Sa Araw ng Fitting ng Wedding Gown, 99 na Larawan ang Kinunan—Pero Lahat ay Kapatid Ko at Nobyo Ko; Doon Ko Naintindihan na Hindi Ako ang Nawawala, Sila ang Dapat Kong Iwan
Noong araw na dapat ako ang magmumukhang pinakamaganda, ako ang naging taong kailangang tumabi para hindi makasira sa ilaw.
Sa 99 na wedding photos, wala ni isa ang mukha ko.
Ang nasa tabi ng nobyo ko sa bawat kuha ay ang bunso kong kapatid.
At ang mas masakit? Walang nakapansin na ako ang totoong bride.
“Ate, sasama ako sa fitting mo ha,” sabi ni Leanne noong umagang iyon. “Ako na bahala tumingin kung bagay sa’yo. Alam mo naman, medyo mahina ka sa style.”
Ngumiti lang ako.
Sanay na ako.
Ako si Ariella Santos, dalawampu’t siyam, panganay, tahimik, laging marunong umintindi. Si Leanne naman ang bunso namin—masayahin, makulit, maganda, at laging napapatawad kahit ano ang gawin.
Dinala ko siya sa bridal shop sa BGC dahil akala ko, bilang kapatid, gusto niyang maging bahagi ng espesyal kong araw.
Kasama rin namin si Marco Villareal, ang fiancé ko, at si Nico, childhood friend ko na magpo-photo ng prenup behind-the-scenes.
Paglabas ko ng fitting room suot ang ivory wedding gown na ako mismo ang pumili, natigilan ako.
Nasa harap ng malaking salamin si Leanne, suot ang isa sa mga sample veil. Nakaharap sa kanya si Marco, habang maingat niyang inaayos ang bow tie nito.
Tumawa si Leanne.
“Ayan, mas bagay kapag medyo maluwag.”
Ngumiti si Marco sa kanya.
“Ang galing mo talaga.”
Akmang lalapit sana ako para sabihin, “Ako na ang bahala,” pero biglang lumapit ang makeup artist kay Leanne.
“Ma’am bride, dito po tayo for trial look.”
Parang may malamig na tubig na ibinuhos sa likod ko.
“Hindi siya ang bride,” mahina kong sabi.
Pero mahina ako magsalita. At tulad ng dati, walang nakarinig.
Si Leanne natawa lang.
“Ay, ate ko po ang bride. Pero ako na muna mag-test kasi mas mabilis ako mag-decide.”
Walang kumontra.
Hindi si Marco.
Hindi si Nico.
Hindi kahit ang staff.
Maya-maya, narinig ko ang sunod-sunod na shutter ng camera.
Click. Click. Click.
Si Nico, nakatutok ang lens kina Marco at Leanne. Magkatabi sila, parang tunay na couple. Si Leanne hawak ang bouquet ko. Si Marco nasa likod niya, inaayos ang ribbon sa bewang ng gown.
“Nice! Ganda ng angle!” sigaw ni Nico. “Leanne, tingin ka kay Marco. Marco, hawakan mo ’yung kamay niya konti. Natural lang.”
Tumayo ako sa gilid, hawak ang laylayan ng sarili kong gown.
“Ate,” tawag ni Leanne, hindi man lang lumilingon, “pakuha naman ng bouquet na white roses. Mas bagay yata sa setup.”
Kinuha ko.
Inabot ko.
Kinuha naman ni Marco mula sa kamay ko, saka ngumiti.
“Ari, bakit ka nakatulala? Pili ka na muna ng invitation design. Tapos kami dito.”
Kami.
Hindi “tayo.”
Bago pa ako makasagot, sumilip si Nico mula sa likod ng camera.
“Ariella, paki-usog ka nga two steps. Natatakpan mo ’yung light.”
Tumabi ako.
Dalawang hakbang lang naman.
Pero sa dalawang hakbang na iyon, parang tuluyan akong itinulak palabas ng sarili kong kasal.
