Sa mismong burol ng asawa ko, tumayo ang biyenan kong babae sa tabi ng kabaong at sinabi sa mahigit isang daang bisita:
Sa mismong burol ng asawa ko, tumayo ang biyenan kong babae sa tabi ng kabaong at sinabi sa mahigit isang daang bisita:
“Mas mabuti pang namatay si Rafael kaysa mabuhay na habang-buhay na pinapahiya ng babaeng pinakasalan niya.”
Walang kumibo.
Hanggang sa tumayo ang walong taong gulang kong anak, hawak ang telepono ng kanyang ama, at mahinahong nagtanong:
“Lola, gusto mo bang marinig ng lahat kung ano ang sinabi ni Papa tungkol sa iyo bago siya namatay?”
Biglang namutla si Doña Celeste.
Ang mga perlas sa leeg niya ay kumikislap sa ilalim ng malamlam na ilaw ng kapilya sa Quezon City. Nakatayo siya sa tabi ng kabaong na parang siya lamang ang may karapatang magluksa.
Ako naman ay nakaupo sa unang hanay, nakasuot ng simpleng itim na bestida, parehong kamay nakapatong sa kandungan.
Sa tabi ko si Enzo, ang anak namin ni Rafael.
Walong taong gulang lamang siya, pero mula nang mamatay ang ama niya sa aksidente anim na araw na ang nakalipas, halos hindi na siya nagsalita.
Sa loob ng kabaong, nakasuot si Rafael ng kulay-abong amerikana at navy blue na kurbata—ang kurbatang regalo ko sa kanya noong ikalabindalawang anibersaryo namin.
Hindi ko pa rin matanggap na wala na siya.
Pero hindi iyon sapat para kay Celeste.
Kailangan niya akong sirain sa mismong araw ng paglilibing sa anak niya.
“Dumating iyan sa pamilya natin na walang-wala,” pagpapatuloy niya habang pinapahid ang tuyong mata gamit ang panyo. “Si Rafael ang nagbigay sa kanya ng bahay, pangalan, koneksiyon, lahat. At ano ang isinukli niya?”
Huminto siya at tumingin sa akin.
“Utang.”
Nagbulungan ang ilang kamag-anak.
“Pekeng lagda.”
Mas dumami ang tingin sa akin.
“At daan-daang milyong pisong nawala sa kompanya.”
Narinig kong huminga nang malalim ang hipag ni Rafael.
Sa likuran ni Celeste nakatayo si Marco, bunsong kapatid ni Rafael.
Naka-cross ang mga braso nito, tahimik, seryoso, at kunwari’y nagdadalamhati.
Pero dalawang oras matapos mamatay ang asawa ko sa ospital, ito rin ang unang nagtanong sa akin kung sino ang beneficiary ng life insurance ni Rafael.
₱30 milyon iyon.
Hindi pa naililipat ang katawan ni Rafael mula sa morgue nang sabihin niya:
“Ate Lara, kailangan natin agad ayusin ang estate. Para walang mawala.”
Wala raw mawala.
Nakakatawa.
Dahil tatlong buwan bago mamatay si Rafael, mahigit ₱48 milyon na pala ang nawala sa family corporation.
At ayon sa mga dokumentong lumabas isang linggo bago ang aksidente—
ako raw ang may gawa.
May loan application na may pirma ko.
May board authorization na may pirma ko.
May transfer papers patungo sa isang shell company.
At may affidavit mula sa isang accountant na nagsasabing ako ang nag-utos ng lahat.
Isang problema lang.
Wala ni isa roon ang pinirmahan ko.
Alam ni Rafael iyon.
At bago siya namatay, sinimulan niyang hanapin kung sino talaga ang gumawa.
“Dapat nga magpasalamat ka at pinapayagan ka pa naming umupo sa hanay ng pamilya,” bulong sa akin ni Celeste nang makalapit siya.
Hindi ako sumagot.
Mas lalo siyang nainis.
Gusto niya akong umiyak.
Gusto niya akong magmakaawa.
Gusto niyang marinig ng mga kamag-anak na sabihin kong hindi ako magnanakaw.
Pero may itinuro sa akin si Rafael sa loob ng labindalawang taon naming pagsasama.
Kapag ang isang tao ay sabik na sabik gumawa ng sariling kasinungalingan, huwag mo siyang pigilan.
