Tatlong libong metro na lang ang pagitan ko sa pangarap ko.

Isang takbo.

Isang huling laban.

Isang scholarship slot papunta sa Maynila.

Pero bago pa ako makarating sa starting line, naramdaman ko ang mainit na sakit sa puson ko—at ang dugo na hindi dapat dumating ngayong araw.

Hinawakan ko ang tiyan ko, nanginginig ang mga tuhod.

At sa gitna ng oval ng Cebu Sports Complex, narinig ko ang boses ni Marco.

“Hindi ka na puwedeng tumakbo, Lia.”

Bumaling ako sa kanya.

Si Marco Dela Cruz.

Ang batang kasama kong lumaki sa maliit naming barangay sa Talisay. Ang lalaking araw-araw akong sinasamahan mag-jogging bago sumikat ang araw. Ang taong humawak sa kamay ng nanay ko bago ito pumanaw at nangakong hindi niya ako iiwan.

Pero nang araw na iyon, ang mga mata niya ay hindi na sa akin nakatingin.

Nasa kabilang dulo ng track.

Kay Camille.

“Yung matamis na mainit na inumin na binigay ko sa’yo kagabi,” mahinahon niyang sabi, “nilagyan ko ng maraming herbal mix. Para bumalik ang regla mo.”

Parang may biglang humampas sa dibdib ko.

“Ginawa mo… ano?”

Hindi siya umiwas.

“Lia, kahit tumakbo ka ngayon, hindi mo makukuha ang slot. Mas mabuti nang hindi ka na masaktan sa gitna ng laban.”

Nanlabo ang paningin ko.

“Bakit?”

Saglit siyang tumahimik.

Pagkatapos, parang wala lang, sinabi niya, “May pustahan si Camille. Sinabi niya sa barkada na tatalunin ka niya ngayon. Kung hindi, sasama siya sa isang lalaking ayaw niya. Alam mong mabait siya. Hindi niya kayang mapahiya nang gano’n.”

Napatingin ako sa babaeng nag-i-stretch sa malayo, suot ang bagong spikes, habang pinapalibutan ng mga kaklase naming humahanga sa kanya.

“Kaya sinira mo ang exam ko?”

“Hindi ko sinira,” mabilis niyang sagot. “Tinulungan lang kitang makita ang mas praktikal. Matalino ka naman. Kaya mong makapasok sa kolehiyo kahit academic route. Si Camille, ito lang ang chance niya.”

Napatawa ako.

Mahina.

Basag.

“Chance niya? Marco, dalawang taon akong nagtraining para dito.”

“Alam ko.”

“Alam mo rin na ito ang pangarap ni Mama para sa akin.”

Doon siya kumunot ang noo, na para bang ako pa ang hindi marunong umintindi.

“Wag mong dalhin si Tita dito. Kung buhay siya, gugustuhin din niyang maging mabuti ka.”

Parang may kamay na pumiga sa puso ko.

Maging mabuti.

Ibig sabihin, tumahimik.

Magparaya.

Magpanggap na hindi ako nasasaktan habang kinukuha ng iba ang bagay na pinaghirapan ko.

Tumingin siya muli kay Camille.

Nagsimula na ang tawag para sa mga runner.

“Camille!” sigaw niya. “Relax lang ang balikat! Kontrolado ang breathing!”

Dati, ako ang sinisigawan niya nang gano’n.

Dati, kapag nanginginig ang tuhod ko, siya ang lumuluhod para itali ulit ang sapatos ko.

Dati, kapag tinatawag akong mahina ng iba, siya ang unang nagagalit.

Ngayon, hawak niya lang ako sa braso para pigilan akong tumakbo.

Habang ang boses niya, puso niya, at takot niya—lahat ay para kay Camille.

Dumating ang unang patak ng ulan.

Malamig.

Pero mas malamig ang pakiramdam ng kamay niyang nakakapit sa akin.

“Bitawan mo ako,” sabi ko.

“Lia—”

“Bitawan mo ako.”

Napatingin siya sa akin. Sa unang pagkakataon, may bahid ng kaba sa mukha niya.

Pero tumunog ang pito.

Umalis ang mga runner.

At bigla, binitiwan niya ako.

Hindi para palayain ako.

Kundi para tumakbo sa gilid ng track, kasabay ni Camille.

“Go, Camille! Kaya mo ’yan!”

Naiwan akong mag-isa sa ilalim ng ulan, hawak ang tiyan ko, habang unti-unting nadudurog ang lahat ng pinaniwalaan ko.

Nang matapos ang race, nanalo si Camille.

Sumigaw ang lahat.

Tumakbo si Marco papunta sa kanya, binuhat siya, pinaikot sa ulan na para bang nanalo rin siya ng sariling pangarap.

Ako?

Nakatayo lang ako sa gilid.

Parang multong nakalimutan ng mundo.

