may dalawang problem na alam kong halos lahat mahihirapan. Natapos ko pa rin nang may sampung minuto.
Pagkatapos ng exam, nakita kong si Nico ang tumutulong sa class president mangolekta ng papers.
Hindi ko iyon pinansin.
Makalipas ang dalawang araw, tinawag kami sa auditorium para sa announcement ng ranking.
Nakangiti ang buong klase kay Bianca.
Ako, tahimik lang.
Umakyat ang department head sa stage, hawak ang folder.
“Before we announce the representative,” sabi niya, “may seryosong concern tungkol sa exam integrity.”
Lumamig ang paligid.
Tumingin sa akin ang adviser namin.
“Kara Villanueva, please come forward.”
Tumayo ako.
Sa malaking screen sa likod ng stage, lumabas ang scanned copy ng answer sheet ko.
Pero sa huling pahina, hindi ang pangalan ko ang unang tumama sa mata ko.
Sa gilid ng solusyon, may maliit na pirma.
Pirma ni Nico Alvarez.
PARTE2
Sa gilid ng solusyon, may maliit na pirma ni Nico Alvarez.
Ilang segundo akong nakatitig sa screen.
Hindi dahil natakot ako.
Kundi dahil sa sobrang linaw ng ginawa sa akin.
May kumilos para idikit ang pangalan niya sa exam paper ko. May gustong palabasin na may pinagsaluhan kaming sagot. May gustong burahin ang lahat ng pinaghirapan ko gamit ang isang maliit na pirma.
Nag-umpisang magbulungan ang auditorium.
“Si Kara?”
“Cheating?”
“Akala ko genius siya?”
Nakita ko si Bianca sa unahang hilera. Namumutla siya. Hindi siya umiiyak ngayon. Nakatingin siya sa screen na para bang may biglang bumagsak sa dibdib niya.
Si Nico naman, hindi makatingin sa akin.
Lumapit ang department head.
“Kara,” maingat niyang sabi, “may nag-submit ng evidence na may exchange of answers umano sa pagitan ninyo ni Nico. May page sa answer sheet mo na may mark niya.”
“Hindi ko sinulat ang pahinang ’yan,” sagot ko.
May tumawa sa likod.
“Siyempre, deny.”
Hindi ako lumingon.
“Ma’am,” sabi ko, “puwede bang makita ang original answer booklet?”
Nagkatinginan ang mga guro.
Lumapit ang adviser namin, si Ma’am Ledesma. Sa mukha niya, mababakas ang lungkot at pagdududa.
“Kara, seryoso ito. Kung totoo—”
“Kung totoo, tanggapin ko ang parusa,” putol ko. “Pero kung hindi, gusto kong malaman ng buong auditorium kung sino ang gumawa.”
Biglang bumukas ang pinto sa gilid.
Pumasok si Mama.
Si Dr. Elena Villanueva, tahimik ngunit matalim ang tingin, hawak ang brown envelope. Hindi siya sumigaw. Hindi siya nagdrama.
Iyon ang kinakatakutan ng maraming tao sa kanya.
Kapag kalmado si Mama, ibig sabihin tapos na siyang mag-isip.
“I was called because my daughter is being accused,” sabi niya sa mahinang boses. “I request due process. Original paper, CCTV, and chain of custody of the answer sheets.”
Natahimik ang auditorium.
Hindi mayaman ang pamilya namin sa ingay. May kaya kami, oo. Pero mas kilala ang mga magulang ko sa pagiging istrikto sa ebidensya.
Dinala kami sa conference room.
Nandoon ang principal, department head, adviser, guidance counselor, ako, si Mama, si Nico, at si Bianca. Nasa labas ang ilang class officers.
Inilapag sa mesa ang original answer booklet ko.
Agad kong nakita ang mali.
“Ma’am,” sabi ko, “lahat ng solution ko sa Math nakasulat sa black gel pen. Yung huling page, blue ballpen.”
Kinuha ng principal ang booklet at tumingin.
Nagpatuloy ako.
“Hindi rin sa akin ang handwriting. Kapag nagsusulat ako ng variable x, may maliit akong cross stroke. Dito wala. At hindi ako pumipirma sa gilid ng solution.”
Tumingin si Mama kay Nico.
“Nico,” tanong niya, “pirma mo ba ito?”
Namula ang mukha niya.
“Opo,” bulong niya. “Pero… pero hindi ko alam kung paano napunta diyan.”
Napalingon ako sa kanya.
Sa dami ng taon na magkapitbahay kami, alam ko kapag nagsisinungaling siya.
Lagi niyang kinakagat ang loob ng pisngi niya.
Kinagat niya iyon ngayon.