Hayaan mo siyang magsalita hanggang siya mismo ang gumawa ng lubid na sasakal sa kanya.
Kaya nanahimik ako.
Lumapit si Celeste sa kabaong at marahang ipinatong ang kamay sa takip nito.
“Ang anak ko ang huling ilang buwan ng buhay niya ay ginugol sa paglilinis ng gulong ginawa ng asawa niya,” aniya. “Ngayon, kami ni Marco ang kailangang magligtas sa natitirang pangalan at negosyo ni Rafael.”
Tumango si Marco.
Doon ko nakita kung ano talaga ang gusto nila.
Hindi hustisya.
Hindi katotohanan.
Kontrol.
Akala nila dahil patay na si Rafael, mapupunta kay Celeste ang voting shares niya sa kumpanya.
Akala nila mapipilit akong ibenta ang bahay namin sa Greenhills.
Akala nila kapag napatunayan nilang ako ang responsable sa nawawalang pera, maaari nilang kuwestiyunin ang life insurance at estate trust.
At higit sa lahat—
akala nila hindi na nalaman ni Rafael ang katotohanan.
Hindi nila alam na pitong araw bago ang aksidente, tumawag sa akin si Rafael mula sa opisina.
“Lara,” sabi niya noon, mababa ang boses. “Nahanap ko na.”
“Ano?”
“Kung saan dumaan ang pera.”
Nanlamig ako.
“Kanino?”
Hindi siya sumagot agad.
Pagkatapos ay sinabi niya:
“Kapag sigurado na ako, sasabihin ko sa iyo lahat. Ayokong masangkot ka habang wala pa akong kumpletong ebidensiya.”
Iyon ang huling seryosong pag-uusap namin.
Kinabukasan, normal na ulit siyang kumilos.
Makalipas ang anim na araw, bumangga ang sasakyan niya sa concrete barrier sa C5 matapos mawalan ng kontrol sa ulan.
Sinabi ng pulisya na aksidente.
At pinilit kong paniwalaan iyon.
Hanggang sa araw ng burol.
Gumalaw si Enzo sa tabi ko.
Akala ko hahawakan niya ang kamay ko.
Pero nang tumingin ako, may hawak siyang itim na telepono.
Telepono ni Rafael.
Nanikip ang dibdib ko.
Ibinalik iyon ng pulis kasama ng wallet at wedding ring ng asawa ko.
Inilagay ko iyon sa drawer sa kuwarto at hindi ko na ginalaw.
Hindi ko kayang buksan.
Hindi ko kayang makita ang pangalan ko sa messages niya.
Hindi ko kayang marinig ang boses niya sa voicemail.
“Enzo,” mahinang sabi ko.
Tumingin siya sa akin.
At sa isang segundo, parang si Rafael ang kaharap ko.
Parehong matatag na mga mata.
Parehong paraan ng pagpigil sa emosyon.
Tumayo ang anak ko.
Lumingon ang lahat.
“Sweetheart,” sabi ni Celeste, halatang naiinis. “Umupo ka. Nag-uusap ang matatanda.”
Hindi gumalaw si Enzo.
“Lola.”
Malinaw ang boses niya.
“Gusto mo bang marinig ng lahat ang recording ni Papa tungkol sa iyo?”
Nawala ang kulay sa mukha ni Celeste.
Bumaba ang mga braso ni Marco.
“Ano’ng recording?” mabilis niyang tanong.
Tumingin si Enzo sa screen.
Biglang lumapit si Celeste.
Pero tumayo ako at hinarangan siya.
Sa unang pagkakataon mula nang magsimula ang burol, diretso ko siyang tiningnan.
“Huwag mong hawakan ang anak ko.”
Napatigil siya.
Sa telepono, may lumabas na audio file.
Petsa: pitong araw bago mamatay si Rafael.
Pamagat:
PARA SA PAMILYA KO.
Umabante si Marco.
“Property ng estate ni Kuya ang phone na ’yan. Ibigay mo sa akin.”
“Hindi,” sagot ko.
“Lara, hindi mo alam ang ginagawa mo.”
“Alam ko.”
At saka ko napansin ang kamay ni Celeste.
Nanginginig.
Doon ko naintindihan.
May alam siya tungkol sa recording.
Pinindot ni Enzo ang play.
