Bahagi 3: Sa Likod ng Mga Kontrata, Natuklasan Ko ang Negosyong Matagal na Nilang Lihim na Inaangkin
Bahagi 3: Sa Likod ng Mga Kontrata, Natuklasan Ko ang Negosyong Matagal na Nilang Lihim na Inaangkin
Kinabukasan, alas-sais pa lamang ng umaga, nasa labas na ako ng opisina ni Atty. Liza.
Dala ko ang sobre mula sa bangko, mga resibo ng ospital, kopya ng titulo ng lupa, at lahat ng dokumentong naitago ko mula noong sinimulan ko ang negosyo.
May dala rin akong maliit na kuwaderno.
Luma na ang pabalat.
Punong-puno ng mantsa ng harina.
Iyon ang unang kuwaderno ng mga resipe ng ina ko.
Habang inilalapag ko ang mga papel sa mesa, biglang nagtanong si Liza.
“Isabel, kanino nakapangalan ang orihinal na negosyo?”
“Sa akin.”
“At ang lupa?”
“Sa akin din. Minana ko bago kami ikasal.”
“May dokumento ba kayong nagpapahintulot kay Marco na pamahalaan ang operasyon?”
Tumango ako.
May kasunduan kaming ginawa noong binuksan ang ikalawang sangay.
Pinahintulutan ko siyang mamahala sa araw-araw na operasyon at ilang transaksiyon sa negosyo.
Pero nakasaad doon na hindi siya maaaring magbenta, magsangla, o maglipat ng pagmamay-ari ng aking lupa at pangunahing kagamitan nang walang hiwalay kong nakasulat na pahintulot.
Tahimik na binasa ni Liza ang kasunduan.
Pagkatapos ay tumingin siya sa akin.
“May karapatan kang kuwestiyunin ang mga ginawa niya. Pero kailangan nating ayusin ang lahat nang maingat. May mga empleyado at kontrata ring maaapektuhan.”
Tumango ako.
Hindi ko gustong gumanti sa pamamagitan ng pagsira sa kabuhayan ng mga taong walang kasalanan.
Gusto ko lamang kunin muli ang hindi nila dapat inangkin.
Unang pinuntahan namin ang bangko.
Hiningi namin ang mga kopyang maaari nilang ibigay kaugnay ng aplikasyon at pormal na itinanggi ko ang diumano’y pahintulot.
Nagharap din ako ng mga dokumentong nagpapatunay na nasa ospital ako nang sinasabing pumirma ako sa harap ng notaryo.
Ipinaliwanag ng loan officer na hindi pa naipagkakaloob ang pautang.
Hindi pa rin naipaparehistro ang anumang mortgage kaugnay ng aplikasyon.
Ibig sabihin, may pagkakataon pang mapigilan ang pinsala.
Ngunit may isang detalye siyang binanggit.
“Ma’am, ilang beses na pong nag-follow up si Mr. Serrano. Sabi niya, kailangan daw makuha ang pera bago matapos ang buwan.”
“Bakit ganoon siya nagmamadali?” tanong ko.
Hindi iyon masagot ng bangko.
Ang sagot ay natagpuan namin kinahapunan.
Sa opisyal na mga dokumento ng korporasyon, lumitaw na si Marco at Carmi ang pangunahing mga taong nasa likod ng Serrano-Villareal Food Ventures.
Ilang buwan pa lamang itong naitatag.
Ngunit ginagamit na nito ang larawan, pangalan, at reputasyon ng Panaderya ni Mila sa mga alok para sa bagong mga sangay.
May mga ipinangangakong franchise package.
May mga bayaring kinokolekta.
At may mga kontratang tumutukoy sa paggamit ng aming pangunahing kusina.
Ang problema?
Wala akong pinahihintulutang ganitong kasunduan.
Hindi ko man lang alam na may ibang korporasyong kumikita gamit ang negosyong pinaghirapan ko.
“Nagtayo sila ng panibagong kumpanya habang ipinapakita sa mga tao na iisa pa rin ang negosyo,” paliwanag ni Liza.
“Paano ang mga perang kinita nila?” tanong ko.
“Diyan papasok ang pagsusuri sa mga tala. Hindi natin puwedeng basta hulaan.”
Bumalik ako sa lumang panaderya sa Jaro.
Pagpasok ko, bumungad ang amoy ng bagong lutong pandesal.
Parang bumalik ako sa panahong buhay pa ang nanay ko.
Noon, tuwing alas-kuwatro ng umaga, ginigising niya ako upang tumulong sa paghahanda.
“Anak,” lagi niyang sinasabi, “huwag kang manghinayang sa pagod kapag marangal ang pinanggagalingan ng kita.”
