APAT NA BESES AKONG TINANGGIHAN SA PROMOSYON, KAYA NAGBITIW AKO—PAGSAPIT NG GABI, 29 OSPITAL ANG NAG-AGAWAN SA AKIN AT NATARANTA ANG MEDICAL DIRECTOR
Labinlimang taon akong nagligtas ng buhay sa iisang ospital.
Apat na beses akong nag-apply para sa pinakamataas na professional rank na karapat-dapat sa akin.
Apat na beses din nila akong pinaghintay, pinangakuan… at tahimik na nilampasan.
Sa ikaapat na pagkakataon, hindi na ako nakiusap.
Nagpasa ako ng resignation.
Ako si Dr. Mara Villanueva, 42 anyos, cardiothoracic surgeon at hepe ng isang surgical unit sa Metropolitan General Hospital sa Quezon City.
Noong unang beses akong hindi na-promote, sinabi ni Medical Director Dr. Renato Sarmiento na kulang pa raw ako sa published research.
Hindi ako nagreklamo.
Sa loob ng dalawang taon, nakapaglathala ako ng anim na pag-aaral sa respetadong medical journals habang patuloy na nag-oopera at nagtuturo sa mga batang doktor.
Sa ikalawang pagkakataon, sinabi niyang kulang pa raw ang haba ng serbisyo ko sa kasalukuyang ranggo.
Nagtiis ulit ako.
Sa ikatlo, kumpleto na ang research, seniority, surgical record, teaching evaluations at administrative requirements ko.
Ngunit sinabi niya:
“Limitado lang ang slots, Mara. Bigyan muna natin ng pagkakataon ang mas matatanda.”
Kaya naghintay ako ng isa pang taon.
At sa taong iyon, tatlong research paper ko ang tinanggap sa SCI Q1 journals.
Nanalo rin ang research team ko ng national medical innovation award.
At ako mismo ang nanguna sa ika-100 minimally invasive aortic procedure ng ospital.
Kaya nang ilabas ang listahan para sa dalawang bakanteng senior specialist positions, sigurado ang buong department na kasama na ako.
Pero pagkatapos ng siyam na oras na operasyon sa isang pasyenteng may aortic dissection, bumalik ako sa opisina at napansin kong walang nagsasalita.
Lumapit ang head nurse na si Nurse Camille Reyes.
“Doc…”
Iniabot niya sa akin ang cellphone niya.
Dalawang pangalan ang nasa listahan.
Si Dr. Victor Ramos, deputy head ng General Surgery.
At si Dr. Paolo Sarmiento, isang doktor na isang taon pa lamang nalilipat sa ospital.
Wala ang pangalan ko.
“Doc Mara,” mahinang sabi ni Camille, “hindi na po ito tama.”
Ibinalik ko ang telepono.
“Kamusta ang pasyente sa ICU?”
Napatingin siya sa akin.
“Stable na po.”
“Sige. Iyon muna ang importante.”
Pero alas-tres ng hapon, dala ko ang tatlong makakapal na folder ng aplikasyon ko nang pumasok ako sa opisina ni Director Sarmiento.
Naroon si Dr. Victor Ramos, umiinom ng tsaa.
“Ah, Dr. Villanueva,” nakangiti niyang sabi. “Tungkol sa promotion?”
Hindi ako sumagot sa kanya.
Diretso akong tumingin sa director.
“Sir, si Dr. Paolo Sarmiento ay wala pang sapat na taon sa kasalukuyan niyang rank para sa regular promotion.”
Kalmadong ibinaba ni Director Sarmiento ang tasa niya.
“May special endorsement para sa high-potential personnel.”
“Dalawa lang ang published papers niya. Wala siyang major research award. At wala pa sa one-third ng surgical cases ko ang nahawakan niya bilang primary surgeon.”
Biglang nawala ang ngiti ni Victor.
“Hindi lang naman dami ng operasyon ang basehan.”
Tumingin ako sa kanya.
“Kung ganoon, ano?”
Hindi siya nakasagot.
Sumingit ang director.
“Mara, kailangan naming isipin ang overall development ng institution.”
“May kulang ba sa qualifications ko?”
“Hindi iyon ang punto.”
“Ano po ang punto?”
Napakunot ang noo niya.
“Masyado kang agresibo.”
Nanlamig ang silid.
“Forty-two ka pa lang. Marami ka pang pagkakataon. Huwag masyadong sabik sa titulo at posisyon.”
