Sa mundo ng politika sa Pilipinas, tila walang maliit na kilos ang nakakaligtas sa mapanuring mata ng publiko. Kamakailan lamang, muling naging mitsa ng mainit na diskusyon sa social media ang isang larawan ni dating Bise Presidente Leni Robredo habang sumasakay sa pampublikong bus. Ang simpleng gawain na ito, na para sa marami ay isang pagpapakita ng pagiging praktikal at pagpapakumbaba, ay agad na naging target ng matinding batikos mula sa mga tagasuporta ng dating administrasyon o ang mga tinaguriang DDS. Ang insidenteng ito ay nagbukas ng isang malalim na usapin: kailan pa naging kasalanan ang mamuhay nang simple, at bakit tila mas galit ang ilan sa pag-commute kaysa sa paggamit ng mga marangyang pribilehiyo ng gobyerno?

Ang pag-atake ay nagsimula nang kumalat ang mga posts na kumukutya sa dating bise presidente, na tinatawag itong “pa-showbiz” o isang paraan lamang ng pagkuha ng atensyon. Subalit sa kabilang panig ng bakod, mabilis na rumesponde ang kanyang mga tagasuporta at maging ang mga ordinaryong mamamayan na pagod na sa maruming politika. Ang kanilang argumento ay simple: kung nag-helicopter o gumamit ng mamahaling sasakyan ng gobyerno, tiyak na magagalit din ang mga mambabatikos. Kaya naman, marami ang nagtatanong kung saan ba talaga lulugar ang isang lider na nais lamang makisalamuha sa ordinaryong tao.

Ang Kultura ng Pagpuna sa Social Media

Hindi na bago ang ganitong senaryo sa ating bansa. Ang polarization o ang matinding paghahati ng opinyon sa pagitan ng magkabilang panig ng politika ay lalong lumalalim dahil sa social media. Sa bawat kilos ni Robredo, laging may nakahandang bumatikos. Ang pag-atake sa kanya dahil lamang sa pagsakay sa bus ay tila isang desperadong hakbang upang muling mantsahan ang kanyang imahe bilang isang lider na malapit sa masa.

Maraming netizens ang hindi napigilang maglabas ng saloobin. Ayon sa kanila, nakapagtataka na ang isang simpleng gawi ng pagtitipid at pakikiramay sa hirap ng mga commuter ay ginagawang negatibong isyu. “Bakit niyo siya inaatake? Mas dapat kayong magalit kung ang pera ng bayan ay ginagamit sa mga helicopter at private jets para sa personal na lakad,” anang isang viral comment sa Facebook. Ang pahayag na ito ay mabilis na umani ng libu-libong reactions, na nagpapakita na marami pa rin ang marunong kumilala sa pagitan ng tunay na serbisyo at pagpapakitang-tao.

Pagpapakumbaba vs. Karangyaan

Ang imahe ni Leni Robredo bilang isang bise presidente na madalas makitang naghihintay ng bus sa gilid ng kalsada patungo sa kanyang probinsya sa Naga ay matagal nang nakatatak sa isipan ng mga Pilipino. Para sa kanyang mga taga-suporta, ito ay hindi “scripted” kundi isang paraan ng pamumuhay na dala-dala niya mula pa noong hindi pa siya nasa mataas na posisyon. Sa kabila nito, pinipilit pa rin ng mga DDS na bigyan ito ng ibang kahulugan.

Sa kabilang banda, ang isyu ng paggamit ng mga kagamitang pang-militar o pang-gobyerno para sa mga personal na biyahe ng ilang mga opisyal ay palaging maugong na balita. Dito pumapasok ang lohika ng marami: kung ang isang opisyal ay gumagasta ng milyon-milyon para sa kanyang komportableng paglalakbay, doon dapat nakatuon ang galit ng publiko. Ang pagpili ni Robredo na sumakay sa bus ay isang direktang kabaligtaran ng karangyaan na madalas nating makita sa mga nasa kapangyarihan. Sa halip na purihin ang pagiging matipid, ang nakukuha niya ay pangungutya mula sa mga taong tila ayaw makakita ng lider na namumuhay nang katulad ng mga ordinaryong Pilipino.

Ang Sikolohiya ng “Hate” sa Politika

Bakit nga ba ganito katindi ang galit ng ilang grupo kay Robredo? Ayon sa mga eksperto sa komunikasyon, ito ay bunga ng matagal na “disinformation campaign” na naglalayong gawing katawa-tawa ang anumang positibong gawain ng oposisyon. Sa pamamagitan ng pagbansag sa kanya na “lugaw” o “pa-epal,” unti-unting nabubura sa isipan ng ilang mga botante ang mga nagawa niyang proyekto at ang kanyang integridad.