Huminga nang malalim ang principal.
“Check the CCTV.”
May maliit na TV sa conference room. Pinatakbo nila ang video noong exam day.
Una, nakita ang classroom pagkatapos ng exam. Tayo ang lahat. Kinokolekta ng class president ang papers. Lumapit si Nico para tumulong.
Sa video, hinawakan niya ang pile ng answer booklets.
Tumingin muna siya sa paligid.
Pagkatapos, may kinuha siyang nakatuping papel mula sa loob ng jacket niya.
Isiningit niya iyon sa isa sa mga booklet.
Sa booklet ko.
Walang nagsalita.
Parang may humigop sa lahat ng hangin sa silid.
Namuti ang labi ni Bianca.
“Nico…” mahina niyang sabi.
Biglang tumayo si Nico.
“Hindi n’yo naiintindihan!”
Napatingin kaming lahat sa kanya.
Namumula ang mga mata niya, hindi sa hiya, kundi sa galit na matagal na niyang kinikimkim.
“Buong buhay ko, Kara dito, Kara doon!” sigaw niya. “Kapitbahay ni Kara. Kaklase ni Kara. Kaibigan ni Kara. Kahit parents ko, lagi kang example! ‘Tingnan mo si Kara, ang sipag. Tingnan mo si Kara, ang taas ng grades.’”
Hindi ako nagsalita.
Nagpatuloy siya, mas nanginginig.
“Tapos ikaw, wala kang pakialam sa kahit sino. Laging nasa taas. Laging tama. Akala mo lahat ng tao kayang mabuhay nang walang pumapalakpak sa kanila?”
Tumulo ang luha niya.
“Si Bianca lang ang nakakita sa akin. Siya lang ang nakinig. Gusto ko lang… kahit isang beses, matalo ka.”
Tumayo rin si Bianca.
“Hindi ko alam na gagawin mo ’yan,” sabi niya, umiiyak na ngayon. “Nico, sabi mo reviewer lang iyon. Sabi mo possible questions lang!”
Napatingin ang principal sa kanya.
“Ano ang ibig mong sabihin, Bianca?”
Nanginginig ang kamay ni Bianca habang inilabas ang phone niya.
“Binigyan niya ako ng file,” amin niya. “Sabi niya galing sa old exams at reviewers. Ginamit ko. Pero noong exam, may isang question na halos pareho. Natakot ako. Dapat tumigil ako. Dapat sinabi ko. Pero gusto kong manalo.”
Tumulo ang luha niya sa mesa.
“Kara, sorry. Hindi ko alam na ifa-frame ka niya. Pero may kasalanan din ako. Tinanggap ko yung tulong na alam kong hindi patas.”
Tahimik ko siyang tiningnan.
Sa unang pagkakataon, wala siyang audience. Wala ang mga kaklaseng yayakap sa kanya. Wala ang mga taong magsasabing “okay lang.” Nandoon lang siya, kaharap ang katotohanan ng sarili niyang desisyon.
“Gusto mo akong talunin?” tanong ko.
Tumango siya habang umiiyak.
“Gawin mo nang malinis,” sabi ko. “Kung hindi, hindi mo ako tinalo. Tinakasan mo lang ang sariling takot mo.”
Napayuko siya.
Doon ko naramdaman ang pagod.
Hindi dahil muntik akong mawalan ng rank.
Kundi dahil ang mga taong tinawag akong walang puso, sila pala ang handang manira ng buhay ng iba para lang gumaan ang loob nila.
Kinabukasan, nagkaroon ng emergency assembly sa classroom namin.
Nandoon si Ma’am Ledesma. Nandoon din ang guidance counselor.
Hindi na pumasok si Nico. Suspended siya habang iniimbestigahan ang disciplinary case. Si Bianca naman, disqualified sa quiz bee selection at kailangang dumaan sa academic probation at counseling.
Nang pumasok ako sa classroom, tahimik ang lahat.
Walang bumati.
Walang tumawa.
Wala ring nang-asar.
Sa desk ko, wala na ang salitang ROBOT. May nakapatong na maliit na papel.
Sorry, Kara.
Hindi ko alam kung kanino galing. Hindi ko rin pinulot agad.
Tumayo si Ma’am Ledesma sa harap.
“Class,” sabi niya, “may malaking pagkakamaling nangyari. Hindi lang sa exam, kundi sa paraan ng paghusga natin sa kaklase ninyo.”
Napatingin sa akin ang ilan.
May umiwas ng tingin.
“Hindi kasalanan ng isang estudyante kung mahusay siya. Hindi rin sapat na dahilan ang insecurity para saktan ang ibang tao.”
