Lalaking Mula sa Nakaraan
Bahagi 2: Ang Lalaking Mula sa Nakaraan
“Nandito na ako.”
Sa sandaling marinig ko ang mga salitang iyon, parang tumigil ang buong mundo.
Nakatayo ako sa gitna ng sala, hawak ang cellphone na unti-unting dumulas sa pawis kong palad. Sa harap ko, si Marco ay agad na nagbago ang anyo. Ang lalaking ilang minuto lang ang nakalipas ay nakangiting nang-aasar sa akin bilang asawa, bigla na namang naging police captain—matalas ang mata, matigas ang panga, at malamig ang kilos.
Itinaas niya ang kamay, senyas na huwag akong magsalita.
Tatlong katok ulit ang narinig mula sa pinto.
Tok.
Tok.
Tok.
Parang martilyong tumatama diretso sa dibdib ko.
Sa kabilang linya, naroon pa rin ang boses ng lalaki.
“Attorney Sofia, huwag mo namang patagalin. Matagal na tayong hindi nagkikita.”
Napasinghap ako nang banggitin niya ang buong pangalan ko.
Si Marco ay dahan-dahang lumapit sa akin, kinuha ang cellphone mula sa kamay ko, saka pinindot ang speaker.
“Kilala mo ba siya?” tanong niya, halos pabulong.
Hindi ako agad nakasagot.
Dahil oo, kilala ko siya.
Si Gabriel Montoya.
Tatlong taon na ang nakalipas, siya ang lalaking inakusahan sa pagpatay sa kanyang fiancée. Isang kasong naging laman ng balita sa loob ng ilang buwan. Anak siya ng mayamang negosyante, may itsura, may pera, may koneksyon. Pero nang matagpuan ang katawan ng fiancée niya sa loob ng isang bakanteng bahay sa lumang subdivision, siya agad ang itinuro ng lahat.
Noong panahong iyon, hindi pa ako ganap na abogado. Nasa ilalim ako ng isang senior lawyer, taga-ayos ng papeles, taga-basa ng ebidensiya, taga-puyat sa likod ng opisina.
Ako ang nakakita ng butas sa kaso.
May oras sa CCTV na hindi nagtugma. May testigo na nagpalit ng salaysay. May ebidensiyang tila masyadong maayos, masyadong madaling hanapin, na para bang inilagay roon upang piliting ituro siya.
Dahil doon, napawalang-sala siya.
Hindi ko siya itinuring na inosente.
Ang ginawa ko lang ay ipakita na hindi sapat ang ebidensiya para hatulan siya.
Iyon ang batas.
Pero ngayon, habang nakatayo siya sa labas ng pintuan ng bahay namin, unang beses kong naramdaman ang bigat ng tanong na matagal kong itinago sa sarili ko.
Paano kung mali ako?
Paano kung ang taong natulungan kong makalaya noon ay tunay ngang mamamatay-tao?
“Gabriel,” mahina kong sabi.
Sa kabilang linya, tumawa siya.
“Naalala mo rin.”
Lalong dumilim ang mukha ni Marco.
“Gabriel Montoya?” tanong niya.
May sandaling katahimikan.
Pagkatapos, sumagot ang lalaki mula sa labas ng pinto, hindi na sa telepono kundi sa mismong hallway.
“Captain Reyes. Mabuti at kilala mo ako.”
Mabilis na hinawakan ni Marco ang braso ko at itinulak ako sa likod niya.
“Pumasok ka sa kwarto. I-lock mo ang pinto. Tumawag ka sa presinto.”
Umiling ako.
“Hindi. Kung siya nga iyan, may dahilan kung bakit ako ang hinahanap niya.”
“Sofia.”
Iyon ang unang beses na binanggit niya ang pangalan ko nang ganoon—hindi bilang abogado, hindi bilang pabigat sa trabaho niya, kundi bilang asawa niyang kailangan niyang protektahan.
Pero ako ay abogado. Sanay akong tumingin sa panganib nang diretso.
“Marco, kung gusto niyang manakit, kanina pa niya ginawa. Kumatok siya. Tumawag siya. Ibig sabihin, may gusto siyang sabihin.”