At ang boses ng asawa kong anim na araw nang patay ay umalingawngaw sa buong kapilya.
Malinaw.
Buhay na buhay.
“Kung pinakikinggan ninyo ito sa burol ko, malamang sinisisi na ni Mama si Lara sa krimeng ginawa nila ni Marco.”
May napasinghap sa likuran.
Napaawang ang bibig ni Celeste.
Napaatras si Marco.
Pero hindi pa tapos.
Narinig naming muling nagsalita si Rafael:
“May isa pa akong recording. Doon nila sinabi kung paano nila pineke ang pirma ni Lara, saan nila itinago ang ₱48 milyon… at kung bakit kailangan nila akong patahimikin bago ang board meeting sa Biyernes.”
Parang tumigil ang buong silid.
Humawak si Celeste sa sandalan ng upuan.
“Ano—anong ibig niyang sabihin?”
Pero hindi na siya pinansin ni Enzo.
Dahil nakita ng anak ko ang pangalawang audio file.
At sa ilalim ng pangalan nito, may isang linya ng text na iniwan ni Rafael:
“Kapag may nangyari sa akin, huwag ninyong tawaging aksidente.”
Nanginginig ang daliri ni Enzo habang papindot sa play.
At sa pagkakataong iyon—
si Marco ang biglang sumugod sa anak ko.
PARTE2
Hindi ko alam kung paano ko siya naharang.
Isang segundo, nakatayo si Marco sa aisle.
Sa susunod, dire-diretso na siyang sumusugod kay Enzo.
Agad kong hinila ang anak ko sa likuran ko.
“Lumayo ka sa kanya!”
Tumigil si Marco halos isang dipa mula sa akin.
“Kinukuha ko lang ang phone!”
“Sa walong taong gulang na bata?”
“Hindi mo naiintindihan!”
“Kung ganoon, ipaintindi mo.”
May dalawang lalaking kamag-anak na lumapit at humarang sa pagitan namin.
Ang funeral director naman ay nagmamadaling lumapit mula sa gilid ng kapilya.
Sa unang pagkakataon, hindi na kontrolado ni Celeste ang mukha niya.
Wala na ang malungkot na ina.
Wala na ang pino at marangal na biyuda ng dating founder ng kumpanya.
Takot na babae na lang ang nakikita ko.
At mas natakot siya nang sabihin ni Enzo:
“May password po si Papa.”
Napatingin ako sa kanya.
“Anong password?”
“Birthday ko.”
Binuksan niya ang pangalawang file.
“Enzo,” sabi ko, “ibigay mo muna kay Mama.”
Umiling siya.
“Sinabi ni Papa dati na kapag may nangyari sa kanya, huwag daw akong matakot kapag kailangan kong sabihin ang totoo.”
Parang may humiwa sa dibdib ko.
Hindi ko alam na kinausap pala siya ni Rafael tungkol dito.
Marahan kong hinawakan ang balikat niya.
“Okay. Nandito ako.”
Pinindot niya ang play.
May ingay ng air-conditioning.
Pagkatapos ay boses ni Celeste.
Hindi maikakaila.
“Hindi mo kailangang malaman lahat, Rafael. Ayusin mo lang ang loan at huwag ka nang magtanong.”
Sumunod ang boses ni Rafael.
“Peke ang pirma ni Lara.”
“Pirma lang iyon.”
“₱48 milyon ang inilabas ninyo.”
Tahimik ang kapilya.
Nagsalita si Marco sa recording.
“Kuya, ibabalik naman natin kapag natuloy ang redevelopment project.”
“Sa kumpanya mong hindi ko alam na pag-aari mo?”
Walang makagalaw.
Narinig ang tunog ng upuang hinihila.
Pagkatapos ay muli si Rafael.
“Ginamit ninyo ang pangalan ng asawa ko para itago ang transfer.”
Boses ni Celeste:
“Dahil hindi siya dugo ng pamilya. Kapag may kailangang sumalo, siya ang pinakamadaling ituro.”
May umiyak sa likuran.
Hindi ko na tinignan kung sino.
Hindi ko rin kayang tumingin kay Rafael sa kabaong.
Nakaramdam ako ng matinding galit.
Hindi dahil pinagbintangan nila ako.
Kundi dahil ilang taon ko silang itinuring na pamilya.
Nag-alaga ako kay Celeste nang maoperahan siya sa tuhod.