Ngayon, halos hindi ko maatim na tingnan ang mga oven na kami mismo ang pumili.
Sa maliit na opisina, nadatnan ko si Rina.
Siya ang pinakamatagal naming empleyado.
Dalawampu’t apat na taong gulang pa lamang siya ngunit limang taon nang nagtatrabaho sa amin.
Pagkakita sa akin, agad siyang tumayo.
“Ate Isabel, may kailangan po ba kayo?”
“Rina, gusto kong makita ang mga delivery record at purchase order nitong nakaraang anim na buwan.”
Nag-alangan siya.
“Ma’am Carmi po kasi ang may hawak ng ibang folder.”
“Alin ang mga dokumentong nasa sistema ng Panaderya ni Mila?”
Itinuro niya ang computer.
May sarili akong access dahil ako ang nakarehistrong may-ari ng pangunahing negosyo.
Binuksan ko ang mga rekord.
At unti-unting lumitaw ang dahilan kung bakit napakalaking utang ang gustong kunin ni Marco.
Sa loob ng limang buwan, paulit-ulit na may bayad para sa tinatawag na espesyal na packaging at marketing materials.
Ang supplier ay isang kumpanyang hindi ko nakikilala.
Villareal Creative Supply.
Parehong-pareho ang apelyido ni Carmi.
Sa sumunod na folder, may mga delivery note para sa harina, keso, at mantikilyang inilabas mula sa pangunahing kusina.
Ngunit ang nakalagay na tatanggap ay hindi isa sa aming mga opisyal na sangay.
Kundi ang bagong korporasyon nina Marco.
Hindi ko agad inakusahan ang sinuman.
Kinopya ko lamang ang mga rekord na sakop ng aking awtorisadong access at ibinigay sa abogadong kasama ko.
Tumawag kami ng independent accountant upang suriin ang mga transaksiyon.
At habang nag-uumpisa siya, isang matandang panadero ang lumapit sa akin.
Si Mang Ben.
Siya ang unang empleyado ng nanay ko.
“Ano, anak, totoo bang aalis ka na?”
“Hindi ko pa alam, Mang Ben.”
Napabuntong-hininga siya.
“Akala namin alam mo ang nangyayari.”
“Ano po iyon?”
Tumingin muna siya sa pinto.
“Nitong nakaraang buwan, may mga oven at refrigerator na inililipat sa bagong sangay. Sabi ni Sir Marco, pag-aari raw iyon ng bagong kumpanya niya.”
Nanlaki ang mga mata ko.
“Pero binili iyon gamit ang pera ng Panaderya ni Mila.”
Tumango siya.
“Alam ko, anak. Ako mismo ang tumanggap noong idineliver.”
Biglang nanlamig ang mga daliri ko.
Hindi lang pala pangalan at mga resipe ang inaangkin nila.
Pati kagamitan.
Pati perang ipinambibili ng mga iyon.
Nang gabing iyon, tinawagan ako ni Marco nang labingpitong beses.
Hindi ko sinagot.
Nagpadala siya ng mensahe.
“Isabel, umuwi ka na. Hindi tayo puwedeng mag-away nang ganito. Hindi nakainom ng gamot si Mama sa tamang oras.”
Tinitigan ko ang screen.
Noon, kahit nasa gitna ako ng pinakamahalagang trabaho, iniiwan ko ang lahat kapag may kailangan si Aling Ester.
Ngunit ngayong wala ako, isang araw pa lamang ay hindi na nila maayos ang kaniyang gamot.
Tinawagan ko ang dialysis center.
Tiniyak kong may updated silang contact information ni Marco at ng kaniyang kapatid na si Teresa.
Ipinadala ko sa dalawa ang kumpletong listahan ng gamot, dosage na nakasaad sa reseta, mga appointment, at numero ng doktor.
Nag-alok din ako ng contact ng isang rehistradong caregiver.
Pagkatapos, nagpadala ako ng isang mensahe kay Marco.
“Responsibilidad mong tiyaking naaalagaan ang nanay mo. Hindi ko siya pababayaan sa panganib, pero hindi mo na puwedeng gawing dahilan ang sakit niya para pigilan akong umalis.”
Hindi siya sumagot.
Kinabukasan, si Teresa naman ang tumawag.
“Isabel, puwede ba tayong magkita?”
Kapatid siya ni Marco.
Matagal na siyang nagtatrabaho sa Bacolod at bihirang umuwi.
Nagkita kami sa isang maliit na kainan malapit sa ospital.
Pagkaupo niya, agad siyang nagsalita.
“Pasensiya ka na. Hindi ko alam na ikaw lang pala ang halos nag-aasikaso sa lahat.”
Hindi ako umimik.
Inilapag niya ang telepono sa mesa.
May screenshot siya ng mensahe ni Marco.