“Hindi lahat ng may gustong sabihin ay dapat papasukin.”
Tama siya.
Pero bago pa kami makapagpasya, biglang may kumalabog sa labas. Sumunod ang mabilis na yabag ng paa. May sumigaw mula sa hallway.
“Tulong!”
Napatakbo si Marco sa pinto. Binuksan niya ito nang bahagya, sapat lang para makita ang labas.
Isang lalaki ang nakahandusay malapit sa elevator.
Hindi si Gabriel.
May dugo sa gilid ng noo niya.
At sa tabi niya, nakalapag ang isang brown envelope.
Mabilis na lumabas si Marco, hawak ang baril. Sumunod ako kahit pinigilan niya ako.
“Manatili ka sa loob!”
“Abogado ako, hindi palamuti sa sala!”
Napatingin siya sa akin nang masama, pero hindi na nakipagtalo.
Lumapit kami sa lalaki. Buhay siya, pero halos walang malay. Ang suot niya ay delivery rider uniform. Nanginginig ang kamay niya habang pilit itinuro ang envelope.
“Pinabigay… sa kanya…”
“Kanino?” tanong ko.
Tumingin siya sa akin.
“Kay Attorney Sofia…”
Napahigpit ang kapit ko sa bag ko.
Kinuha ni Marco ang envelope gamit ang panyo, saka kami bumalik sa loob at isinara ang pinto. Tumawag siya agad ng backup at medical assistance. Habang kinakausap niya ang presinto, nakatitig lang ako sa envelope na nasa mesa.
Walang pangalan.
Walang address.
Isang pulang guhit lang sa flap nito.
Pagkatapos ng ilang minuto, dumating ang mga pulis. Dinala nila ang delivery rider, sinuri ang hallway, at kinuha ang CCTV footage ng building.
Ngunit walang nakitang Gabriel Montoya.
Parang usok siyang dumating at nawala.
Nang kami na lang ni Marco ang naiwan sa sala, tahimik niyang binuksan ang envelope.
Sa loob ay may tatlong bagay.
Isang lumang litrato.
Isang USB drive.
At isang note na nakasulat sa kamay.
Lumapit ako.
Sa litrato, naroon si Gabriel kasama ang fiancée niyang si Elena. Nakangiti sila sa harap ng isang lumang bahay sa tabi ng dagat. Sa likod nila, may isa pang lalaking bahagyang natakpan ng anino.
Hindi malinaw ang mukha.
Pero pamilyar ang postura.
Tumingin ako kay Marco.
Nakita kong nanigas ang ekspresyon niya.
“Kilala mo siya?” tanong ko.
Hindi agad siya sumagot.
Kinuha niya ang note.
Tatlong pangungusap lang ang nakasulat.
Hindi ako ang pumatay kay Elena.
Ang taong tunay na gumawa noon ay nasa loob pa rin ng sistema.
Kung gusto mong malaman ang totoo, hanapin ninyo ang babaeng nagsuot ng pulang rosaryo.
Hindi ko alam kung bakit, pero nang mabasa ko ang huling linya, biglang bumalik sa isip ko ang isang eksena mula sa lumang kaso.
Isang babae sa korte.
Nakaupo sa likod.
Nakasuot ng itim na damit.
At sa leeg niya, may pulang rosaryo.
Noon, inakala kong isa lang siyang kamag-anak ng biktima. Tahimik siya, halos hindi gumagalaw. Pero sa tuwing binabanggit ang pangalan ni Gabriel, hindi siya umiiyak.
Nakatingin siya sa kanya na para bang may alam siyang hindi sinasabi.
“Naalala mo siya,” sabi ni Marco.
Hindi iyon tanong.
Tumingin ako sa kanya.
“Paano mo nalaman?”
Huminga siya nang malalim, saka ibinaba ang USB drive sa mesa.
“Dahil ang kasong iyon ang dahilan kung bakit ako naging investigator.”
Natigilan ako.
“Anong ibig mong sabihin?”
“Si Elena,” mahina niyang sabi, “ay pinsan ng dati kong partner.”