Ako ang nag-asikaso ng gamot niya.
Ako ang nagdala sa kanya sa checkup.
Noong mawalan ng trabaho si Marco, ako ang nagmungkahi kay Rafael na bigyan siya ng posisyon sa kumpanya.
At habang ginagawa ko iyon—
pinipili pala nila akong gawing panangga.
Nagpatuloy ang recording.
Rafael: “Bukas ibibigay ko ito sa abogado at board.”
Marco: “Mag-isip ka muna.”
Rafael: “Tapos na akong mag-isip.”
Celeste: “Rafael, anak kita.”
Rafael: “Kaya mas masakit.”
May mahabang katahimikan.
Pagkatapos ay boses ni Marco.
Mas mababa.
Mas malamig.
“Kuya, huwag mong sirain ang pamilya dahil lang sa asawa mo.”
Sumagot si Rafael.
“Hindi si Lara ang sumisira sa pamilya natin.”
Huminto siya.
“Kayo.”
Natapos ang file.
Walang gumalaw.
Hanggang sa tumayo mula sa ikatlong hanay si Attorney Samuel Reyes, personal lawyer ni Rafael.
Hindi ko alam na naroon pala siya.
Lumapit siya sa aisle, hawak ang isang itim na leather folder.
“Lara.”
Napatingin ako sa kanya.
“May kailangan kang malaman.”
Umigting si Celeste.
“Samuel, huwag.”
Hindi siya pinansin ng abogado.
“Tatlong araw bago namatay si Rafael, iniwan niya sa akin ang isang notarized affidavit, duplicate copies ng bank records, forensic report ng mga pirma, at instructions kung ano ang gagawin kung hindi siya makarating sa board meeting.”
Napatakip ng bibig ang isa sa mga pinsan.
Tumingin ako sa abogado.
“Bakit hindi ninyo sinabi agad sa akin?”
“Dahil ang instruction niya ay ilabas lamang ang file kapag may tangkang gamitin ang forged documents laban sa iyo.”
Tumingin siya kay Celeste.
“Ngayong umaga, bago magsimula ang burol, nakatanggap ako ng kopya ng petition na inihain ng kampo ni Mrs. Vergara para kuwestiyunin ang iyong karapatan sa estate base sa sinasabing fraud.”
Dahan-dahang napalingon ang mga tao kay Celeste.
Napailing siya.
“Para protektahan ang kumpanya iyon.”
“Hindi,” sabi ni Samuel. “Para makuha ninyo ang kumpanya.”
Binuksan niya ang folder.
May mga dokumento.
“Ang shell corporation na pinadalhan ng ₱48.3 milyon ay pag-aari ni Marco Vergara sa pamamagitan ng dalawang nominee shareholders.”
Napamura ang isa sa mga tiyuhin ni Rafael.
“Hindi totoo!” sigaw ni Marco.
“May SEC records, bank records at beneficial ownership declarations.”
“Peke!”
“May CCTV rin mula sa accounting office.”
Natahimik siya.
Nagpatuloy si Samuel.
“At may statement ang dating finance manager na si Lorna Javier.”
Doon tuluyang bumagsak ang mukha ni Marco.
Kilala ko si Lorna.
Tatlong linggo bago mamatay si Rafael, bigla siyang nag-resign.
Sabi sa opisina, may sakit daw ang nanay niya.
Pero tila hindi pala iyon ang buong dahilan.
“Nasaan siya?” tanong ko.
“Safe,” sagot ni Samuel. “At nakipag-coordinate na siya sa mga imbestigador.”
Napaatras si Celeste.
“Hindi ninyo maaaring gawin ito sa araw ng libing ng anak ko.”
Doon ako napatawa.
Hindi malakas.
Hindi masaya.
Isang maikli at pagod na tawa.
“Pero puwede mo akong tawaging magnanakaw sa araw ng libing ng asawa ko?”
Napatingin siya sa akin.
Lumapit ako nang kaunti.
“Puwede mong sabihin sa anak ko na kahiya-hiya ang nanay niya habang nakahiga ang tatay niya sa kabaong?”
Hindi siya nakasagot.
“Puwede mong gamitin ang patay mong anak para agawin ang pera ng apo mo?”
“Hindi ko inaagaw—”
“Tumigil ka.”
Iyon ang unang pagkakataon na tumaas ang boses ko.