Naalala ko noong bata pa kami. Kapag naglalaro kami ng kasal-kasalan, si Leanne lagi ang bride. Si Nico ang groom. Ako ang batang may hawak ng basket, taga-sabog ng bulaklak sa sahig.
Pagkatapos ng laro, aalis silang lahat.
Ako ang mag-iisa sa sala, pupulot ng petals.
Noong naging kami ni Marco, akala ko sa wakas ako naman ang magiging bida.
Pero kahit sa sarili kong wedding fitting, ako pa rin pala ang taga-abot ng bouquet.
Tahimik kong kinuha ang bag ko sa upuan.
Lumabas ako ng bridal shop.
Tumunog ang wind chime sa pinto.
Walang tumawag sa pangalan ko.
Paglingon ko, nakita ko si Leanne umiikot sa harap ng salamin, habang si Marco nakatayo sa likod niya, inaayos ang ribbon sa bewang.
Si Nico naman, tuwang-tuwa.
“Yes! Perfect! Parang magazine cover!”
Click. Click. Click.
Sumakay ako sa kotse.
Pag-upo ko, umilaw ang phone ko.
Message mula sa wedding coordinator:
“Ma’am Ariella, since one week na lang po before the wedding, final na po ba ang invitation design?”
Hindi pa ako nakakasagot nang may sumunod.
“Or pwede rin po si Ma’am Leanne na lang pumili. Ang ganda po kasi ng taste niya.”
Napangiti ako.
Mapait.
Tinype ko ang tatlong salita.
“Bahala na siya.”
At sa kauna-unahang pagkakataon, hindi ko ibig sabihin na nagpaparaya ako.
Ibig kong sabihin—kung siya naman pala ang bride sa mata ninyong lahat, siya na ang bahala.
Pag-uwi ko sa apartment ko sa Mandaluyong, nakita ko sa ref ang sticky note na ako mismo ang nagdikit:
“7 days before wedding!”
Tinanggal ko iyon.
Nilukot.
Tinapon sa basurahan.
Kinabukasan, paggising ko, may 113 unread messages sa wedding group chat.
Binuksan ko ang voice message ni Leanne.
“Ate, pinalitan ko na ’yung entrance song mo ha. Ang lungkot kasi nung pinili mo. Wedding dapat masaya, hindi parang lamay.”
Nanigas ang kamay ko.
Ang kantang iyon ang wedding song nina Mama at Papa.
Maaga silang nawala sa amin. Gusto ko sanang maramdaman na nandoon sila sa araw ng kasal ko, kahit sa musika man lang.
Alam iyon ni Leanne.
Alam iyon ni Marco.
Pero ang reply ni Marco ay isang salita lang:
“Agree.”
Doon ko naramdaman na hindi lang ako hindi naririnig.
Burado ako.
Habang nag-aayos ako ng gamit para umalis, tumawag sa video si Leanne.
Pagbukas ko, nakaupo siya sa harap ng vanity mirror. May makeup artist na naglalagay ng foundation sa mukha niya.
“Ate, ang tagal mo kasi mag-confirm ng makeup team. Ako na lang nag-book. Test ko muna para makita kung okay.”
Tinitigan ko siya.
Gusto kong sabihin, dalawang linggo ko nang naka-book ang kaibigan kong makeup artist.
Gusto kong tanungin kung kailan pa naging normal na ang kapatid ang mag-test bilang bride.
Pero pagod na ako.
Kaya binaba ko ang tawag.
Tumawag ako sa landlord at sinabing lilipat na ako ngayong araw.
Apat na taon akong tumira sa apartment na iyon. Doon ako naghintay kay Marco tuwing busy siya. Doon ako umiyak tuwing hindi niya sinasagot ang tawag ko. Doon ko inisip na kapag kasal na kami, magiging maayos din ang lahat.
Makalipas ang ilang minuto, bumukas ang pinto.
Pumasok si Marco at Leanne.