“Sinabi niyang umalis ka raw dahil nagseselos ka kay Carmi.”
Napangiti ako nang mapait.
“Ganiyan pala ang kuwento niya.”
“Pero may nakita akong kakaiba sa mga litrato ng opening. Nandoon ka, nasa kusina. Si Carmi, nasa tabi niya bilang may-ari.”
Tumango ako.
“Teresa, hindi lang iyon ang problema.”
Ipinakita ko ang sulat ng bangko.
Unti-unting nagbago ang mukha niya.
“Ginamit nila ang lupa mo?”
“Sinubukan nila.”
“Alam ba ni Mama?”
“Ang pangalan niya ang nakalagay na saksi.”
Matagal na nakatungo si Teresa.
Pagkatapos ay sinabi niyang siya na ang kukuha ng caregiver at mag-aayos ng iskedyul ni Aling Ester.
Hindi ko na kailangang maghintay ng pahintulot ni Marco.
“Anak din niya ako,” sabi niya. “Hindi tama na ginawa ka naming nag-iisang sandalan.”
Iyon ang unang pagkakataong may miyembro ng pamilya Serrano na umamin na hindi patas ang nangyari.
Pero hindi pa iyon ang pinakamabigat na usapan.
Kinahapunan, nagpumilit si Aling Ester na makausap ako.
Nagkita kami sa bahay habang naroon si Teresa.
Maputla siya.
Halatang pagod pagkatapos ng dialysis.
“Isabel,” nanginginig niyang sabi, “patawarin mo ako.”
Umupo ako sa tapat niya.
“Ma, isang tanong lang. Alam ba ninyo na hindi ako pumirma?”
Tumulo ang luha niya.
“Oo.”
Parang may bumigay sa loob ko.
“Sinabi ni Marco na kukunin lang daw ang kopya ng titulo mo. Pagkatapos, pinapunta niya ako sa opisina ng isang kakilala niya. May papel silang ipinapirma sa akin bilang saksi.”
“Hindi ninyo nakita akong lumagda.”
Umiling siya.
“Hindi.”
“Pero pumirma kayo na para bang naroon ako?”
Tumango siya habang umiiyak.
“Natakot akong bumagsak ang negosyo ng anak ko.”
Hindi ko kayang sumigaw.
Mas masakit ang katotohanan kapag sinasabi nang ganoon kasimple.
“Ma, noong walang pambayad sa inyong dialysis, ibinenta ko ang kuwintas ng nanay ko.”
Napahikbi siya.
“Noong halos hindi ako makatulog dahil sa pag-aalaga sa inyo, hindi ako nagreklamo.”
Hinawakan ko ang gilid ng upuan.
“Pero noong kailangan ninyo akong ipagtanggol, pinili ninyong tulungan silang kunin ang nag-iisang ari-ariang naiwan sa akin.”
Wala siyang naisagot.
Hindi ko rin siya pinilit.
Tumayo ako.
“Hindi ko kayo hahayaang mawalan ng gamutan. Pero hindi ko na rin ibibigay ang buhay ko kapalit ng katahimikan ninyo.”
Lumabas ako bago pa tuluyang bumigay ang boses ko.
Pagkaraan ng ilang araw, nagkaroon kami ng paunang ulat mula sa accountant.
Hindi pa iyon pinal na audit.
Ngunit sapat ang nakitang mga transaksiyon upang magdulot ng matinding pag-aalala.
May mga bayad na walang kumpletong supporting documents.
May mga materyales na lumabas sa pangunahing panaderya nang hindi malinaw kung nabayaran ng bagong korporasyon.
May mga gastusing nakatala sa lumang negosyo kahit sa mga bagong sangay ginamit.
At may tinatayang mahigit 2.1 milyong piso sa mga transaksiyong kailangang ipaliwanag at beripikahin.
Nang marinig ko ang halagang iyon, saka ko naalala ang mga gabing umiiyak ako habang inaayos ang payroll.
Ilang beses akong hindi bumili ng bagong damit para lang hindi mahuli ang sahod ng mga panadero.
Ilang beses kong ipinagpaliban ang pagpapagawa ng tumutulong bubong sa lumang bahay namin.
Samantalang si Marco ay bumibili ng mamahaling relo.
At si Carmi ay nagpopost ng larawan mula sa mga resort sa Boracay.
Hindi ko alam kung saan nanggaling ang bawat pisong ginastos nila.
Pero ngayon, hindi na ako papayag na walang magpaliwanag.
Sa tulong ni Liza, pormal kong binawi ang limitadong awtoridad ni Marco sa pangangasiwa ng negosyong nakapangalan sa akin, alinsunod sa legal na proseso at mga umiiral na kontrata.
