Bahagi 3 — Sa Murang Tindahan Nagsimulang Mabunyag Kung Sino Talaga ang Kumita sa Galit ng Barangay
Bahagi 3 — Sa Murang Tindahan Nagsimulang Mabunyag Kung Sino Talaga ang Kumita sa Galit ng Barangay
Hindi ko balak pumunta sa bayan.
Sa totoo lang, pagkatapos ng nangyari sa umaga, gusto ko lang manatili sa bahay.
Pero tumawag ulit si Jun.
Tatlong beses.
Sa pangatlo, sinagot ko.
“Ate Mara, pumunta ka rito.”
“Bakit?”
“May binabanggit pangalan mo.”
Iyon ang nagpabago sa isip ko.
Sumakay ako sa pickup kasama si Papa.
Habang bumibiyahe kami, tahimik lang siya.
Karaniwan, kapag masama ang loob niya, lalo siyang nagiging madaldal.
Pero noong araw na iyon, nakatingin lang siya sa palayan sa labas ng bintana.
“Pa,” sabi ko, “okay ka lang?”
Tumango siya.
“Iniisip ko lang kung ilang taon tayong naging masyadong kampante sa kabaitan.”
Hindi ako nakasagot.
Pagdating namin sa poblacion, kita agad ang kumpol ng tao sa harap ng Romy’s Bagsak-Presyo Meat Depot.
Nandoon ang halos lahat ng nag-refund sa amin.
Pero wala na iyong saya sa mga mukha nila.
May nakikipagtalo.
May nakakunot-noo.
May hawak pa ring cash na galing sa refund.
Sa gilid, dalawang empleyado ng municipal sanitation office ang nag-iinspeksyon ng freezer.
May kasama ring taga-municipal veterinary office.
Nang makita ako ni Aling Cora, agad niya akong tinuro.
“Ayan siya!”
Napakunot ako ng noo.
“Bakit ako?”
Lumapit si Aling Tess.
Hindi na siya kasingtapang noong nasa bahay namin.
“Mara… baka puwede nating pag-usapan.”
“Ano?”
“Bili na lang ulit kami sa inyo.”
Napatingin ako kay Papa.
Pagkatapos ay kay Aling Tess.
“Kanina po, sabi ninyo niloloko ko kayo.”
“Galit lang kami.”
“Pero ibinalik ko na pera ninyo.”
“Oo nga. Kaya bibili ulit kami.”
“Sa parehong presyo?”
Natahimik siya.
May sumagot mula sa likod.
“₱180 pa rin.”
Halos matawa ako.
“Bakit?”
“Eh iyon naman dati.”
Tumango ako.
“Opo. Dati.”
Hindi nila nagustuhan ang sagot.
Lumapit si Mang Nestor.
“Anong ibig mong sabihin?”
“Ang inilaan naming discounted Christmas stock para sa barangay ay iyong nabili na ninyo.”
“Eh ibinalik namin.”
“Opo. At marami sa ibinalik ninyo ay galing na sa kusina ninyo. Hindi na namin puwedeng ibenta ulit.”
“Pero may mga baboy pa kayo!”
“May kontrata po kami.”
“Pasko naman!”
Doon lumapit si Papa.
“Pasko rin ng mga empleyado namin,” sabi niya.
“Pasko rin ng mga restaurant na nakipagkontrata sa amin nang maaga.”
Walang makasagot.
Sa loob ng tindahan, mas lumalakas ang pagtatalo.
“Sabi ninyo sariwa!”
reklamo ng isang babae.
Sumagot ang may-ari ng tindahan, si Romy.
“Fresh frozen ang regular stock. Iyong ₱99 promo, malinaw na trimmings.”
“Hindi iyan ang sinabi sa amin ni Cora!”
Biglang lumingon ang lahat kay Aling Cora.
Namula siya.
“Ano ba! Sabi ko mura!”
“Sinabi mong maganda at sariwa!”
“Maganda naman!”
May isang lalaki ang nagtaas ng manipis na supot.
Halos puro taba at balat ang laman.
“Ito?”
May ilang natawa sa galit.
Lumapit ang municipal veterinary officer.
“Mga Ma’am, Sir, huwag po muna kayong bumili.”
Tumahimik ang paligid.
“May tine-check lang po kaming storage temperature at labeling ng ilang frozen products.”
“Sir, panis ba?”
tanong ng isa.
“Hindi pa po kami nagbibigay ng conclusion. Kaya nga po pansamantalang ihihinto muna ang bentahan habang iniinspeksyon.”
Iyon lang ang kailangan para magsimula ang panic.
“Paano na Noche Buena namin?”
“Wala na kaming karne!”