“See?” sabi ni Leanne kay Marco, habang tumatawa. “Sabi ko na nga ba, bagay sa akin ’yung room na may malaking window sa condo ninyo. Pero palitan natin curtains ha, gusto ko pink.”
Ngumiti si Marco.
“Basta walang reklamo ang ate mo.”
“Wala ’yan,” sagot ni Leanne. “Mahal ako ni ate. Lahat naman binibigay niya sa akin.”
Doon ako nagsalita.
“Paano kung ayoko?”
Tumahimik sila.
Nanlaki ang mata ni Leanne, at agad namula ang gilid nito.
Bumigat ang mukha ni Marco.
“Ariella, ano na naman ’to? Isang kwarto lang naman. Kapatid mo siya.”
“Tama,” sabi ko. “Kapatid ko siya. Hindi asawa mo.”
Napasinghap si Leanne.
Lumapit si Marco, halatang pinipigilan ang inis.
“Bakit ka nagiging ganyan? Dati lahat kaya mong ibigay sa kanya. Ngayon pati kwarto, ipinagdadamot mo?”
Tumingin ako sa kanya.
“Kung gusto mong kasama siya sa bahay-tanawag ninyong honeymoon home, bakit hindi siya ang pakasalan mo?”
Natigilan si Marco.
Si Leanne, nagsimulang umiyak.
“Ate, gusto ko lang naman maging malapit sa’yo…”
Pero hindi siya ang tiningnan ni Marco.
Ako.
At sa harap ng kapatid kong umiiyak, sinabi niya ang pangungusap na tuluyang pumatay sa natitirang pagmamahal ko:
“Kung ganyan ka kakitid mag-isip, baka nga si Leanne na lang dapat ang pinakasalan ko.”
PARTE2
Tumahimik ang buong sala.
Walang sumunod na tunog maliban sa mahina at pilit na hikbi ni Leanne.
Tumingin ako kay Marco, naghihintay kung babawiin niya. Kahit isang “Hindi ko sinasadya.” Kahit isang “Galit lang ako.” Kahit isang maliit na palatandaan na may natitira pa siyang respeto sa akin.
Pero wala.
Nakatayo lang siya roon, taas-noo, parang ako pa ang may kasalanan dahil nasaktan ako.
Kaya tumango ako.
“Mabuti,” sabi ko. “At least nasabi mo na.”
Kinuha ko ang maleta kong kalahati pa lang ang laman. Tinupi ko ang ilang damit sa sofa at inilagay doon. Hindi na ako nagmamadali. Hindi na rin ako nanginginig.
Kapag sobra na ang sakit, may puntong hindi ka na umiiyak.
Nagiging malinaw lang ang lahat.
“Ariella,” sabi ni Marco, mas mababa ang boses. “Huwag kang mag-drama.”
Napatawa ako nang mahina.
“Drama?” tanong ko. “Marco, sa 99 na litrato ng wedding fitting natin, wala ako. Sa invitation, si Leanne ang pinapapili. Sa song, siya ang nagdesisyon. Sa makeup, siya ang nag-test. Sa condo, may kwarto na siya. Ngayon pati sa pangungusap mo, siya ang bride.”
Namula ang mukha niya.
Si Leanne mabilis na yumuko.
“Ate, hindi ko naman ginusto ’to…”
“Talaga?” tanong ko. “Hindi mo ginusto pero ikaw ang sumuot ng veil? Ikaw ang humawak ng bouquet? Ikaw ang nagpalit ng kanta nina Mama at Papa? Ikaw ang nagsabi sa coordinator na hindi ako marunong magdesisyon?”
Napahinto ang iyak niya.
Doon ko alam.
Tama ang hinala ko.
Alam niya ang ginagawa niya.
Sobrang tagal ko lang nagbulag-bulagan dahil kapatid ko siya.
“Umalis ka muna, Leanne,” malamig kong sabi.
“Ate…”
“Umalis ka.”