Nang mag-vibrate ang phone ko sa bag, nanginginig ang kamay kong kinuha iyon.

Message mula kay Tito Ben, kapatid ni Mama, na nasa Canada.

“Hindi kita nakita sa livestream. Tuloy na ba ang usapan natin? Sasama ka na ba sa akin mag-aral dito?”

Noong nakaraan, lagi kong tinatanggihan iyon.

Dahil kay Marco.

Dahil naniwala akong ang mga pangako noong bata pa kami ay mas mahalaga kaysa sa kahit anong kinabukasan.

Pero ngayon, habang pinapanood ko siyang ayusin ang basang buhok ni Camille, sumagot ako.

“Opo, Tito. Sasama na po ako. Hindi na ako babalik.”

Pagkatapos kong magpalit sa restroom, pumasok ako sa classroom kahit late na.

Self-study period.

Basang-basa pa ang buhok ko. Namumutla ang mukha ko. Masakit pa rin ang puson ko.

Pagpasok ko, narinig ko agad ang tawanan.

“Nandiyan na ang dating queen ng oval.”

“Sayang, Lia. Hindi pala lahat ng bida, nananalo.”

Hindi ako sumagot.

Gusto ko lang makarating sa upuan ko.

Pero bago ako makalapit, may paa na biglang humarang.

Natisod ako.

Bumagsak ako sa sahig, diretsong napaluhod sa harap ng desk ni Camille.

Tumama ang noo ko sa gilid ng mesa.

May mainit na likido na dumaloy sa kilay ko.

Dugo.

Nagtawanan sila.

“Grabe naman, Lia. Hindi pa Pasko, namamasko ka na?”

Si Camille, nakatakip ang kamay sa bibig, kunwari nagulat.

“Uy, tama na kayo. Baka masaktan siya.”

Pero nakangiti ang mata niya.

Dahan-dahan akong tumingin kay Marco.

Nasa likod siya, nakasandal sa dingding.

At sa labi niya, nakita ko ang bahagyang ngiti.

Maliit lang.

Pero sapat para maintindihan ko.

Ito ang gusto niya.

Gusto niyang mapahiya ako.

Gusto niyang lumuhod ako—kahit hindi niya sabihin nang diretso—para kay Camille.

Tumayo ako, nanginginig.

Napansin niya ang dugo sa kamay ko at biglang lumapit.

“Lia, teka—”

Umatras ako.

“Wag mo akong hawakan.”

Natigilan siya.

Tumingin ako sa kanya, sa lalaking minsang naging tahanan ko.

“Marco… kadiri ka.”

Namuti ang mukha niya.

May gusto siyang sabihin, pero biglang umingay ang paligid.

Umiikot ang silid.

Lumalabo ang mga mukha.

At bago ako tuluyang bumagsak, may isang braso ang sumalo sa akin mula sa likod.

Hindi kay Marco.

Hindi sa kahit sino sa kanila.

Isang malamig ngunit matatag na boses ang bumulong sa itaas ng ulo ko—

“Anong ginawa ninyo sa kanya?”

…

Pagmulat ko, nasa clinic na ako.

Amoy alcohol. Puting kisame. Mahinang tunog ng electric fan.

May benda ang noo ko.

At sa tabi ng kama, nakaupo ang isang lalaking naka-school jacket, seryoso ang mukha, hawak ang phone ko.

Si Adrian Reyes.

Varsity captain ng track team mula sa kabilang section. Tahimik. Hindi palakaibigan. Laging unang dumarating sa training at huling umaalis.

Hindi kami close.

Pero siya ang unang nagsalita.

“Tumawag ang tito mo. Sinagot ko kasi paulit-ulit siyang tumatawag.”

Napabangon ako, pero sumakit ang ulo ko.

“Anong sinabi mo?”

“Na nasa clinic ka. Na may sugat ka. At kailangan niyang malaman ang totoo.”

Nanigas ako.

“Hindi mo dapat—”

“Dapat,” putol niya. “Kasi walang ibang nagsasalita.”

Tumulo ang luha ko nang hindi ko namalayan.

Pagod na pagod na ako.

Sa sakit.

Sa hiya.

Sa pagpapanggap na kaya ko pa.

Maya-maya, bumukas ang pinto.

Pumasok si Marco.

Basang-basa pa ang jacket niya, halatang nagmadali. Sa likod niya, nandoon si Camille, namumula ang mata, parang siya ang nasaktan.

“Lia,” sabi ni Marco, malambot ang boses. “Usap tayo.”

Hindi ako sumagot.

Lumapit siya.

“Hindi ko alam na masasaktan ka nang gano’n. Yung sa classroom, biro lang iyon. Hindi ko inutos.”

Tumawa si Adrian.

Mababa. Mapait.

“Biro? May video.”

Tumigil ang hininga ni Marco.

Inangat ni Adrian ang phone niya.

“Nasa recording lahat. Yung paa na nangtrip. Yung tawanan. Yung mukha mo habang nakangiti.”