Tinitigan ko siya.
“Labinlimang taon na po ako rito.”
“Anim na critical emergency cases nitong mga nakaraang taon ang ako ang pinatawag ninyo kahit madaling-araw.”
“Thirty-one percent ang itinaas ng surgical revenue ng unit namin noong nakaraang taon.”
“Noong nag-apply ang ospital bilang center of excellence, research ko at surgical outcomes ko ang inilagay ninyo sa application.”
Huminga ako nang mabagal.
“Kapag kailangan ninyo ng pangalan ko, qualified ako.”
“Pero kapag promotion ko na ang pinag-uusapan, kulang pa rin ako sa maturity?”
Bumagsak ang mukha ni Director Sarmiento.
“Dr. Villanueva, kinukuwestiyon mo ba ang desisyon ko?”
“Humihingi lang ako ng malinaw na dahilan.”
Tinulak niya palayo ang folders ko.
“Ang desisyon ng committee ang dahilan.”
Tumayo ako.
Bago ako lumabas, sinabi pa niya:
“Kung hindi mo matanggap ang sistema, huwag ka nang mag-apply sa susunod.”
Dumiretso ako sa Human Resources.
Doon ko nakita ang isang kopya ng endorsement sheet ni Paolo.
Isang pahina lamang.
Sa pinakailalim, may nakasulat:
Priority Leadership Talent — personally recommended by Medical Director Renato Sarmiento.
Magkapareho sila ng apelyido.
At alam ng lahat na pamangkin siya ng director.
Alas-onse ng gabi, tumawag ang ICU.
Gising na ang pasyenteng inoperahan ko.
Umiiyak ang asawa nito habang nagpapasalamat.
Pagkababa ko ng telepono, binuksan ko ang pinakailalim na drawer ng mesa ko.
Naroon ang resignation letter na ginawa ko isang taon na ang nakalipas.
Hindi ko iyon naipasa noon.
Alas-una ng madaling-araw, gumawa ako ng bago.
Kinabukasan, eksaktong alas-otso, inilapag ko iyon sa mesa ni Director Sarmiento.
Hindi man lang niya ako tiningnan.
“Pag-isipan mong mabuti, Mara.”
Pinirmahan niya ang receiving copy.
“Kapag lumabas ka sa pintuang ito, huwag mong asahang tatanggapin pa kita kapag nagsisi ka.”
Tumango ako.
“Hindi na po kailangan.”
At umalis ako.
Akala niya, doon matatapos ang lahat.
Pagsapit ng alas-kuwatro ng hapon, sunod-sunod nang tumatawag ang mga ospital mula Makati, Taguig, Manila, Cebu at Davao.
May nag-aalok ng limang beses ng kasalukuyan kong annual compensation.
May handang magbigay ng sariling cardiac program.
May nag-aalok pa ng funded research laboratory at professorial appointment.
Sa loob ng isang gabi…
29 ospital ang nakipag-ugnayan sa akin.
Hindi ko sinabi kahit kanino sa dati kong pinagtatrabahuhan.
Ngunit pagdating ng ikatlong araw, alas-sais ng umaga, may kumatok nang sunod-sunod sa pinto ng condominium ko.
Pagbukas ko…
Nakatayo roon si Director Renato Sarmiento.
Wala ang dati niyang malamig na ngiti.
Maputla ang mukha niya.
At ang una niyang sinabi ay:
“Mara… huwag ka munang pumirma sa ibang ospital.”
Dahan-dahan kong binuksan nang mas maluwag ang pinto.
“Sino pong nagsabi sa inyo na may pipirmahan ako?”
Nanigas siya.
At doon ko napagtanto—
may mas malaking dahilan kung bakit bigla siyang natakot na mawala ako.
PARTE2
Napakurap si Director Sarmiento.
“Maaari ba tayong mag-usap?”
Hindi ko siya pinapasok.
Labinlimang taon akong nagmamadaling pumunta sa ospital tuwing tinatawagan nila ako.
Ngayon, siya naman ang naghintay sa hallway.
“Ano po ang kailangan ninyo?”
Pinilit niyang ngumiti.
“May misunderstanding lang tungkol sa promotion.”
“Wala pong misunderstanding.”
“Mara, puwede nating ayusin ang designation mo. Maaari ka naming gawing acting department chair.”
Napatingin ako sa kanya.