Ngunit ang huling insidente ng pagsakay sa bus ay tila naging “backfire” para sa mga mambabatikos. Sa halip na mapahiya si Robredo, mas marami ang nagtanggol sa kanya. Ang mga tao ay nagsimulang mag-post ng kanilang sariling mga karanasan sa pag-commute at kung gaano kahirap ang transportasyon sa Pilipinas. Ang diskurso ay lumayo sa paninira kay Leni at napunta sa kung gaano kalayo ang agwat ng mga opisyal na naka-aircon na sasakyan kumpara sa mga taong araw-araw na nakikipagsapalaran sa kalsada.

Ang Mensahe sa mga DDS

Ang hamon ng publiko sa mga mambabatikos ay maging patas sa kanilang pagsusuri. Kung ang batayan ng galit ay ang pagiging “out of touch” ng mga lider sa realidad, dapat ay mas magalit sila sa mga opisyal na hindi kailanman nakaranas pumila sa MRT o sumakay sa jeep. Ang pagpuna sa pagsakay sa bus ay hindi lamang pag-atake sa isang indibidwal, kundi pagpapakita rin ng kawalan ng pagpapahalaga sa simpleng pamumuhay.

Ang katagang “8080 nyo” (bobo niyo) na madalas makita sa mga comments section ay isang emosyonal na reaksyon ng mga taong napapagod na sa baluktot na katuwiran. Bagama’t ito ay maanghang na salita, sumasalamin ito sa frustrasyon ng mga Pilipino na nagnanais ng mas maayos na antas ng usapang pampolitika—isang usapan na nakabase sa gawa at hindi sa mga mababaw na batikos.

Ang Simbolo ng Bus sa Lipunang Pilipino

Ang bus, sa ating bansa, ay higit pa sa isang sasakyan. Ito ay simbolo ng mahabang paglalakbay, ng pagtitiis, at ng pagkakapantay-pantay sa loob ng siksikang upuan. Kapag ang isang kilalang tao ay sumasakay dito, binabasag nito ang pader na naghihiwalay sa “elite” at sa “masa.” Ito ang kinatatakutan ng mga kalaban sa politika ni Robredo—ang ideya na maaari palang magkaroon ng lider na hindi kailangang maging magarbo upang maging epektibo.

Sa huli, ang ingay na nilikha ng mga DDS ay nagsilbi lamang na paalala sa lahat kung anong uri ng pamumuno ang ipinakikita ni Robredo. Sa kabila ng pagkawala niya sa kapangyarihan, ang kanyang bawat galaw ay patuloy na nagbibigay ng inspirasyon sa ilan at takot sa iba. Ang takot na ito ay nagmumula sa katotohanang ang pagpapakumbaba ay isang armas na hindi kayang sirain ng anumang trolls o fake news.

Konklusyon

Ang isyu ng pagsakay ni Leni Robredo sa bus ay isang maliit na bahagi lamang ng mas malaking kwento ng ating bansa. Ito ay kwento ng labanan sa pagitan ng katotohanan at propaganda, ng karangyaan at pagpapakumbaba. Habang ang ilan ay patuloy na naghahanap ng butas upang siya ay atakihin, mas marami naman ang namumulat sa katotohanan na ang tunay na serbisyo ay hindi nasusukat sa uri ng sasakyan na iyong sinasakyan.

Dapat tayong matuto bilang isang bansa na kilalanin ang mga tunay na isyung dapat nating ikagalit. Huwag tayong magpadala sa mga ingay sa social media na naglalayong ilayo ang ating pansin sa mga tunay na problema ng bayan. Kung ang isang lider ay pipiliing mamuhay nang simple, suportahan natin ito. At kung may mga opisyal na nag-aabuso sa kaban ng bayan para sa kanilang komportable at marangyang buhay, doon tayo mag-ingay at magpakita ng tapang.

Sa dulo ng araw, ang mga bus na ating sinasakyan ay patuloy na tatakbo, dala ang mga kwento ng ating pakikibaka. At ang mga lider na sumasabay sa atin sa paglalakbay na ito, sila ang mga lider na hindi kailanman makakalimutan ng kasaysayan, anuman ang sabihin ng mga taong pilit na bumubulag sa atin sa katotohanan.