Si Marco ang humarang.
“Hindi mo siya pwedeng palayasin. Apartment mo lang ’to, hindi palasyo.”
Tiningnan ko siya.
“Tama. Apartment ko ’to. At dahil apartment ko ’to, pareho kayong lumabas.”
Hindi sila agad gumalaw.
Marahil hindi sila sanay na ako ang nag-uutos. Sanay silang kapag may luha si Leanne, ako ang aatras. Kapag may galit si Marco, ako ang mananahimik.
Pero hindi na ngayon.
Kinuha ko ang susi sa mesa, binuksan ang pinto, at tumabi.
“Labas.”
Si Leanne tumingin kay Marco, parang naghihintay na ipagtanggol siya.
Pero siguro may nakita si Marco sa mukha ko. Isang bagay na hindi niya nakita noon.
Katapusan.
Hinila niya si Leanne palabas.
Bago sumara ang pinto, sinabi niya, “Pag kumalma ka na, mag-usap tayo. One week na lang ang kasal. Huwag mong sirain lahat dahil sa selos.”
Hindi ako sumagot.
Sinara ko ang pinto.
At sa katahimikan ng apartment, saka lang bumagsak ang luha ko.
Hindi dahil mawawala si Marco.
Kundi dahil sa wakas, naintindihan ko kung gaano katagal ko nang iniwan ang sarili ko para lang hindi maiwan ng iba.
Kinabukasan, hindi ako nagpunta sa office.
Pumunta ako sa bangko.
Pagkatapos, sa developer ng condo.
Pagkatapos, sa wedding coordinator.
Isa-isa kong kinuha ang mga dokumentong matagal kong hindi tiningnan nang buo.
Ang reservation fee ng reception? Galing sa savings ko.
Ang down payment ng condo? Pitumpung porsiyento, mula sa insurance na iniwan nina Mama at Papa para sa akin.
Ang bridal package? Ako ang nagbayad.
Ang invitation, flowers, photo team, lights, cake—lahat nakapangalan sa akin.
Pero sa drafts na ipinakita ng coordinator, halos lahat ng decision notes ay galing kay Leanne.
May isang file pang hindi ko nakita noon.
“Final Program Draft.”
Binuksan ko.
At doon, sa unang pahina, parang sinaksak ako nang tahimik.
Bride: Leanne Santos
Groom: Marco Villareal
Napahawak ako sa mesa.
Namumutla ang coordinator.
“Ma’am Ariella, sorry po… akala po namin nickname ninyo si Leanne, kasi siya po lagi ang sumasagot sa calls. Sabi niya po busy kayo at siya ang authorized.”
Hindi ako sumigaw.
Hindi ako nagwala.
Kinuha ko lang ang phone ko at kinunan ng litrato ang dokumento.
Pagkatapos, sinabi ko, “Cancel everything under my name.”
Nanlaki ang mata niya.
“Ma’am, one week na lang po…”
“Cancel,” ulit ko. “Kung may cancellation fee, ibawas sa deposits na puwede pang kunin. Ang matitira, idonate ninyo sa children’s foundation na ito.”
Inabot ko ang pangalan ng foundation na tinulungan ni Mama noon noong buhay pa siya.
Tumango ang coordinator, halatang nanginginig.
“Understood, ma’am.”
Pagkatapos, pumunta ako sa condo office.
Doon ko nalaman ang isa pang katotohanan.
Hindi pa pala naililipat ang title. Naka-reserve pa rin iyon sa pangalan ko dahil ako ang primary buyer. Gusto ni Marco noon na gawing conjugal property after wedding.
After wedding.
Napangiti ako.
Buti na lang, hindi pa nangyari ang kasal.
Noong gabing iyon, bumaha ng tawag ang phone ko.
Marco. Leanne. Nico. Tita Cora, kapatid ni Mama. Mga pinsan. Maging ang mama ni Marco tumawag din.
Hindi ko sinagot.