Tatlong araw pa lang ang nakalipas, sinabi niyang huwag akong bumalik kapag nagsisi ako.
Ngayon, siya ang nasa labas ng bahay ko bago pa sumikat nang maayos ang araw.
“Hindi po title ang dahilan kung bakit ako umalis.”
Napabuntong-hininga siya.
“Kung compensation ang problema, maaari nating i-review.”
“Hindi rin pera.”
“Mara—”
“Ang problema, Sir, ay apat na beses ninyong binago ang dahilan kung bakit hindi ako karapat-dapat.”
Hindi siya nakasagot.
Kaya ipinagpatuloy ko.
“Noong kulang ang research ko, nag-research ako.”
“Noong kulang ang seniority ko, naghintay ako.”
“Noong limitado ang slots, nagbigay ako ng pagkakataon.”
“Ngayong kumpleto na ang lahat, sinabi ninyong hindi ako mature.”
Tumingin ako diretso sa mga mata niya.
“Walang paraan para manalo sa larong binabago ninyo ang rules tuwing malapit na akong manalo.”
Tumigas ang panga niya.
Pagkaraan ng ilang segundo, bumaba ang boses niya.
“May board meeting kahapon.”
Hindi ako nagsalita.
“May external accreditation review sa susunod na buwan.”
Doon ko naintindihan.
Ang cardiovascular program ng ospital ay isa sa pinakamalaking ipinagmamalaki ng administration.
At sa accreditation documents nito, pangalan ko ang nakalagay bilang lead surgeon sa majority ng high-risk procedures.
Ako rin ang principal investigator ng tatlong active research projects.
At ang outcomes ng team ko ang pangunahing ebidensiya nila para mapanatili ang designation bilang advanced cardiac referral center.
“Kapag umalis ka ngayon,” sabi niya, “maaapektuhan ang accreditation.”
Napatawa ako nang mahina.
Hindi dahil nakakatawa.
Kundi dahil sa wakas, lumabas din ang tunay na dahilan ng pagbisita niya.
“Kaya pala.”
“Mara, huwag mong gawing personal.”
“Hindi ko po ginawang personal.”
Tumigil ako.
“Kayo ang gumawa.”
Biglang bumukas ang elevator sa dulo ng hallway.
Lumabas si Nurse Camille.
May dala siyang maliit na paper bag.
Nagulat siya nang makita ang director.
“Sir?”
Napatingin si Sarmiento sa kanya.
“Ano’ng ginagawa mo rito?”
Namula si Camille.
“May iniwan pong gamot si Doc Mara sa locker niya. Dinala ko lang.”
Pagkatapos ay tumingin siya sa akin.
“Doc, may kailangan din po akong sabihin.”
Tahimik na napamura ang director.
Doon pa lang, alam kong may ayaw siyang marinig ko.
“Camille,” madiin niyang sabi, “bumalik ka sa ospital.”
Hindi gumalaw si Camille.
Labing-isang taon na niya akong kasama sa operating room.
Kilala ko ang mukha niya kapag kinakabahan.
“Doc,” sabi niya, “kahapon po nag-emergency meeting ang department.”
“Ano’ng nangyari?”
“Tatlong senior surgeons ang tumangging pumirma sa bagong duty roster.”
Napalingon si Director Sarmiento.
“Enough.”
Pero nagpatuloy si Camille.
“Sinabi nila na sa nakaraang limang taon, halos lahat ng pinaka-komplikadong kaso, kay Doc Mara ipinapasa. Pero kapag recognition at promotion na, ibang tao ang nakikinabang.”
Nanikip ang mukha ng director.
“At may labindalawang residente rin pong nagsumite ng joint letter sa Medical Board.”
Hindi ko inaasahan iyon.
“Anong letter?”
“Request for independent review ng promotion process.”
Tahimik ang hallway.
Pagkatapos, inilabas ni Camille ang cellphone niya.
May screenshot ng internal memorandum.
Hindi lang pala promotion ko ang kinukuwestiyon.
May dalawang dating doktor ding nagreklamo noon tungkol sa favoritism.
Pareho silang umalis.
Pareho ring tahimik na nawala ang reklamo.
At ngayon, dahil sa pag-alis ko, nagsimulang magsalita ang mga taong matagal nang nananahimik.
“Mara,” sabi ni Director Sarmiento, halos pakiusap na, “hindi mo alam ang buong kuwento.”
