Ninakaw ng Matalik Kong Kaibigan ang Admission Letter Ko sa UP Diliman—Pero Nang Dumating ang Adviser Namin Para Ideklarang Baliw Ako, Isang Pangalan sa Sobre ang Nagpabagsak sa Kanilang Lahat
“Sa akin na lang ang slot mo sa UP Diliman.”
Iyon ang sinabi ng matalik kong kaibigan habang hawak niya ang admission letter na pinaghirapan kong makuha sa loob ng labindalawang taon.
Kapalit nito, iniabot niya sa akin ang dalawang latang sardinas at limang daang piso.
At nang tumanggi ako, sinabi niyang bago matapos ang gabi, patutunayan niyang baliw ako—at walang sinuman ang maniniwala na ako ang tunay na nakapasa.
Ako si Mara Villanueva, labingwalong taong gulang, anak ng isang tricycle driver at mananahi mula sa San Mateo, Rizal.
Lumaki akong nag-aaral sa ibabaw ng maliit na mesa habang umaalingasaw ang amoy ng sinulid, mantika at usok mula sa kalsada. Kapag brownout, kandila ang gamit ko. Kapag kulang ang pambayad sa project, nagtitinda ako ng banana cue pagkatapos ng klase.
Kaya nang makita ko ang pangalan ko sa listahan ng mga pumasa sa University of the Philippines Diliman, hindi agad ako nakapagsalita.
Umiyak si Mama.
Niyakap ako ni Papa kahit basa pa ng pawis ang uniporme niya.
“Hindi man tayo mayaman,” sabi niya, “may anak naman tayong marunong lumaban.”
Tatlong araw matapos dumating ang admission packet, dumalaw ang matalik kong kaibigan na si Bianca Sarmiento.
Magkaklase kami mula Grade 7. Maganda siya, palakaibigan at anak ng isang mataas na opisyal sa munisipyo. Sanay siyang nakukuha ang gusto niya—bagong cellphone, branded na sapatos, weekend trips.
Ngunit hindi siya nakapasa sa mga unibersidad na inaplayan niya.
“Mara,” malambing niyang sabi, “pahiram naman ng admission letter mo. Picture lang. Gusto ko lang makita kung ano ang itsura ng sulat mula sa UP.”
Wala akong masamang hinala.
Inabot ko iyon sa kanya.
Kinagabihan, habang nagse-cellphone ako, nakita ko ang post niya sa social media.
May larawan siya habang hawak ang admission packet ko.
Tinakpan ng kanyang daliri ang pangalan sa papel.
Sa caption niya:
“Worth it ang lahat ng puyat! UP Diliman, here I come! Iskolar ng Bayan na ang baby girl ninyo!”
Umulan ng pagbati.
“Beauty and brains!”
“Grabe, UP Diliman!”
“Proud kami sa’yo, Bianca!”
Maging ang ilan naming guro ay nag-comment.
Binuksan ko ang class group chat. Doon, mas matindi ang selebrasyon.
“Libre mo kami kapag nasa Quezon City ka na!”
“Alam naming ikaw ang top student sa puso!”
Tatawa sana ako at magko-comment na ibalik na niya ang letter ko pagkatapos ng biro niya.
Ngunit biglang may tila mga salitang lumutang sa harap ng aking paningin.
【Huwag kang tumawa. Ito ang simula ng pagnanakaw ng buhay mo.】
Napakurap ako.
May isa pang lumitaw.
【Ngayong gabi, may mangyayaring sunog sa bahay ninyo. Makakaligtas ka, ngunit mawawala ang lahat ng dokumento mo.】
【Gagamitin ni Bianca ang admission packet para magpanggap na siya ang nakapasa. Kapag nagsumbong ka, sasabihin nilang hindi ka matatag ang pag-iisip dahil sa trauma.】
Nanlamig ang mga kamay ko.
Akala ko pagod lang ako.
Ngunit kasunod noon, tinag ako ni Bianca sa group chat.
“Mara, bakit hindi ka pa nagko-comment? Huwag kang malungkot dahil hindi ka nakapasa. Ipagdarasal kitang makapasok sa susunod na taon.”
Tumahimik ang grupo.
Mabagal kong itinype:
“Bianca, tama na ang biro. Admission letter ko ang hawak mo. Pakibalik na.”