Kinabukasan, nagpadala ako ng isang message sa wedding group chat.
“Magkita tayo bukas ng 6 PM sa function room ng Azure Heights. May final announcement ako tungkol sa kasal.”
Walang ibang detalye.
Unang nag-reply si Leanne.
“Ate, finally! Alam kong magkakaayos din tayo. Miss na kita.”
Sunod si Marco.
“Good. Let’s talk like adults.”
Si Nico nag-send pa ng laughing emoji.
“Drama queen finally back.”
Hindi ako sumagot.
Dumating ako kinabukasan nang eksaktong alas-sais.
Nandoon sila halos lahat. Si Marco suot ang navy polo na pinili ko para sa prenup. Si Leanne naka-white dress, simple pero kitang-kita ang intensiyon. Si Nico may hawak pang camera.
Nandoon din si Tita Cora, tahimik na nakaupo sa gilid. Siya lang ang tumayo nang pumasok ako.
“Ari,” bulong niya, “okay ka lang?”
Tinignan ko siya at ngumiti nang mahina.
“Ngayon, oo.”
Naglakad ako sa harap.
May projector screen na hiniram ko sa venue.
Binuksan ko ang unang slide.
Ang 99 photos.
Sunod-sunod lumabas ang mga larawan nina Marco at Leanne. Magkatabi. Nagtatawanan. Hawak ang bouquet. Inaayos ang veil. Parang sila ang kinakasal.
Sa una, may mga tumawa pa nang awkward.
Pero habang tumatagal, nawawala ang ingay.
Nang matapos ang slide, tinanong ko, “Sino ang bride dito?”
Walang sumagot.
Sunod kong ipinakita ang screenshots.
Leanne changing the entrance song.
Leanne choosing the invitations.
Leanne booking the makeup team.
Leanne asking for the window room in the condo.
Marco replying “agree,” “okay,” “bahala ka,” “maganda taste mo.”
Pagkatapos, inilabas ko ang Final Program Draft.
Bride: Leanne Santos
Groom: Marco Villareal
Napabulong ang mga tao.
Namuti ang labi ni Marco.
Si Leanne biglang tumayo.
“Ate, misunderstanding lang ’yan! Hindi ko alam na ganyan ang nilagay nila!”
Tinignan ko siya.
“Hindi mo alam?”
Hindi siya makasagot.
Lumapit si Marco.
“Ariella, enough. Pinapahiya mo kami.”
“Kayo?” tanong ko. “Nakakahiya pala kapag lumabas sa screen. Pero noong ako ang pinapahiya sa sariling wedding fitting ko, okay lang?”
“Hindi mo naiintindihan,” singit ni Leanne, umiiyak na naman. “Buong buhay ko, ikaw ang mabait. Ikaw ang responsable. Ikaw ang laging pinupuri kasi ikaw ang nagpalaki sa akin after mamatay sina Mama at Papa. Pero kapag may gusto ako, kailangan ko pang magmukhang kawawa para mapansin.”
Huminga siya nang putol-putol.
“Ngayon lang ako nakaramdam na pinipili ako. Si Marco nakikinig sa akin. Si Nico kinukuhanan ako ng picture. Lahat sila nakatingin sa akin. Mali ba kung minsan gusto ko rin maging bida?”
Hindi ako kumibo agad.
Masakit iyon.
Hindi dahil naaawa ako sa kanya.
Kundi dahil sa wakas, umamin siya.
“Leanne,” sabi ko, “hindi mali ang gustong mapansin. Ang mali, ninakaw mo ang araw na dapat sa akin.”
Tumalikod ako kay Marco.
“At ikaw,” sabi ko, “hindi ka nalito. Hindi ka nadala. Pinili mo siya araw-araw sa harap ko, tapos tinawag mong selos ang sakit ko.”
Namula ang mga mata niya.
“Ari, I’m sorry,” sabi niya sa unang pagkakataon. “Nadala lang ako. Si Leanne kasi—”
“Tama na,” putol ko. “Hanggang ngayon, siya pa rin ang dahilan mo.”