At parang mas malakas pa iyon kaysa sa lahat ng sigaw niya.
“Labindalawang taon akong tahimik sa pamilyang ito dahil mahal ko si Rafael. Hinayaan kong maliitin mo ako dahil ayokong ilagay siya sa gitna.”
Naramdaman kong nangingilid ang luha ko.
“Pero wala na siya.”
Tumingin ako kay Enzo.
“At hindi ko hahayaang gawin mo sa anak ko ang ginawa mo sa akin.”
May biglang kumatok sa pinto ng kapilya.
Dalawang lalaki at isang babae ang pumasok.
Naka-civilian clothes, pero agad na lumapit kay Attorney Samuel ang babae at nagpakilala.
“NBI Financial Crimes Division.”
Napaikot ang tingin ni Marco.
Parang naghahanap ng labasan.
Ang babae ay naglabas ng dokumento.
“Mr. Marco Vergara, kailangan naming makausap kayo tungkol sa alleged falsification, qualified theft, at fraudulent transfer of corporate funds.”
“Sa ibang araw na lang,” sabi ni Celeste.
Hindi man lang siya tiningnan ng investigator.
“May warrant din po para sa ilang corporate devices at records.”
Biglang lumakad si Marco patungo sa side exit.
Hinawakan siya ng isang lalaking kasama ng investigator.
“Sir, huwag po tayong umalis.”
“Ano ba! Libing ng kapatid ko!”
“Then you understand why this is serious.”
Nagkagulo ang kapilya.
May kamag-anak na tumayo.
May naglabas ng cellphone.
May umiiyak.
May nagtatanong.
Pero ako—
nakatingin lang kay Celeste.
Wala nang sumusunod sa kanya.
Wala nang tumatango sa bawat sinasabi niya.
Wala nang kumukunsinti.
Isang oras bago iyon, ako ang nakaupo sa harap habang pinagtitinginan na parang kriminal.
Ngayon, siya ang nakatayo sa gitna ng kapilya habang isa-isang lumalayo ang sarili niyang mga kamag-anak.
Lumapit sa akin si Aunt Marlene—ang unang tumango nang akusahan ako ni Celeste.
“Lara…”
Hindi ako nagsalita.
“Pasensya ka na.”
Tumingin ako sa kanya.
“Bakit kayo naniwala agad?”
Napayuko siya.
“Dahil si Celeste ang nagsabi.”
“Exactly.”
Wala na akong dinagdag.
Hindi ko kailangan ng mahabang sermon.
Minsan sapat nang marinig ng isang tao ang sarili niyang dahilan para maintindihan kung gaano iyon kahina.
Pagkatapos ng libing, hindi natapos agad ang laban.
Tumagal ng ilang buwan ang imbestigasyon.
Lumalabas na hindi lang pala ₱48 milyon ang inilabas ni Marco.
May mas maliit pang transfers sa loob ng dalawang taon.
Ginamit niya ang isang construction company para bumili ng lupa sa Laguna na dapat sana’y para sa expansion ng family business.
Si Celeste naman ang tumulong magtago ng transactions at pumirma sa internal approvals gamit ang old corporate authority na hindi na dapat ginagamit.
At ang pinakamalala—
nalaman ng mga investigator na bago ang aksidente ni Rafael, ilang beses siyang nakatanggap ng anonymous threats.
Hindi napatunayang may direktang kinalaman sina Marco o Celeste sa aksidente.
Ayon sa final investigation, madulas ang kalsada, umuulan, at mabilis ang takbo ng sasakyan.
Pero may isang mensahe si Marco kay Rafael dalawang oras bago ang aksidente:
“Kapag itinuloy mo bukas, wala nang babalikan.”
Hindi sapat iyon para sabihing sila ang dahilan ng pagkamatay niya.
Pero sapat para malaman kong tama si Rafael na matakot.
Si Marco ay kinasuhan kaugnay ng fraudulent transfers at falsified documents.
Si Celeste naman ay isinama sa civil at criminal complaints dahil sa papel niya sa approvals at pagtatago ng records.
Ang petition nila laban sa estate ay ibinasura.
Ang pangalan ko ay nalinis.
Pero wala sa lahat ng iyon ang nagbalik kay Rafael.
Isang gabi, halos limang buwan matapos ang libing, nakita ko si Enzo sa sala.