Nagpadala kami ng abiso sa mga supplier at empleyado tungkol sa mga bagong awtorisadong pumirma para sa Panaderya ni Mila.
Hindi namin basta pinatigil ang operasyon.
Sinigurado naming magpapatuloy ang sahod at mga nakumpirmang order habang ginagawa ang pagsusuri.
Nagpadala rin kami ng pormal na pagtutol sa paggamit ng aming pangalan, pasilidad, at kagamitan nang walang wastong pahintulot.
Akala ko, sa puntong iyon, mapipilitan na sina Marco at Carmi na makipag-usap nang maayos.
Nagkamali ako.
Alas-kuwatro y medya ng madaling-araw, tumawag si Mang Ben.
Halos pabulong ang kaniyang boses.
“Anak, pumunta ka rito. May dalawang trak sa likod ng panaderya.”
Agad akong bumangon.
“Ano ang ikinakarga nila?”
“Mga oven, freezer, at packaging machine.”
“Sino ang nag-utos?”
Sandali siyang tumahimik.
“Si Ma’am Carmi.”
Dumating ako kasama si Liza at isang security supervisor na matagal nang nakatalaga sa aming gusali.
Nandoon si Carmi.
Nakapamewang.
May hawak na clipboard.
“Bakit ninyo pinahinto ang paglipat?” galit niyang tanong sa mga tauhan.
Lumapit ako.
“Dahil wala kang ipinakitang dokumentong nagpapatunay na puwede mong kunin ang mga kagamitang iyan.”
Nang makita niya ako, ngumisi siya.
“Ate Isabel, hindi na ito laro ng panaderya-panaderyahan. May mga kontrata na kami.”
“Kung ganoon, ipakita mo.”
Ipinakita niya ang ilang purchase order.
Ngunit ang serial number ng dalawang oven ay tumugma sa orihinal na resibong nasa pangalan ng Panaderya ni Mila.
Humingi si Liza ng kopya ng mga dokumento.
Tumanggi si Carmi.
“Ipagkakasuhan namin kayo sa paghadlang sa negosyo!”
Mahinahon akong sumagot.
“Karapatan ninyong dumaan sa legal na proseso. Pero hindi ninyo puwedeng basta kunin ang gamit na hindi ninyo mapatunayan na sa inyo.”
Doon dumating si Marco.
Galit na galit siya.
“Isabel! Ano ang ginagawa mo?”
“Ako ang dapat magtanong niyan.”
Tinuro ko ang mga trak.
“Bakit inilalabas ang kagamitan ko nang walang pahintulot?”
Lumapit siya at hinila ang braso ko.
“Dahil kailangan namin iyan! Hindi mo ba naiintindihan?”
Inalis ko ang kamay niya.
“Bitawan mo ako.”
May ilang empleyadong nakakita.
Dahan-dahang umatras si Marco.
Pagkatapos ay bigla niyang sinabi ang bagay na nagpaliwanag kung bakit desperado silang makuha ang pera sa bangko.
“May mga investor na nagbayad na, Isabel! May mga pangako kaming kailangang tuparin!”
“Anong mga pangako?”
Napatigil siya.
Si Carmi ang sumagot.
“May labing-apat na aplikanteng pumirma na para sa franchise. Nagbigay na ang ilan ng reservation fee. Kung hindi natin maihatid ang ipinangakong kagamitan at operasyon, hahabulin nila kami.”
“Magkano ang nakuha ninyo?”
Walang sumagot.
Inulit ko ang tanong.
“Marco, magkano?”
Sa wakas, mahina niyang sinabi:
“Mahigit limang milyong piso ang naipon mula sa mga bayad at advance.”
Napatitig ako.
“Nasaan ang pera?”
Hindi siya makatingin sa akin.
At nang magsalita si Carmi, doon ko nalaman ang pinakanakakatakot na bahagi ng plano nila.
“May mga dokumentong ipinakita sa investors na ikaw ang may pahintulot at susuporta sa mga sangay.”
Pakiramdam ko ay tumigil ang paghinga ko.
“Anong mga dokumento?”
Nagkatinginan sila.
Pagkatapos ay may inilabas si Liza na kopya ng promotional franchise package na natanggap namin mula sa isang investor.
Sa pahina tungkol sa pagmamay-ari ng pangunahing kusina, nakasulat ang pangalan ko.
At sa ilalim ng isang pahayag ng suporta ay may isa na namang pirma.
Pirmang hindi ko ginawa.
Hindi na pala simpleng pagtataksil ang kinakaharap ko.
Ginamit nila ang pagkakakilanlan ko para manghikayat ng ibang taong maglabas ng milyon-milyong piso.
At kapag bumagsak ang mga pangakong iyon, balak nilang ituro ang pangalan ko.