Lumapit si Nico, halatang nahihiya.
“Ari, sorry. Akala ko kasi okay lang sa’yo. Sanay ka namang—”
“Magparaya?” tinapos ko ang pangungusap niya. “Oo. Sanay ako. Pero hindi ibig sabihin wala akong nararamdaman.”
Hindi siya nakasagot.
Kinuha ko ang huling folder mula sa bag ko.
“Para malinaw sa lahat,” sabi ko, “cancelled na ang kasal.”
Nagulat ang lahat.
“Cancelled na ang reception, flowers, photo team, invitations, bridal package. Lahat ng nasa pangalan ko, tinanggal ko na.”
“Hindi mo pwedeng gawin ’yan!” sigaw ni Marco. “Kasal natin ’yan!”
“Hindi,” sagot ko. “Kasal ko iyon. Kayo ang gumawa nitong kasal ninyo.”
Inabot ko sa kanya ang kopya ng condo document.
“At tungkol sa condo, hindi kayo doon titira. Ako ang primary buyer. Ako ang nagbayad ng down payment gamit ang perang iniwan nina Mama at Papa. Kung gusto ninyong magkaroon ng bahay na may pink curtains, bumili kayo ng sarili ninyo.”
Napaluhod halos si Leanne sa iyak.
“Ate, saan ako pupunta?”
Matagal ko siyang tiningnan.
Dati, sa tanong na iyon, bibigay na ako. Yakap agad. Ayos agad. Patawad agad.
Pero hindi na ngayon.
“Sa lugar kung saan matututunan mong mabuhay nang hindi kinukuha ang buhay ng iba.”
Si Tita Cora ang lumapit kay Leanne at inalalayan siya. Hindi para kampihan siya, kundi para pigilan siyang magwala.
Si Marco naman, parang biglang naubusan ng hangin.
“Ariella,” mahina niyang sabi, “mahal kita.”
Umiling ako.
“Hindi. Mahal mo ang bersyon ko na laging tumatahimik. Mahal mo ang babaeng hindi humihingi. Mahal mo ang babaeng madaling itabi. Pero hindi mo ako minahal.”
Wala siyang naisagot.
Lumakad ako palabas ng function room.
Sa likod ko, narinig ko ang gulong-gulong boses, iyak ni Leanne, galit ni Marco, bulungan ng mga kamag-anak.
Pero sa unang pagkakataon, hindi ako lumingon.
Paglabas ko, umuulan sa Pasig.
Wala akong payong.
Pero hindi ako nagmadali.
Hinayaan kong mabasa ang mukha ko hanggang hindi ko na alam kung ulan ba iyon o luha.
Makalipas ang tatlong buwan, lumipat ako sa bagong unit—hindi ang honeymoon condo, kundi mas maliit, mas tahimik, at mas akin.
Sa sala, may framed photo nina Mama at Papa. Sa ilalim nito, may maliit na speaker.
Isang gabi, pinatugtog ko ang wedding song nila.
Hindi na ako umiyak nang todo.
Ngumiti na lang ako.
Hindi natuloy ang kasal ko, pero may isang bagay na ipinanganak sa araw na iyon.
Ako.
Ang Ariella na marunong humindi.
Ang Ariella na hindi na taga-abot ng bouquet.
Ang Ariella na hindi na tatabi para lang lumiwanag ang iba.
Minsan, darating ang panahon na kailangan mong tanggapin: hindi lahat ng pamilyang mahal mo, marunong kang mahalin nang tama. Hindi lahat ng taong pinili mo, pipiliin ka rin kapag ikaw na ang kailangang unahin. Pero huwag mong kalimutan—hindi ka ipinanganak para maging extra sa sariling buhay mo. May araw na ikaw naman ang lalakad sa gitna, hindi para ikasal sa maling tao, kundi para piliin ang sarili mo.