Hawak niya ulit ang phone ng tatay niya.
Hindi na ako natakot makita iyon.
Umupo ako sa tabi niya.
“Anong pinapakinggan mo?”
“May video si Papa.”
Nanikip ang lalamunan ko.
“Anong video?”
Pinakita niya sa akin.
Hindi iyon ebidensiya.
Hindi iyon tungkol sa negosyo.
Video iyon ni Rafael sa beach sa Batangas.
Kaming tatlo.
Tinatawanan niya si Enzo habang gumagawa ng sirang sandcastle.
Narinig ko ang boses ko sa likod ng camera.
“Rafael, tulungan mo anak mo!”
Tumawa si Rafael.
“Hindi. Character building.”
Napangiti ako habang umiiyak.
Sumandal si Enzo sa balikat ko.
“Ma?”
“Hmm?”
“Galit ka pa rin ba kay Lola?”
Matagal bago ako sumagot.
“Hindi ko alam.”
“Tatawarin mo ba siya?”
Tumingin ako sa mukha ng anak ko.
“Ang pagpapatawad, anak, hindi ibig sabihin babalik ka sa taong nanakit sa iyo.”
Tahimik siyang nakinig.
“Puwede mong bitawan ang galit pero panatilihin ang distansya.”
“Parang hindi ka na galit pero naka-lock pa rin ang gate?”
Napatawa ako.
“Parang ganoon.”
Anim na buwan matapos ang burol, tumanggap ako ng liham mula kay Celeste.
Walang mahaba.
Walang dahilan.
Isang pahina lamang.
Humingi siya ng tawad kay Enzo.
Humingi rin siya ng tawad sa akin.
Hindi ko siya binisita.
Hindi rin ako sumagot agad.
Pero isang araw, inilagay ko ang liham sa kahon ng mga gamit ni Rafael.
Hindi para kalimutan.
Hindi para burahin ang ginawa niya.
Kundi para tapusin ang bahagi ng buhay ko na palaging kailangang ipagtanggol ang sarili ko laban sa isang taong ayaw naman talagang marinig ang katotohanan.
Pinili kong panatilihin ang bahay namin.
Hindi dahil iyon ang pinakamahalagang ari-arian ni Rafael.
Kundi dahil doon unang natutong maglakad si Enzo.
Doon kami nag-away tungkol sa kulay ng kusina.
Doon kami nag-celebrate ng birthdays, Christmas, anniversaries, at ordinaryong Linggo na noon ay hindi namin alam na balang araw magiging pinakamahalagang alaala pala.
Ang kumpanya naman ay inilagay sa professional management.
Ayaw kong maging hari o reyna sa kahariang halos sumira sa pamilya namin.
Ang shares ni Rafael ay inilagay ko sa trust para kay Enzo.
At taun-taon, bahagi ng dividends ay napupunta sa scholarship program para sa mga anak ng rank-and-file employees.
Noong unang anibersaryo ng pagkamatay ni Rafael, pumunta kami ni Enzo sa puntod niya.
May dala kaming sunflower.
Paborito niya iyon dahil, sabi niya, mukha raw itong halaman na walang choice kundi humarap sa liwanag.
Umupo si Enzo sa damuhan.
“Pa,” sabi niya sa lapida, “okay na si Mama.”
Napalingon ako sa kanya.
“Hoy.”
Ngumiti siya.
“Medyo okay na.”
Umupo ako sa tabi niya.
Hinawakan ko ang kamay niya.
At sa unang pagkakataon mula nang mamatay si Rafael, hindi ko naramdaman na kailangang patunayan ko sa kahit kanino kung sino ako.
Alam ng anak ko.
Alam ng asawa kong minahal ako hanggang sa huling araw niya.
At higit sa lahat—
alam ko na rin.
MENSAHE SA MGA MAMBABASA
Hindi lahat ng naninira sa iyo ay kailangang sagutin agad. Minsan, ang katotohanan ay mabagal dumating, pero kapag dumating ito, hindi mo na kailangang sumigaw para marinig. At tandaan: ang pagpapatawad ay hindi obligasyong buksan muli ang pintuan sa taong paulit-ulit kang sinaktan. Maaari kang maghilom, magpatawad, at sabay na pumili ng hangganang nagpoprotekta sa iyo at sa mga taong mahal mo.