Ilang segundo lang, tumawag siya.
Pagkasagot ko, agad siyang sumigaw.
“Bakit mo ako pinapahiya?”
“Ako ang pinapahiya mo. Pangalan ko ang nasa letter.”
“Mahina ang loob mo dahil hindi kayo makakabayad ng tuition at gastos sa Maynila,” malamig niyang sagot. “Practical lang ako. Ibigay mo sa akin ang slot. Tutulungan kitang maghanap ng trabaho sa garment factory ng tita ko.”
“Hindi naipapasa ang admission slot na parang concert ticket.”
“Tingnan natin.”
Maya-maya, may kumatok.
Pagbukas ko ng pinto, naroon si Bianca.
Suot niya ang mamahaling puting blouse at may hawak na paper bag.
Pumasok siya nang hindi iniimbitahan at inilapag sa mesa ang dalawang latang sardinas, isang supot ng pandesal at limang daang piso.
“Advance gift ko sa pamilya mo,” sabi niya. “Huwag kang madamot. Ako na ang gagamit ng pangalan at slot mo. Ikaw naman, hindi mo kayang mag-dorm, bumili ng laptop o mamasahe araw-araw.”
Kinuha ko ang cellphone ko at palihim na pinindot ang record button.
“Ulitin mo,” sabi ko.
Ngumiti siya.
“Sa akin na ang admission packet. Kapag may nagtanong, sabihin mong pareho tayong may pangalang Mara. Ako ang totoong pumasa at nagkamali lang ang school records.”
“Hindi kita hahayaang nakawin ang pinaghirapan ko.”
Nawala ang ngiti niya.
“Alam mo bang puwedeng tawagan ng tatay ko ang principal, registrar at kahit sino sa munisipyo?”
“Hindi niya kayang baguhin ang exam results.”
“Hindi kailangan.” Lumapit siya. “Kailangan lang naming patunayang hindi ka mapagkakatiwalaan.”
Biglang lumitaw muli ang mga salita sa paningin ko.
【Huwag mong ibigay ang recording. Kailangan mo ng mas malaking ebidensya.】
【Titingnan nila ang drawer sa tabi ng sewing machine. Ilipat mo ngayon ang mga dokumento.】
Nagkunwari akong nanginginig sa galit.
“Lumayas ka.”
Tumawa siya bago lumabas.
Mabilis kong kinuha ang birth certificate, school ID, examination permit, printed admission email at mga photocopy ng grades ko. Inilagay ko ang mga iyon sa lumang plastic envelope at itinago sa tool compartment ng tricycle ni Papa.
Ang original admission packet lamang ang nasa kamay ni Bianca.
Pagsapit ng alas-dos ng hapon kinabukasan, nagpadala siya ng umiiyak na voice message sa group chat.
“Mara, hindi kita kaaway. Naiintindihan kong masakit bumagsak, pero huwag mo naman akong paratangan. Natatakot akong baka may gawin ka sa sarili mo.”
Sunod-sunod ang mensahe.
“Obsessed ka kay Bianca!”
“Magpatingin ka!”
“Kung admission letter mo iyon, bakit nasa kanya?”
May nagtanong kung maaari niyang ipakita ang loob ng packet.
Hindi sumagot si Bianca.
Sa halip, tumawag ang class adviser naming si Sir Renato Abad.
“Pumunta ka sa school.”
Sa guidance office, sinalubong niya ako nang galit.
“Mara, tigilan mo ang paninira sa anak ng isang respetadong pamilya.”
“Sir, pangalan ko ang nasa admission letter.”
Bumaba ang kanyang boses.
“Mag-usap tayo nang praktikal. May kakayahan silang suportahan ang pag-aaral ni Bianca. Ikaw, baka tumigil ka rin pagkatapos ng isang semester. Sayang lang ang slot.”
Napangiti ako sa sobrang galit.
“Kung ganoon, ibigay ninyo ang college diploma ng anak ninyo kay Bianca. Mukhang gusto naman niya ang mga bagay na hindi kanya.”
Namula siya.
“Bastos ka!”
“Ang mas bastos ay gurong kasabwat sa pagnanakaw.”
Iniwan ko siya.
Pag-uwi ko, natuklasan kong inalis na ako sa class group chat.
May private message si Bianca.