“Nasaan pa may bukas?”
“Halos ubos na lahat!”
Biglang naging sentro ulit ako ng atensyon.
“Mara,” sabi ni Aling Tess, “kahit kalahati lang ng dating order.”
Umiling ako.
“Wala na po akong maibibigay sa discounted stock.”
“Magkatay kayo!”
“Hindi ganoon kadali iyon.”
“May baboy naman!”
Sumingit si Papa.
“Hindi laruan ang livestock. May schedule ng slaughterhouse, may veterinary clearance, may kontrata.”
Nagsimula na naman ang bulungan.
At doon biglang sumigaw si Romy mula sa loob.
“Cora!”
Napalingon lahat.
“Ano na naman?”
sigaw ni Aling Cora.
Lumabas si Romy, may hawak na maliit na notebook.
“Pakipaliwanag mo nga sa kanila. Ikaw naman nagdala sa kanila rito.”
Nanigas ang mukha ni Aling Cora.
“Anong ipapaliwanag ko?”
“Ang usapan natin.”
Natahimik ang paligid.
Maging ang mga inspector ay napatingin.
Lumapit si Aling Cora kay Romy at mababang boses na may galit na sinabi:
“Tumahimik ka.”
Pero narinig ng mga nasa unahan.
“Ano iyong usapan?”
tanong ni Mang Nestor.
“Wala!”
mabilis na sagot ni Aling Cora.
Ngumuso si Romy.
“Wala?”
Binuksan niya ang notebook.
“Hindi ba sabi mo kaya mong magdala ng dalawampung pamilya rito?”
Nag-iba ang ekspresyon ng mga tao.
“Anong dalawampung pamilya?”
tanong ni Aling Tess.
Bumilis ang paghinga ni Aling Cora.
“Marketing lang iyan!”
“Exactly,” sagot ni Romy.
“Ikaw nag-offer.”
May nagbulungan sa likod.
“Offer?”
“Ano kapalit?”
Tinitigan ni Romy si Aling Cora.
Marahil naisip niyang mas mabuting magsalita kaysa siya ang sisihin ng buong grupo.
“Sinabi niya noong nakaraang linggo na lahat sa barangay nila bumibili kay Mara.”
Tumango siya sa direksyon ko.
“Sabi niya kaya niyang dalhin dito ang karamihan kung bibigyan ko siya ng referral.”
Parang may humigop ng hangin sa buong paligid.
“Referral?”
ulit ni Mang Nestor.
“At libreng karne,” dagdag ni Romy.
Umugong ang mga boses.
“Magkano?”
“Hindi naman malaki.”
“Ano ang hindi malaki?”
“Magsalita ka!”
Napaatras si Aling Cora.
“Ano ba kayo? Parang pera agad!”
Ibinuklat ni Romy ang notebook.
“₱50 kada household na bibili ng minimum order. At limang kilo ng regular pork kung umabot sa dalawampung customer.”
Walang gumalaw.
Napatingin ako kay Papa.
Mahigpit ang panga niya.
Hindi dahil malaki ang halaga.
Maliit lang iyon kumpara sa dami ng perang nawala sa amin sa pagbebenta nang palugi.
Pero hindi pera ang masakit.
Ibig sabihin, may motibo si Aling Cora para kumbinsihin silang ibalik ang karne namin.
“Teka,” sabi ni Aling Tess. “Alam mong promo lang iyong ₱99?”
Hindi sumagot si Aling Cora.
“Cora!”
sigaw niya.
“Alam mo?”
“Hindi ko binasa lahat!”
Lumapit ang isang mas batang lalaki.
“Ikaw ang nag-send ng picture sa GC.”
“Oo.”
“Bakit pinutol iyong ibabang bahagi?”
Nakita ko kung paano biglang namutla si Aling Cora.
“Anong pinutol?”
Kinuha ng lalaki ang cellphone.
Binuksan ang barangay GC.
Nandoon ang litrato.
PORK ₱99/KILO.
Pero iyon lang ang makikita.
Kinunan nang mahigpit ang presyo.
Wala ang maliliit na salitang nasa ibaba ng tarpaulin.
PORK TRIMMINGS ONLY — LIMITED 10 KG PER CUSTOMER — WHILE SUPPLIES LAST.
May naghanap sa gallery niya.
“May nag-picture ba ng buong tarpaulin?”
Si Jun, na nakatayo malapit sa gulayan niya, nagtaas ng kamay.
“Ako.”
Ipinakita niya ang kuha mula dalawang araw na ang nakaraan.
Kumpleto.
Malinaw.
Walang posibilidad na mapagkamalan.
“Cora,” mahina ngunit matigas na sabi ni Aling Tess, “bakit mo kami niloko?”