“Kung ganoon, sabihin ninyo.”
Napatingin siya kay Camille.
Pagkatapos ay sa akin.
“Paolo was recommended because the board wanted younger administrative leaders.”
“Ang board po ba?”
Hindi siya sumagot.
“Or kayo?”
Tahimik siya.
Sapat na iyon.
Kinahapunan, may tawag mula sa St. Catherine Heart Institute sa Makati.
Ang presidente mismo ng ospital ang kumausap sa akin.
Hindi lang mataas na sahod ang alok.
Gusto nilang ako ang magtatag ng bagong Advanced Aortic and Minimally Invasive Cardiac Center.
May sariling research budget.
May fellowship program.
At higit sa lahat, malinaw ang performance criteria.
“Hindi namin hinihinging sumagot ka ngayon,” sabi ng presidente. “Gusto lang naming malaman mo kung paano namin pinahahalagahan ang trabaho mo.”
Iyon ang unang pagkakataon sa maraming taon na may nagsabi sa akin ng ganoon nang walang kasunod na kondisyon.
Pero bago ako makapagdesisyon, naglabas ng memo ang dati kong ospital.
May bubuuing independent investigation committee.
Kinabukasan, tinawagan ako ng chairman ng hospital board.
“Dr. Villanueva, gusto naming marinig ang panig ninyo.”
Pumayag ako.
Hindi para makaganti.
Kundi dahil kung mananahimik ako, mauulit lang iyon sa susunod na doktor.
Sa hearing, dala ko ang lahat.
Apat na application records.
Emails.
Performance evaluations.
Publication records.
Surgical outcomes.
At ang endorsement sheet ng pamangkin ng director.
Tinawag din si Dr. Paolo Sarmiento.
Tahimik siyang nakaupo sa kabilang dulo ng mesa.
Hindi siya masamang doktor.
At iyon ang pinakamasakit na bahagi.
Hindi niya kailangang maging incompetent para maging mali ang sistema.
Kailangan lang niyang makinabang sa isang pagkakataong hindi dumaan sa parehong pamantayang ipinataw sa iba.
Tinanong siya ng board chairman:
“Alam mo bang hindi ka pa pasok sa normal seniority requirement?”
Matagal bago siya sumagot.
“Opo.”
“Sino ang nagsabing mag-apply ka?”
Napatingin siya sa kanyang tiyuhin.
“Si Director Sarmiento po.”
Nag-iba ang mukha ng director.
“Paolo—”
“Sabi ninyo po,” pagpapatuloy niya, “kailangang may maipasok kayong tao sa leadership pipeline bago ang susunod na board election.”
Natahimik ang buong conference room.
Doon tuluyang nabuo ang larawan.
Hindi pala simpleng pabor sa kamag-anak.
Ginagamit ang promotions para bumuo ng sariling grupo ng administrators na magiging tapat sa director.
Ang mga technical specialists na tulad ko—mga doktor na mahalaga sa operations ngunit hindi kabilang sa inner circle—ay paulit-ulit na pinaghihintay.
Kapaki-pakinabang kami.
Pero hindi kami kailangang bigyan ng kapangyarihan.
Dalawang linggo ang imbestigasyon.
Pansamantalang sinuspinde si Director Sarmiento sa administrative duties.
Ni-review ang apat na taon ng promotions.
Tatlong appointment ang ipinabalik sa independent panel para muling suriin.
At naglabas ang board ng bagong patakaran: kailangang nakasulat ang scoring criteria at documented ang bawat exception.
Tinawagan ako ng chairman.
“Dr. Villanueva, handa kaming ibigay sa iyo ang senior specialist rank na matagal mo nang deserve. Maaari rin naming pag-usapan ang department chair position.”
Tahimik ako sandali.
Iyon ang hinihintay ko noon.
Apat na taon.
Isang titulo.
Isang pagkilala.
Ngunit nang dumating, wala na akong naramdamang saya.
“Thank you, Sir.”
“Babalik ka?”
Tumingin ako sa offer letter mula St. Catherine na nasa mesa ko.
“Hindi na po.”
Nagulat siya.
“Pero naayos na namin.”
“Ang sistema, sana.”
Saka ako ngumiti nang bahagya.
“Pero hindi ibig sabihin noon na kailangan kong bumalik para patunayang pinatawad ko na ang nangyari.”
Tatlong araw pagkatapos noon, pumirma ako sa St. Catherine Heart Institute.