“Tinawagan na namin ang admissions office. Sinabi naming may estudyanteng bigong pumasa na nagpapanggap na siya ang tunay na qualifier.”
“Kapag nagpunta ka roon, baka security pa ang sumundo sa’yo.”
Kasunod noon ay screenshot ng post ni Sir Abad.
Sinasabi niyang dapat daw maging maunawain sa mga kabataang nakararanas ng “academic breakdown” at “delusional behavior.”
Ako ang pinatutungkulan niya.
Nang gabing iyon, bago mag-alas-siyete, may kumatok sa aming pinto.
Narinig ko ang boses ni Sir Abad.
“Mara, nandito ako kasama ang guidance counselor at barangay health worker. Buksan mo ang pinto. Kailangan ka naming dalhin para sa psychiatric assessment.”
Napahawak si Mama sa braso ko.
Sa labas, may dalawang barangay tanod.
Nasa tabi nila si Bianca, hawak ang admission packet ko.
At sa likuran nila, may lalaki siyang kasama na may dalang maliit na pulang galon.
Lumabas muli ang mga salita sa aking paningin.
【Iyan ang lalaking magsisimula ng sunog.】
【Kapag binuksan mo ang pinto ngayon, mawawala ang lahat.】
Ngunit bago ako makapagsalita, sumigaw si Sir Abad:
“Mara! May authorization kaming pumasok!”
Kasunod noon, naamoy ko mula sa bintana ang matapang na singaw ng gasolina.
At biglang namatay ang ilaw sa buong bahay.
…
At biglang namatay ang ilaw sa buong bahay.
“Papa, huwag ninyong buksan ang pinto!” sigaw ko.
Agad kong hinila si Mama palayo sa bintana. Si Papa naman ay mabilis na kumuha ng flashlight mula sa ibabaw ng refrigerator.
Sa labas, patuloy ang pagkatok.
“Mara!” sigaw ni Sir Abad. “Kapag hindi ka sumunod, mapipilitan kaming pumasok!”
Napansin kong tahimik ang dalawang barangay tanod. Malamang, sinabi sa kanila na may emergency at baka saktan ko ang sarili ko.
Mabilis kong inilapit ang cellphone sa bintana at binuksan ang video.
Sa liwanag ng streetlamp, nakita kong lumakad ang lalaking may pulang galon patungo sa gilid ng bahay namin, malapit sa tambak ng lumang tela ni Mama.
Hindi siya health worker.
Siya ang driver ng pamilya Sarmiento.
“Kuya!” sigaw ko mula sa loob. “Naka-video ka! Ibuhos mo lang iyan at diretsong kulungan ka!”
Natigilan ang lalaki.
Lumingon siya kay Bianca.
“Huwag kang maniwala!” sigaw ni Bianca. “Nagha-hallucinate siya!”
Ngunit narinig din siya ng mga tanod.
Lumapit ang isa sa lalaki at kinuha ang galon.
“Ano ’to?”
“Tubig lang,” sagot ng driver.
Binuksan ng tanod ang takip, saka agad napaatras.
“Gasolina ’to!”
Nagkagulo sa labas.
Sinubukan ni Bianca na agawin ang galon, ngunit pinigilan siya ng isang tanod. Si Sir Abad naman ay namutla at paulit-ulit na nagsasabing wala siyang alam tungkol doon.
Binuksan ni Papa ang pinto nang bahagya, habang nakaharang ang kanyang katawan sa amin.
“Sinong nagbigay sa inyo ng karapatang pumasok sa bahay namin?” tanong niya.
Naglabas ng papel si Sir Abad.
“Referral letter mula sa school guidance office.”
Kinuha ko iyon at binasa.
Walang pirma ng doktor.
Walang court order.
Wala ring pahintulot ng mga magulang ko.
Isang ordinaryong referral form lamang na ginamit nila para takutin kami.
“Hindi ito authorization para pasukin ang bahay,” sabi ko. “At hindi rin ito pahintulot para pilitin akong sumama.”
Tumingin ang dalawang tanod sa isa’t isa.
Isa sa kanila ang tumawag sa barangay captain at pulis.
Mabilis na lumapit si Bianca sa akin.
“Mara, sabihin mong misunderstanding lang,” bulong niya. “Kapag lumaki ito, pareho tayong mapapahiya.”
“Pareho?”
Ipinakita ko ang cellphone kong naka-record pa rin.