Namula si Marco.

“Wala kang pakialam dito.”

“Meron,” sagot ni Adrian. “Kasi athlete siya. At sinira ninyo ang chance niya.”

Biglang umiyak si Camille.

“Hindi ko alam na ganito mangyayari. Sinabi ko lang kay Marco na natatakot ako. Hindi ko siya pinilit na gawin iyon.”

Napatingin ako kay Marco.

“Sinabi mo sa kanya?”

Hindi siya makasagot.

Doon ko naintindihan.

Hindi lang siya nagkamali.

Pinili niya.

Pinili niyang saktan ako para mailigtas ang babaeng gusto niyang maging mahina sa paningin niya.

Kinabukasan, ipinatawag kami sa principal’s office.

Nandoon ang coach, guidance counselor, ilang guro, si Marco, si Camille, at ako.

Nasa video ang lahat.

Hindi lang ang classroom.

May CCTV rin malapit sa bleachers.

Nakita roon si Marco na inaabot sa akin ang bote noong gabi bago ang exam, habang nakangiti ako, walang kaalam-alam.

Nakita rin ang pagpilit niyang ilayo ako sa starting area.

At ang pinakamasakit—

nakuha sa livestream ang boses niya.

“Suportahan mo na lang si Camille. Ikaw naman, may ibang paraan pa.”

Tahimik ang buong opisina.

Si Camille ang unang nagsalita.

“Sir, hindi ko po kasalanan kung pinili niya akong tulungan.”

Tumingin ang coach sa kanya.

“Pero alam mong nangyari ito?”

Napaiwas siya.

Sapat na iyon.

Kinansela ang resulta ng tryout.

Pinatawag ang sports committee.

Nasuspinde si Marco sa team.

Si Camille, na-disqualify sa scholarship recommendation.

Hindi ako natuwa.

Hindi rin ako gumaan.

Kasi may mga panalong hindi nagbabalik ng tiwala.

Paglabas ko ng office, hinabol ako ni Marco sa hallway.

“Lia, please.”

Huminto ako, pero hindi ako humarap.

“Mahal kita,” sabi niya, basag ang boses. “Nalito lang ako. Akala ko kaya mong intindihin.”

Dahan-dahan akong lumingon.

“Hindi pagmamahal ang alam mong masasaktan ako, pero ginawa mo pa rin.”

Namula ang mata niya.

“Babayaran ko. Babawi ako. Sabay pa rin tayong papasok ng college, di ba?”

Doon ako ngumiti.

Hindi masaya.

Kundi malaya.

“Hindi na.”

Parang may nabasag sa mukha niya.

“Anong ibig mong sabihin?”

“Pupunta ako sa Canada.”

Umiling siya agad.

“Hindi. Galit ka lang ngayon.”

“Hindi ako galit, Marco. Tapos na ako.”

Hindi siya nakapagsalita.

Sa unang pagkakataon, ako ang tumalikod.

Hindi para magpahabol.

Kundi para tuluyan nang umalis.

Pagkalipas ng dalawang linggo, dumating si Tito Ben.

Tinulungan niya akong ayusin ang papers ko, school records, medical certificate, at transfer application.

Bago ako umalis, dumaan ako sa oval nang madaling-araw.

Walang tao.

Tahimik ang track.

Hinawakan ko ang starting line.

Dito ko iniyakan ang pangarap ko.

Dito rin ako unang natutong bumangon.

Biglang may tumigil sa likod ko.

Si Adrian.

May hawak siyang lumang stopwatch.

“Last run?” tanong niya.

Napangiti ako nang kaunti.

“Last run dito.”

Tumakbo kami.

Hindi para manalo.

Hindi para patunayan ang sarili ko sa kanila.

Kundi para maalala ng katawan ko na hindi ako natalo.

Sinaktan lang ako.

At magkaiba iyon.

Pagdating ko sa finish line, humihingal ako, pero magaan ang dibdib ko.

Bago ako pumasok sa airport kinabukasan, may message si Marco.

“Nasa gate ako. Please, kahit isang beses lang, tingnan mo ako.”

Hindi ako lumingon.

Sa salamin ng departure area, nakita ko siya sa malayo—hawak ang lumang jacket na minsan niyang ipinangako sa akin noong bata kami.

Umiiyak siya.

Pero hindi na iyon ang tahanan ko.

Pag-alis ng eroplano, tumingin ako sa ulap.

Tahimik kong sinabi kay Mama,

“Ma, hindi ko na ipinagpalit ang sarili ko sa pangako ng iba.”

At sa unang pagkakataon matapos ang mahabang panahon, hindi na masakit huminga.

Minsan, ang pinakamahirap na finish line ay hindi nasa dulo ng takbuhan—kundi sa sandaling pinili mong iwan ang taong mahal mo, dahil sa wakas, mas pinili mo ang sarili mo.