Naramdaman kong may bumara sa lalamunan ko.
Hindi ako iyakin.
Pero minsan, nakakapagod ding maging matatag habang ang buong paligid naghihintay kang mabasag.
Lumapit si Bianca sa desk ko pagkatapos ng klase.
Namamaga ang mata niya. Wala siyang kasama.
“Kara,” sabi niya, “sorry.”
Hindi ako sumagot agad.
“Hindi ko hihingin na patawarin mo ako,” dagdag niya. “Pero gusto kong malaman mo… noong una, gusto lang talaga kitang talunin. Kasi sa dati kong school, ako ang palaging number one. Paglipat ko rito, naramdaman ko kung paano pala maging pangalawa. Hindi ko kinaya.”
Tiningnan ko siya.
“Masakit maging pangalawa?”
Tumango siya.
“Mas masakit kapag ginawa mong dahilan iyon para maging masama,” sabi ko.
Napaluha siya ulit, pero hindi na tulad dati. Hindi na iyak na naghahanap ng kakampi. Iyak iyon ng taong napilitang tumingin sa sarili.
Makalipas ang isang linggo, ako ang ipinadala ng school sa inter-school science quiz bee.
Nanalo ako.
Twenty-three points ang lamang ko sa second placer.
Pagbalik ko sa school, wala akong inaasahang palakpakan. Pero pagpasok ko sa classroom, tumayo ang buong STEM-12 Newton.
Dahan-dahan silang pumalakpak.
Hindi ako sanay.
Mas madali para sa akin ang formula kaysa sa ganitong klaseng eksena.
Si Bianca ang unang nagsalita.
“Congratulations, Kara.”
Tumingin ako sa kanya.
Sa pagkakataong iyon, hindi siya nakangiti para magpaawa. Hindi rin siya umiiyak para may kumampi.
Nakatingin siya sa akin bilang karibal.
Tunay na karibal.
“Next time,” sabi niya, “susubukan kitang talunin nang tama.”
Sa unang pagkakataon mula nang lumipat siya, ngumiti ako nang kaunti.
“Good,” sagot ko. “Maghihintay ako.”
Pagkatapos ng klase, nakita ko si Nico sa labas ng gate.
Payat ang mukha niya, parang ilang gabi nang hindi natutulog.
“Kara,” tawag niya.
Huminto ako, pero hindi lumapit.
“Sorry,” sabi niya. “Nagkamali ako. Galit lang talaga ako kasi… pakiramdam ko hindi mo ako kailangan.”
Matagal ko siyang tiningnan.
Noong bata kami, siya ang batang umiiyak kapag inaagawan ng laruan. Ako ang batang sumusugod para bawiin iyon. Siguro doon nagsimula ang maling akala niya—na dahil minsan ko siyang ipinagtanggol, habang buhay ko na siyang kailangang buhatin.
“Nico,” sabi ko, “hindi mo ako nawala dahil malamig ako.”
Napatingin siya sa akin.
“Nawala mo ako dahil kailangan mo akong pababain para maramdaman mong mataas ka.”
Tumulo ang luha niya.
Hindi na ako naghintay ng sagot.
Tumalikod ako at naglakad palabas ng gate.
Sa pagtatapos ng school year, ako pa rin ang rank one ng Lakandula Science High.
Nakuha ko rin ang DOST scholarship at admission offer sa UP Diliman.
Si Bianca ang rank two.
Pero noong graduation rehearsal, hindi na siya umiyak.
Lumapit siya sa akin, hawak ang medal niya.
“Alam mo,” sabi niya, “dati akala ko kapag hindi ako number one, wala akong halaga.”
“Ngayon?” tanong ko.
Ngumiti siya.
“Ngayon, alam kong puwede akong maging mahusay kahit may mas mahusay pa sa akin.”
Tumango ako.
“Iyon ang simula ng totoong laban.”
Sa graduation day, habang tinatawag ang pangalan ko bilang valedictorian, tumayo si Mama at Papa sa audience. Nakita kong umiiyak si Mama habang pumapalakpak.
Sa kabilang bahagi ng hall, pumalakpak din si Bianca.
At sa pagkakataong iyon, hindi ko naramdaman na nag-iisa ako sa tuktok.
Naramdaman kong may mga taong natutong umakyat nang hindi humihila pababa.
Mensahe:
Huwag nating gawing kasalanan ang galing ng iba. Kapag may nauuna sa atin, hindi ibig sabihin kailangan natin siyang sirain. Minsan, ang tunay na tagumpay ay hindi ang agawin ang puwesto ng iba, kundi ang maging mas mabuting bersyon ng sarili habang tumatakbo nang patas.