“Naroon ang driver ninyo na may gasolina. Nasa kamay mo ang dokumento ko. At narinig ka ng lahat na sabihing nagha-hallucinate ako kahit kitang-kita nila ang galon.”
Nanigas ang kanyang mukha.
“Wala kang mapapatunayan.”
“May mas marami akong patunay kaysa sa iniisip mo.”
Dumating ang mga pulis makalipas ang ilang minuto.
Dinala sa presinto ang driver, si Bianca at si Sir Abad para sa pagtatanong. Sumama kami ng mga magulang ko.
Sa harap ng imbestigador, biglang nagbago ang kuwento ni Bianca.
“Nag-aalala lang po kami kay Mara,” umiiyak niyang sabi. “Sinabi niyang siya raw ang nakapasa, pero admission letter ko po ito.”
Inilapag niya sa mesa ang packet.
“Buksan natin,” sabi ng pulis.
Napakapit si Bianca rito.
“Hindi na kailangan. Confidential po.”
“Kung iyo, bakit ayaw mong buksan?”
Wala siyang maisagot.
Kinuha ng imbestigador ang packet at dahan-dahang binuksan.
Ngunit nang ilabas niya ang papel, nanlaki ang mga mata ko.
Wala roon ang original admission letter.
Isang malinaw na pekeng kopya ang nakalagay sa loob—may pangalan ni Bianca at litrato niya.
Ngumiti siya sa akin.
“Sinabi ko naman sa inyo,” aniya. “Ako ang qualifier.”
Nanlamig si Mama.
Pati ang pulis ay napatingin sa akin na tila naghihintay ng paliwanag.
Doon ko naunawaan ang plano nila.
Hindi lamang nila kukunin ang original packet. Gumawa sila ng huwad na dokumento upang ipakitang si Bianca ang nakapasa. Kapag inilabas ko ang mga kopya ko, sasabihin nilang ako ang gumawa ng pekeng papeles dahil sa inggit.
Ngunit hindi ko inilabas ang aking mga dokumento.
Sa halip, tinanong ko si Bianca:
“Ano ang application number mo?”
Natigilan siya.
“Bakit?”
“Lahat ng applicants may unique application number. Sabihin mo.”
“Hindi ko kabisado.”
“Anong campus choice mo?”
“UP Diliman.”
“Anong degree program?”
“Business Administration.”
“Walang program na eksaktong ganyan sa admission record na sinabi mong natanggap mo.”
Namula siya.
Sumingit si Sir Abad.
“Hindi obligadong kabisado ng bata ang lahat ng detalye.”
“Pero obligadong malaman ng adviser kung sino ang tunay na pumasa,” sagot ko. “Sir, ipinadala sa school ang official list ng qualifiers. Nakita ninyo ang pangalan ko.”
Nag-iwas siya ng tingin.
Kinuha ko ang cellphone at pinatugtog ang recording ng pagpunta ni Bianca sa bahay namin.
Malinaw ang boses niya:
“Sa akin na ang admission packet. Kapag may nagtanong, sabihin mong pareho tayong may pangalang Mara. Ako ang totoong pumasa at nagkamali lang ang school records.”
Namutla si Bianca.
“Edited ’yan!”
“May original file metadata,” sagot ng pulis. “Ipapa-check natin.”
Kasunod kong ipinakita ang mga screenshot ng posts niya, ang mensaheng tinawagan nila ang admissions office para sabihing unstable ako, at ang video ng driver na may dalang gasolina.
Ngunit hindi pa rin iyon ang pinakamabigat kong ebidensya.
“May tumawag po ba mula sa university?” tanong ng imbestigador.
Tumango ako.
Bago kami pumunta sa presinto, habang nagkakagulo sa labas ng bahay, nakatanggap ako ng email mula sa admissions office. Dahil sa kahina-hinalang tawag na natanggap nila, hiniling nilang mag-report ako online para sa identity verification.
Ibinigay ko ang aking examination number, valid ID at security answers.
Tumawag sila mismo sa akin makalipas ang ilang minuto.
Habang kausap ko sila, sinabi kong may gumagawa ng pekeng admission letter gamit ang pangalan ng ibang tao.
Pinapunta nila kami kinabukasan sa campus.