Limang beses halos ang dating compensation package ko, pero hindi iyon ang pinakamahalaga.
Ang unang dokumentong ibinigay nila sa akin ay hindi payroll.
Kundi blueprint ng bagong cardiac center.
Sa itaas, nakasulat:
Founding Director: Dr. Mara Villanueva.
Anim na buwan ang lumipas.
Nagsimula ang unang fellowship batch namin.
May dalawang dating residente mula Metropolitan General na nag-apply.
Isa sa kanila ang dating pinakabatang residente sa team ko, si Dr. Luis Mendoza.
Pagkatapos ng rounds, lumapit siya.
“Doc, may itatanong po ako.”
“Ano iyon?”
“Bakit hindi po kayo gumanti? Maaari ninyo sanang sirain si Director Sarmiento.”
Ngumiti ako.
“Luis, ang pinakamagandang paghihiganti sa sistemang ayaw kilalanin ang halaga mo ay hindi laging sirain ito.”
“Tapos?”
“Lumipat ka sa lugar na hindi mo kailangang magmakaawa para tratuhin nang patas.”
Makalipas ang isang taon, nakatanggap ako ng imbitasyon mula sa dati kong ospital.
Anniversary conference nila.
Gusto nila akong maging keynote speaker tungkol sa complex aortic surgery.
Matagal kong tinitigan ang email.
Pagkatapos ay tinanggap ko.
Hindi dahil gusto kong ipakita kung ano ang nawala sa kanila.
Kundi dahil maraming batang doktor doon ang minsang tinuruan ko.
Pagpasok ko sa auditorium, tumayo ang mga residente.
Nasa likuran si Nurse Camille, malaki ang ngiti.
Wala na si Renato Sarmiento sa pagiging medical director.
Nagretiro siya matapos ang imbestigasyon at restructuring.
Hindi ko na siya nakita.
Sa unang row, nakita ko si Paolo.
Lumapit siya pagkatapos ng lecture.
“Doc Mara.”
“Paolo.”
Huminga siya nang malalim.
“Matagal ko nang gustong humingi ng tawad.”
Tiningnan ko siya.
“Hindi ko alam noon kung gaano kalaking bagay ang kinukuha ko.”
“Alam mo.”
Yumuko siya.
Tama ako.
Alam niya.
Siguro hindi niya alam ang buong bigat.
Pero alam niyang may shortcut.
At pinili pa rin niyang gamitin iyon.
“Hindi ko hinihinging patawarin ninyo ako.”
Tumango ako.
“Mabuti.”
Nagulat siya.
“Dahil ang pagpapatawad ay hindi obligasyon ng taong nasaktan.”
Pagkatapos ay idinagdag ko:
“Pero puwede mong ayusin ang gagawin mo mula ngayon.”
Napatingin siya sa akin.
“Kapag dumating ang araw na ikaw na ang may kapangyarihang pumili kung sino ang aangat, siguraduhin mong hindi mo gagawin sa iba ang ginawa sa atin ng sistemang ito.”
Tahimik siyang tumango.
Paglabas ko ng auditorium, sinalubong ako ni Camille.
“Doc, parang kailan lang, tayo iyong hindi makapaniwala sa promotion list.”
Napangiti ako.
“Parang ang tagal na.”
“Pinagsisisihan n’yo po ba na umalis kayo?”
Napatingin ako sa labas.
May naghihintay na dalawang batang fellow mula sa bago kong ospital.
May komplikadong kaso kaming rerepasuhin.
Trabaho ulit.
Responsibilidad ulit.
Pero sa pagkakataong ito, nasa lugar akong hindi kailangang gawing maliit ang sarili ko para maging komportable ang mga taong nasa itaas.
“Hindi,” sagot ko.
“At iyon ang pinakamagandang desisyong ginawa ko para sa sarili ko.”
Mensahe
Minsan, hindi kakulangan sa sipag, talento o tiyaga ang dahilan kung bakit paulit-ulit tayong hindi napipili. May mga lugar talagang mas sanay gamitin ang kakayahan natin kaysa kilalanin ito.
Hindi kailangang manatili habambuhay sa pintuang apat na beses nang isinara sa harap mo.
May mga pagkakataong ang pag-alis ay hindi pagkatalo.
Ito ang unang hakbang papunta sa lugar kung saan hindi mo kailangang magmakaawa para makita ang halaga mo.