“Hindi ko kayo niloko!”
“Pinapaniwala mo kaming ₱99 ang kaparehong karne!”
“Desisyon n’yo namang sumama!”
“Dahil sabi mo pinagsasamantalahan tayo ni Mara!”
“Eh mahal naman talaga!”
Hindi na ako nakatiis.
“Mahal?”
Lumapit ako nang kaunti.
“Aling Cora, ilang beses po kayong nakakuha ng libre sa amin?”
Tahimik.
“Hindi ko isusumbat iyong ospital.”
Huminga ako.
“Hindi ko isusumbat iyong mga araw na hinahatiran ko kayo ng pagkain.”
Tumingin ako sa buong grupo.
“Pero isang bagay lang ang gusto kong malinaw.”
Kinuha ko ang cellphone ko.
Binuksan ko ang PDF ng kontrata namin sa restaurant buyer.
“Ito ang presyo ng native pork na kinukuha sa amin ngayong Disyembre.”
Ipinakita ko ang line item.
₱468 kada kilo sa ilang selected cuts.
May ilang napasinghap.
“Hindi puwedeng totoo iyan,” sabi ni Mang Nestor.
“Puwede ninyong tawagan buyer.”
“Baka edited.”
Hindi ko alam kung matatawa ako o maiinis.
Pero si Papa ang sumagot.
“Halika sa barangay hall mamayang alas-kuwatro.”
Tumingin ang lahat sa kanya.
“Dalhin ninyo lahat ng duda ninyo.”
“Bakit?”
tanong ni Aling Cora.
“Dahil kapag pinagbintangan ninyo kaming kumikita ng maruming pera mula sa barangay, hindi na ito simpleng away sa presyo ng baboy.”
Mababa ang boses niya.
“Pinag-uusapan na natin ang pangalan ng pamilya ko.”
Napahinto si Aling Cora.
Makalipas ang tatlong oras, halos puno ang barangay hall.
Nandoon ang kapitan.
Dalawang kagawad.
Ilang senior.
Pati ang mga pamilyang hindi nag-refund ay nakaupo sa likod.
Dinala ko ang purchase records.
Feed invoices.
Veterinary expenses.
Slaughter and transport receipts.
At ang kontrata namin sa tatlong commercial buyers.
Isa-isang tiningnan ng barangay officials.
Ang average production cost namin, kapag isinama ang pagpapalaki, labor, gamot, transport at processing, ay mas mataas pa sa presyong ibinenta namin sa barangay.
“Kung ganito,” sabi ng isang kagawad, “malinaw na subsidized talaga ang ₱180.”
Tumango ako.
“Hindi namin kailanman sinabi na charity. Pero hindi rin kami kumikita roon.”
Tahimik ang mga taong kaninang sumisigaw.
Pero si Aling Cora, kahit namumutla na, ay ayaw pa ring umatras.
“Mga papel lang iyan.”
Napatingin lahat sa kanya.
“Cora,” sabi ng kapitan, “ano ibig mong sabihin?”
“Puwedeng gumawa ng papel.”
Napapikit ako.
Kahit si Papa ay napailing.
“May proof ka ba na peke?”
tanong ng kapitan.
“Wala. Pero bakit kami maniniwala agad?”
Napangiti ako.
“Hindi ninyo kailangan.”
Tumunog ang cellphone ko.
Isang mensahe.
Nasa labas na kami.
Tumayo ako.
“May dalawang tao akong pinapunta.”
Makalipas ang ilang segundo, bumukas ang pinto ng barangay hall.
Pumasok ang purchasing manager ng restaurant na regular naming sinusupplyan.
Kasama niya ang accountant.
May dala silang printed receiving reports at official invoices.
Pero hindi sila ang ikinagulat ng lahat.
Dahil kasunod nila, pumasok si Romy.
Hawak niya ang parehong notebook mula kanina.
At sa kabilang kamay niya ay may USB drive.
Huminto siya sa gitna ng hall.
Tumingin kay Aling Cora.
Pagkatapos ay sinabi niya:
“Kap, gusto ko rin pong linawin ang side ko. Kasi may CCTV ako noong araw na unang pumunta sa tindahan si Cora.”
Namutla si Aling Cora.
Biglang tumayo.
“Hindi puwedeng gamitin iyan!”
Pero huli na.
Inilapag ni Romy ang USB sa mesa.
At bago pa i-play ng kapitan ang video, sinabi niya ang isang pangungusap na tuluyang nagpatahimik sa buong barangay hall.
“Makikita po rito na alam niyang hindi regular pork ang ₱99 bago pa niya ipinadala ang litrato sa GC.”