Parang may malamig na kamay na humawak sa batok ko.
“Bakit hindi mo sinabi?”
“Dahil hindi ko alam na may kinalaman ka pala sa kasong iyon hanggang ngayong gabi.”
“Hindi ako ang lead lawyer.”
“Pero ikaw ang nakahanap ng butas na nagpalaya kay Gabriel.”
Hindi niya iyon sinabi nang may galit.
Pero naramdaman ko pa rin ang bigat.
Napaatras ako ng kalahating hakbang.
“Kaya ba galit ka sa mga defense lawyer?”
Tumingin siya sa akin.
Matagal.
Pagkatapos, sinabi niya, “Hindi ako galit sa mga defense lawyer. Galit ako sa mga taong gumagamit ng batas para pagtakpan ang katotohanan.”
Tumama iyon sa akin na parang sampal.
“Sa tingin mo ganoon ako?”
Agad siyang lumapit.
“Hindi.”
Pero huli na.
May kirot nang bumuka sa dibdib ko.
“Ako ang abogado, Marco. Trabaho kong siguraduhin na hindi hinahatulan ang tao nang walang sapat na ebidensiya.”
“Alam ko.”
“Hindi ko trabaho ang hulaan kung may kasalanan siya o wala.”
“Alam ko.”
“Pero sa tono mo, parang ako ang nagpalaya sa demonyo.”
Natahimik siya.
At sa katahimikang iyon, mas lalo akong nasaktan.
Kinuha ko ang bag ko.
“Sofia.”
“Kailangan kong mag-isip.”
“Delikado sa labas.”
“Mas delikado yata dito, kung pati asawa ko tingin sa akin ay hadlang sa hustisya.”
Lumabas ako bago pa niya ako mapigilan.
Bumaba ako sa lobby na nanginginig ang mga kamay, pero pilit kong pinanatiling tuwid ang likod. Sa labas, malakas ang ulan. Huminto ako sa ilalim ng bubong, hindi alam kung saan pupunta.
Akala ko susunod siya.
Pero hindi.
At mas lalo iyong sumakit.
Sumakay ako ng taxi papunta sa opisina. Buong gabi akong nanatili roon, binuksan ang lumang files ng kaso ni Gabriel. Matagal ko nang itinago ang kopya sa personal archive ko, hindi dahil proud ako sa kasong iyon, kundi dahil may bahagi sa akin na hindi kailanman natahimik.
Habang sinisilip ko ang mga lumang testigo, litrato, at transcript, biglang may napansin ako.
Ang babaeng may pulang rosaryo ay nakunan sa isang press photo.
Nasa likod siya ni Elena.
Hindi sa korte.
Hindi sa burol.
Kundi tatlong araw bago siya namatay.
At ang mas nakapagtataka, kasama niya sa litrato ang lalaking natatakpan ng anino sa larawang ipinadala ni Gabriel.
Pinazoom ko ang larawan.
Malabo pa rin ang mukha.
Pero malinaw ang singsing sa kamay niya.
Isang signet ring na may marka ng isang opisina ng gobyerno.
Biglang tumunog ang cellphone ko.
Si Marco.
Hindi ko sinagot.
Muli siyang tumawag.
Hindi ko pa rin sinagot.
Pagkatapos, nagpadala siya ng mensahe.
Sofia, hindi kita sinisisi. Natatakot lang ako na mawala ka bago ko pa maamin na mahalaga ka na sa akin.
Napakapit ako sa mesa.
Bago pa ako makasagot, bumukas ang pinto ng opisina ko.
Akala ko si Marco.
Pero hindi.
Isang babae ang pumasok.
Basang-basa sa ulan.
Maputla ang mukha.
At sa leeg niya…
May pulang rosaryo.
Tumingin siya sa akin, nanginginig ang labi.
“Attorney Sofia,” bulong niya. “Kung gusto mong mabuhay ang asawa mo, makinig ka sa akin.”
Nabitawan ko ang hawak kong papel.
“Nasaan si Marco?”
Umiyak siya.
“Nahuli nila siya.”