Dahil posibleng may organized fraud, pinayuhan ng pulis na huwag munang pakawalan ang driver. Samantala, pinauwi si Bianca at Sir Abad ngunit isinailalim sila sa imbestigasyon.
Kinabukasan, maaga kaming pumunta sa Quezon City.
Kasama namin ang imbestigador, isang kinatawan mula sa school division office at ang mga magulang ni Bianca.
Pagpasok pa lamang sa admissions office, nagmamalaki na ang ama niyang si Vice Mayor Arturo Sarmiento.
“Tapusin na natin ito,” sabi niya. “Ang anak ko ang may admission letter. Ang isa naman ay naghahanap lang ng atensyon.”
Hindi ako nagsalita.
Lumabas ang admissions director dala ang isang folder.
“May simpleng paraan para malaman kung sino ang qualifier,” sabi niya. “Hindi sapat ang printed letter. May digital record, exam data, personal security questions at enrollment verification.”
Tinawag muna si Bianca.
“Ano ang application email address mo?”
Nagbigay siya ng email.
Walang lumabas na record.
“Ano ang examination number mo?”
Nagbanggit siya ng numero.
Sa ibang applicant iyon.
“Anong identification document ang ginamit mo sa application?”
Hindi siya nakasagot.
Sumingit ang kanyang ama.
“Bata lang siya. Baka kinakabahan.”
Pagkatapos ay ako ang tinawag.
Ibinigay ko ang aking examination number.
Agad lumitaw ang larawan ko, grades, school details, testing center at application history.
Tinanong nila ang security question tungkol sa pangalan ng elementary school ko.
Nasagot ko.
Pinakita ko rin ang original examination permit at birth certificate.
“Ang opisyal na qualifier,” sabi ng admissions director, “ay si Mara Elise Villanueva.”
Napahawak si Mama sa bibig.
Pumikit si Papa, pinipigilan ang luha.
Ngunit hindi pa roon natapos ang lahat.
Inilabas ng director ang pekeng letter na kinuha sa presinto.
“Ang dokumentong ito ay hindi lamang peke. Ginamitan ito ng format na hindi pa inilalabas sa publiko noong araw na ginawa ang file.”
“Paano ninyo nalaman kung kailan ginawa?” tanong ng pulis.
“May metadata ang digital copy na ipinadala ni Ms. Sarmiento sa university. Ang file ay ginawa sa computer ng San Mateo National Senior High School.”
Lahat kami ay napatingin kay Sir Abad.
Nanlambot ang kanyang tuhod.
“Hindi ako ang gumawa,” bulong niya.
Ngunit kasama sa report ang device name at login account.
Account niya iyon.
Doon bumigay ang lahat.
Inamin ng driver na binayaran siya ng ama ni Bianca para pumunta sa bahay namin. Ang utos daw ay sindakin lamang kami at sunugin ang tambak na tela sa likod upang magmukhang aksidente. Habang nagkakagulo, kukunin ni Sir Abad ang natitirang dokumento sa loob ng bahay.
Hindi raw nila planong may masaktan.
Ngunit gasolina ang dala nila sa isang bahay na gawa sa kahoy at plywood.
Isang pagkakamali lang, maaari kaming mamatay.
Nang marinig iyon, napasigaw ang ina ni Bianca.
“Arturo! Sinabi mong kakausapin lang sila!”
Hindi sumagot ang asawa niya.
Samantala, inilabas ng school division representative ang official record ng aming batch.
Ako ang may pinakamataas na admission score sa paaralan.
Si Bianca ay hindi man lamang umabot sa minimum requirement sa ilan niyang aplikasyon.
Ibig sabihin, alam ni Sir Abad mula pa sa simula kung sino ang tunay na nakapasa.
“Bakit?” tanong ko sa kanya. “Guro kayo. Bakit ninyo ginawa ito?”
Napaupo siya.
“Ipinangako sa akin ng pamilya Sarmiento na ililipat sa permanent position ang asawa ko at bibigyan ng scholarship ang anak ko.”
“Tapos ako ang isinakripisyo ninyo?”
Hindi siya makatingin sa akin.
Si Bianca naman ay biglang lumapit.
“Mara, patawarin mo ako,” umiiyak niyang sabi. “Na-pressure lang ako. Lahat ng tao inaasahang papasa ako. Kapag nalaman nilang bumagsak ako, pagtatawanan ako.”
“Hindi kita pinagtawanan nang bumagsak ka.”
“Pero ikaw ang mahirap!” sigaw niya. “Bakit ikaw ang nakapasa? Ako ang may tutors, review center at connections! Hindi patas!”
Doon ko nakita ang totoong mukha niya.
Hindi niya ninakaw ang papel ko dahil desperado lamang siya.
Ninakaw niya iyon dahil naniniwala siyang ang mga oportunidad ay mas nababagay sa kanya kaysa sa isang anak ng tricycle driver.
“Hindi mo gusto ang slot ko,” sabi ko. “Gusto mong patunayan na hindi karapat-dapat ang katulad ko na magkaroon nito.”
Hindi siya nakasagot.
Kinasuhan ang driver at sinimulan ang hiwalay na imbestigasyon laban kay Vice Mayor Sarmiento para sa pagbabanta, dokumentong huwad at pagtatangkang sirain ang ari-arian. Nasuspinde si Sir Abad habang dinidinig ang kasong administratibo laban sa kanya.
Kinansela rin ng paaralan ang rekomendasyon niya para sa promotion.
Dahil menor de edad pa noon si Bianca at napatunayang nasa impluwensya ng kanyang ama, dumaan siya sa kaukulang proseso para sa mga kabataang nasasangkot sa kaso. Ngunit hindi iyon nangangahulugang nakaligtas siya sa kahihinatnan.
Kumalat ang katotohanan.
Ang mga kaklaseng unang nang-insulto sa akin ay isa-isang nag-message.
“Sorry, naniwala kami agad.”
“Hindi namin alam ang buong kuwento.”
Hindi ko silang minura.
Ngunit hindi ko rin agad pinatawad.
Sumagot lamang ako:
“Sa susunod, bago ninyo tawaging baliw o sinungaling ang isang tao, tanungin muna ninyo kung sino ang may pakinabang kapag pinatahimik siya.”
Naglabas ng public correction ang paaralan.
Ang tunay na qualifier ay ako.
Makalipas ang ilang linggo, nakatanggap ako ng financial aid package, dormitory assistance at scholarship mula sa alumni foundation matapos malaman ang sitwasyon ng pamilya namin.
Noong araw ng enrollment, sinamahan ako nina Mama at Papa sa UP Diliman.
Suot ni Papa ang pinakamalinis niyang polo. Si Mama naman ay may dalang maliit na bag na siya mismo ang tinahi.
Nang makita namin ang Oblation, huminto si Papa.
“Anak,” sabi niya, “akala ko kailangan nating ibenta ang tricycle para makapag-aral ka.”
Niyakap ko siya.
“Hindi natin kailangang ibenta ang kabuhayan ninyo. Kaya nating simulan ito nang magkakasama.”
Bago kami umalis, may natanggap akong mensahe mula kay Bianca.
Walang mahaba o dramatikong paliwanag.
“Hindi ko hinihinging patawarin mo ako. Gusto ko lang sabihing tama ka. Hindi ko kayang tanggapin na mas magaling ka sa akin.”
Matagal kong tinitigan ang mensahe.
Pagkatapos ay sumagot ako:
“Hindi mo kailangang maging mas magaling sa akin. Kailangan mo lang sanang maging tapat sa sarili mo.”
Hindi ko na siya muling kinausap.
May mga pagkakaibigang nasisira dahil sa isang pagkakamali.
Ngunit mayroon ding mga relasyong nabubunyag lamang kapag hindi mo na kayang ibigay ang gusto ng isang tao.
At kung minsan, ang taong tinatawag mong matalik na kaibigan ay hindi pala masaya sa tagumpay mo.
Masaya lamang siya habang naniniwala siyang hindi mo siya malalampasan.
MENSAHE SA MGA MAMBABASA
Huwag hayaang iparamdam ng sinuman na hindi ka karapat-dapat sa oportunidad dahil mahirap ka, tahimik ka o wala kang makapangyarihang apelyido. Ang pangarap na pinaghirapan mo ay hindi utang na loob na kailangan mong ipamigay. Kapag may nagtangkang patahimikin ka gamit ang takot, paninirang-puri o koneksyon, panghawakan mo ang katotohanan—dahil ang tunay na tagumpay ay hindi ninanakaw, binibili o ipinagpapalit. Pinaghihirapan ito.
